Category: نور ليکوالان

  • پۀ وینو لړلې د خدائي خدمتګارو سرې جامې (افسانه) – نور بادشاه يوسفزے

    پۀ وینو لړلې د خدائي خدمتګارو سرې جامې (افسانه) – نور بادشاه يوسفزے

    سبا سهار پۀ بابړه کښې د خدائي خدمتګارو جلسه ده. امین خان بابا خپلې کور ودانې ته غږکړو!

    وا سپین سرې، هغه سرې جامې مې د صندوق نه راؤباسه چې سبا ئې جلسې ته واچؤم .

    سپین سرې ئې د ورخاړي بوټي ته اوبۀ واچولې او لږ شان پۀ قار کښې ئې جواب ورکړو: وه سړیه هغه سرې جامې خو دې پۀ مینځلو او ګټو ټکولو سورۍ او ورستې شوې دي، ځاے پۀ ځاے پۀ کښې د نورو جامو ټکړې لګېدلي، هغه جامې نورې مۀ اچوه، دغه سپینه جوړه واچوه .

    امین خان بابا پۀ لاس کښې نیولې امسا ته زور شان ورکړو او پۀ قار سره ئې جواب ورکړو: جومات ته هم کله څوک د ټوپۍ او تسبو بغېر تللي چې زۀ د ” سرو جامو ” پرته د خدائي خدمت ګارو جلسې ته لاړ شم؟ زړۀ مې ډېر مۀ خوره خو چې جامې دې راته سهار تیارې ایښودې وي.

    د امین خان بابا ( ټبر ) چې هغۀ به ورته د ډېرې مینې سپین سرې وئیله، پۀ قار کښې ورته ووئیل چې ښه ښه راؤباسلې به مې وي خواوس مې د کور کارونو کولو ته پرېږده……. د اویا کالو شوې خو دا ستا جلسې او خدائي خدمت ګاري ختمه نۀ شوه، اخر لۀ دې مونږ ته ګټه څۀ ده.

    امین خان بابا چې د مازیګر د لمانځۀ لپاره پۀ دواړوځنګونانو لاسونه کېښودل او ډېر پۀ ګرانه سره پورته شو، یوځل بیائې خپلې ”سپین سرې ته مخ راواړولو او داسې پۀ قار ئې خولۀ راخلاصه کړه او ګویا شو. ګوره سپین سرې! پۀ دنیا کښې خلق هر کار د ګټې لپاره نۀ کوي! کله کله انسان د نورو فکر هم کوي، کله کله انسان د قام فکر هم کوي! خدائي خدمت ګاري یواځې د یو تحریک نوم نۀ دے بلکې خدائي خدمت ګاري یو خپل مطلب او معنې لري، یعنې د خداے د انسانانو د خداے لپاره خدمت کول، کله چې انسان د خداے د انسانانوخدمت کوي دا داسې ده لکه چې خداے له خدمت کوي، پۀ دې تحریک کښې یواځې زۀ نۀ یم، پۀ زرګونو نور خلق هم پکښې دي.

    امین خان بابا یو دوه قدمه واخستل او د کوټې پۀ درشل ودریدۀ، خو سپین سرې ته ئې لا هم زړۀ سپک کړے نۀ ؤ او یوځل بیاګویا شو، چې داد تېروڅلوېښتو او پنځوس کلونونه دې خیال نۀ دے چې دا د انګرېزانوبچي څنګه زمونږ پۀ خاوره راج کوي، پاک صفا سکولونو او دفترونو ته روان وي، زمونږ پۀ خپله خاوره کښې ئې زمونږ نه غلامان جوړ کړي، زمونږ د خاورې وسائیل لوټ کوي او تر لندن پورې ئې غلا کوي.

    امین خان بابا یوځل بیا سپین سرې ته وکتل او بیا لګیا شو چې زمونږ خدائي خدمتګاران پۀ دې پښتنه خاوره د تعلیم داسې ډېوې بلول غواړي چې رڼا ئې پۀ ټول جهان خوره شي، مونږ هم هره پېغله او ځوان تعلیم یافته لیدل غواړو، مونږ پۀ خپلو پښتنو کښې سیاسي شعور او د خپلې خاورې سره د مینې جذبه پېدا کول غواړو. د خدائي خدمت ګارانو دا مشن دے چې پۀ دښمنو، تربګنو، تربورولو او د جهالت پۀ تیارو کښې نښتي پښتانۀ راویښ کړي…

    مخکښې لۀ دې چې امین خان بابا خپلې خبرې ته دوام ورکړي، سپین سرې ابۍ ئې خبره کټ کړه اوغږ ئې پرې وکړو چې، وا سړیه: لمر پرېوځي! د مازیګر د لمانځۀ وخت درنه روان دے، زر جومات ته ځان رسوه، ملا صېب ستا نوکر نۀ دے چې ستا د راتلو پورې به درته پۀ انتظار ولاړ وي .

    پۀ امین خان بابا د سپین سرې دا خبره سمه ؤنۀ لګېده خو لمونځ خو لمونځ دے… کول خو به غواړي، او د جومات پۀ طرف روان شو.

    سپین سرې ابۍ انغري ته ناسته او اور ته پوکے ورکوي خو خبر نۀ ده چې سبا به ئې پۀ کور قیامت راځي، خبر نۀ ده چې سبا ئې د امین خان سره د پنځوس کلونو د ملګرتیا مزے شلېږي، خبر نۀ ده چې هم دغه انغرے به ئې د سبا نه، نۀ بلېږي او نۀ به پوکو ورکولو ته اړتیا پاتې وي.

    سهار چې کله د جومات نه امین خان کور ته واپس راغے نو پۀ درشل د قدم کېښودو سره سم ئې د ”سرو جامو” پوښتنه وکړه! سرې جامې ئې ورستې شوې وې، ځاے پۀ ځاے سورۍ او د نورو جامو ټکړې پۀ کښې لګېدلې وې، خو بابا ته پۀ کښې ځان داسې د فخر او غرور نه ډک ښکاريدۀ لکه یو فوځی چې خپله وردي واچوي .

    داسې پۀ کږه ئې ”سپین سرې” ته راوکتل او پۀ غرور ئې ووئیل، څنګه سپین سرې لا خو ځوان یم کنه! داسې راته ځان ځوان ښکاري لکه شل کاله مخکښې چې د باچا خان سره نیول شوے او جېل ته تلے وم، داسې راته ځان ښکاري چې د باچاخان سره به ایسټ بنګال نه تر د وزیرستان پۀ صحراګانو میاشت میاشت پېدل ګرځېدلم او د پښتنو د سیاسي شعور لپاره مو تبلیغونه کول!

    سپین سرې ورته د چاے پیالۍ ورمخکښې کړه او ډېر پۀ ناز ئې ووئیل چې بس کړه! بس کړه! د اویا کالو شوې خو دا د خدائي خدمت ګارۍ جوش جذبه دې سړه نۀ شوه!

    امین خان چې کله ترې پیالۍ واخسته، او پۀ کمزورو او رپېدلو لاسونه ئې د اول ګوټ لپاره خولې ته نزدې کوله نو پۀ کوڅه کښې د یو ماشوم غږ شو او ګویا شو چې ” بابا مې وائي چې زر تر زره ځان د کلي بره سر ته راورسوه چې جلسې ته وختي لاړ شو، باچا خان د وخت پۀ پابندۍ نۀ کولو خفه کېږي!

    د وارخطائۍ نه امین خان د چاے نه دوه ګوټه وکړل او کوشش ئې وکړو چې د ځوانۍ پۀ شان د کټه پورته شي خو پورته نۀ شو!!! لاسونه ئې پۀ ځنګونانو کېښودل او د وړې خداے پۀ امانۍ وروسته د خپل کوره رابهر شو او د کلي بره سر پله روان شو.

    د کلي پۀ بره سر کښې سپین ږېري مشران، ځوانان او ماشومان راټول شوي ولاړ دي او ټولو پۀ شریکه د ” بابړې ” پۀ طرف حرکت وکړو!!!

    نن بابړې ته پۀ زرګونو خلق راټول شوي، یو سور سمندر دے! دا خلق د باچاخان د خلاصولو غوښتنه کوي. باچا خان د برطانوي استعمار پۀ وخت کښې هم ټول عمر د تورو تمبو شاته تېر کړے او د پاکستان د جوړېدو سره سم هم پۀ جېل کښې پۀ زولنو کښې ساتل کېدۀ، نو اخر د ظلم دا ناروا سلوک به تر کومه برداشت کیدۀ؟

    خدائي خدمت ګاران پۀ بابړه کښې د پرامن احتجاج لپاره راټول شوي، دوي خبر نۀ دي اوس به کوم ظلم ورسره کېږي. هم دغه وخت ؤ چې د خدائی خدمتګارانو نه د یو کشمیري چارواکي عبدالقیوم خان پۀ حکم دفوځ یو جنوني لښکر چاپېره شو، د هر فوځي پۀ سینه سبز هلالي بېرغ لګېدلے، د فوځ د لښکر د وړومبۍ ډلې سره ”سبز هلالي بېرغ” پۀ لاس کښې دے او پۀ ‘خدائي خدمت ګارانو’ د ډزو کولو حکم ته انتظار کوي!

    هم دا شېبه ده چې فوځ ته د ګولو چلولو حکم وشي، دوړې شي، لوګي شي، شور شي، چغې شي، دردونه شي، اسوېلي شي…….. ګولۍ داسې ورېږي لکه جوار چې ورتېږي، داسې غوغا او قیامت دے چې لکه روس، برطانیې، فرانس او امریکه چې د جرمني پۀ ښارونوګولۍ او بمونه ورول!

    د ” خدائی خدمت ګارانو ” جرم ډېر سخت او د نۀ معاف کولو ؤ هغه داسې چې هم دې تحریک د انګرېزانو سره داسې کار کړے ؤ لکه غوږ ته چې کوم ماشے ننوځي، د خپلې عدم تشدد پۀ فلسفه دې تحریک انګرېزان ډېر پرېشانه کړي وو! دې تحریک پۀ پښتنو کښې د تعلیم او پوهه خپرولو خبره کوله چې هغه انګرېزانو ته د منلو نۀ وه، ځکه انګرېزان پوهېدل چې کۀ پښتون تعلیم یافته او پوهه شي نو دا مو هم د غازي امان الله خان پۀ شان د خپلې خاورې شړي.

    ”خدائی خدمت ګارانو” ته د انګرېز نه د پاتې شوي اولاد زړونه ښۀ سم ډک وو، او هم دا وه چې اووۀ يا اووۀ نيم سوه خدائي خدمت ګاران پۀ دغه ډزو کښې ووژل شو، پۀ سيند لاهو کړے شو، پۀ جېلونو کښې پۀ ټارچر ووژل شو، د خدائي خدمت ګارانو نه د ډزو د ګولو پېسې هم واخستلې شوې.

    اوس لس کلونه تېر شول، او سپین سرې ابۍ د خپل امین خان د مړي لټولو لپاره د بابړې پۀ مقام کښې دلګیره ناسته وي، کله وائي چې مړے به سيند وړے وي، کله سوچ کوي چې امین خان به د لاهور پۀ جېلونو کښې پۀ وهلو مړ کړے شوے وي……… هم پۀ دې سوچونو او فکرونو کښې ډوبه ناسته وي او مخامخ د پاکستان ”سبز هلالي بېرغ” ته پۀ بې وسۍ سره ګوري…..!

     

  • د اګست میاشت له سیاسي جشن نه تر وجودي ماتمه – مابت کاکا

    د اګست میاشت له سیاسي جشن نه تر وجودي ماتمه – مابت کاکا

    د ۱۹۴۸م له بابړې نه تر ۲۰۱۶م کال د کوټې

    داګست ۲۰۲۰ په ۸ مه دکوټې د وکيلانو ۴م تلين دے. په دې ورځ دکوټې پۀ ښار کښې ۵۶ وکيلان او نوراولس اخباري او ميډيا سره اړه لرونکو خلقو د سترګو په رپ کښي خپل ژوند دلاسه ورکړ. پښتنو او بلوڅو چې دعدل او انصاف پۀ ډګر(عدليه) کښې کوم پر مختګ کړے ؤ هغه ئې داګیو دټوکرۍ پۀ شان سره وڅنډلو او هېڅ پۀ کښې بچ پاتې نۀ شو. پښتنو او بلوڅو خپل شهيدان کلو بانډو ته يوړل او خاورو ته ئې وسپارل .۸م اګست د کوټې او پښتنو پۀ تاريخ کښې ددوېمې بابړې حېثيت وموند. نن پۀ هغه کورنیو څۀ تېرېږي هغه پۀ قلم کښې رانغښتل ډېر دړدونکے اوزړۀ چاودونکے کار دے ۔

    د۸م اګست۲۰۱۶ شهيدان زمونږ اول او اخري شهيدان نۀ دي. ددې نه مخکښې هم پښتنو ډېر بلا شهيدان ورکړي دي. دلته يوه خبره تاسو سره شريکول لازمي ګڼم او هغه دا چې کله مونږ د۸م ا ګست دشهيدانو اول تلين لمانځلو نو نو مونږ حکومت ته خواست وکړ چي مونږ ته اجازه راکړي چې مونږ دشهيدانو ياد‌ غونډه ولمانځو. ډي سي، کمشنر، آئی جي هوم سېکرټري، مختصر دا چی مونږ ټولو حکومتي او انتظامي استازو پۀ دې ټکو ځواب کړوچي موږ(سرکار)د‌اګست مياشت د وير او یوې تورې ورځې پۀ حېث لمانځلو ته تيار نۀ يو. نو د هغه پۀ جواب کښې مونږ دا عرض وکړوچی بيا تاسو هم مونږ داګست پۀ مياشت مه قتل کوئ، ۱۱ مياشتې خو نورې هم شته. هغه ميټنګ کښې بيا ډېر تاو تريخ والے راغے. معني دا چې مونږ ته پۀ خپل غم دژړا حق هم نشته.

    کۀ چېرې ددې ملک‌پۀ‌۷۳ کلن تاريخ نظر وزغلوو نو مونږ دومره واټڼ پرېکړے دے چې کله ۱۲اګست۱۹۴۸ کښې دبابړې خونړۍ پېښه وشوه نو هغه حکومت دشهيدانو او زخميانو له کورنيو څخه د هغه مرميوپېسې هم واخيستې کومې مرمۍ چې د شهيدانو او زخميانو پۀ سينو کښې ښخې شوې وې، نن مونږ دومره سفر کړے دے چي مونږ ته نن دوينو پۀ بدل کښې څۀ نا څۀ کمپنسېشن راکول کېږي ۔

    پښتون قامي تحريک ډېر زيات شهيدان ورکړي دي. قصه خوانۍ، ټکر، هاتي خېل، بابړه، لياقت باغ، شهدا ۲۳ اګست کوټه، جشن پشتون خوا دير، پشاور ارمي پبلک سکول، بشير بلور، ميا راشد، جېلاني خان اڅکزے، د کچلاک شهیدان او داسې نور معلوم او نا معلوم شهيدان مونږ ورکړي دي. ډېر ملګري داسوال پورته کوي چې مونږ پۀ څۀ وژل کېږو، زمونږ ګناه څۀ ده؟ زۀ دې خبرې سره اتفاق نۀ لرم چې مونږ بې ګناه وژل کېږو، ځکه چې زمونږ ګناه شته. ګناه توره وي که ‌سپينه؟ د باچاخان د خپلواکۍ د ترلاسه کولو د فکر زڼي چې داصلاح الافاغنه پۀ شکل کښې د پښتنې خاورې پۀ زړۀ کښې ښخ شوي وو، نن دعوامي نېشنل ګوند پۀ شکل کښې د یو کلتوري ونې پۀ حېث شتون لري. لۀ واکدارانو واک د دې خاورو ریشتيني بچو ته راوړل، هغوي ته چېرې قبول دي؟ اولس ته ژبه ورکول، هغوی پۀ خپل حق پوهول، هغوي کښې خپلوي او ورورولي شعوري کول، هغوي پۀ خپل تاريخ خبرول، علم او هنر خپرول، دا کۀ د واکدارانو لۀ لیدلوري وکتل شي، ګناه نۀ ده نو څۀ ده؟ دې مبارزې څومره پر مخ تګ کړے دے، څومره اهداف تر لاسه‌ شوي دي، هغه ټول زمونږ مخې ته دي. اتلسم ترمیم، اېن ۔ اېف ۔ سي اېوارډ، د پښتونخوا نوم، د فاټا پۀ پښتونخوا کښې يو ځاے کېدل، پوهنتونونه جوړول، د پېښور نړیوال هوائي ډګر پۀ باچاخان سمبولول، او يا کالاباغ ډېم دتل لپاره ښخول، خو تر لمر برېښېدونکې ښکاره دي. باچاخان چي کله مبارزه پېل کړه نو هم اسانه کار نه ؤ، کۀ بيا درهبر تحريک خان عبدالولي خان دور ته ګورو نو د پردو سره سره دخپلو بې رخي دتاريخ حصه دي او يا نن د ملي مشر اسفنديارولي خان مشري يا د نوي کهول ځوان اېمل ولي خان دور ته کۀ ګورو نو د‌ازغيو ډکه‌ لار ده خو داټول څيزونه به سبا هم وي. مدعا مې داده چې دپښتون قامي تحريک دمخ نيوي لپاره پۀ هر دور کښې دپردو سره سره خپلو هم پوره هڅه کړېده. هغه کۀ د باچاخان پۀ مقابل کښې خلک وو او که د خان عبدالولي خان په مقابل کښې، او يا کۀ د ملی مشر اسفنديار ولي خان په مقابل کښې او يا نن د نوي کهول اېمل ولي خان پۀ مقابل کښې دځوانانو پۀ شکل کښې کوم غورځنګ راپارول شوے دے، پۀ دې غوروفکر پکار دے ۔

    دپښتنو ستونزې، پۀ ښۀ ږغ او رېتورېکس نۀ هوارېږي چې څوک راشي ښۀ تقرير وکړي. زما خپل خيال دا دے چې د پښتنو د مسئلو حل پۀ ناسته، يو د بل پۀ اورېدلو، قناعت کول او شريکه مبارزې پېل کيدو کښې دے. کۀ چېرې پۀ ډلو جوړېدو کښې وے نو ډېرې ډلې جوړې شوې، ولې څۀ تر لاسه نۀ شو. وخت راغلے دے چې مونږ يو نغرے شو، او د مخامخ ډلې پۀ مقابل کښې يو موټے، يو اواز شو نو تمه کيدې شي چي بچ پاتې شو کۀ نه نو خداے مۀ کړه، هم دا جنازې به مو پۀ شا وي او درپۀ در به ګرځو.

  • د زوړ وخت خواږۀ يادونه – خورشېد علي

    د زوړ وخت خواږۀ يادونه – خورشېد علي

    پۀ کال ١٩٩٠ء کښې د جنورۍ د مياشتې پۀ ٢٣ مه نېټه د نن نه دېرش کاله وړاندې دپښتون سټوډنټس فېډريشن مرکزي الېکشن د کراچۍ پۀ داؤد انجنئېرنګ کالج ګلشن ه  اسټل کښې د هغه وخت د تنظيم د ارګنائزر ارباب الطاف قادر او ډپټي ارګنائزر ايوب خان اشاړي د سرپرستۍ لاندې د الېکشن کمېټۍ چئيرمېن عبدالرحمن خان پۀ صدارت کښې ترسره شو، چې پکښې د څلورو صوبو يعنې وحدتونو د مرکزي کمېټۍ غړو شرکت کړے ؤ.

    د مرکزي کمېټۍ د ټولو ممبرانو تعداد ٢٨ ؤ ، د هر يو وحدت نه ٥ د مرکزي کمېټۍ منتخب غړي او د هر وحدت نه صوبائي صدر او سېکتر د عهدې پۀ لحاظ دمرکزي کمېټۍ غړي وو، د هغه وخت د مرکزي کمېټۍ د غړو نومونه دا شان وو۔ ۔ ۔

    نمبر ١: د بلوچستان د وحدت نه صوبائي صدر سمندرخان کاسي، اسرار احمدخان، نور علي کاکړ، سراج خان، اقبال خان، تاج الدين کاکړ او عبدالله کاکړ ۔

    نمبر ٢: صوبه سندهـ: صوبائي صدر عبدالرحمن خان، پرويز خان ،شوکت شرٌر ، محمد علي شاه ، اجمل خټک کشر ، خالد خان او عمر علي شاه

    نمبر ٣

     : پنجاب: صوبائي صدر شاهدخان ، رحيم الله،نصرالله، عطاءالله، محمد ايوب خان ، محمدابراهيم خان او بشير زاده۔

    نمبر ٤ : پښتونخوا: صوبائي صدر محمد ادريس خان ، محفوظ جان ، عزيزالحسن وزير ، شېرين زاده ، تاج الدين اپريدے ،افسر جان خليل او اکبر علي خان شينوارے ۔

    د تنظيم انتخابات د الېکشن کمېټۍ د چيئرمېن عبدالرحمن خان پۀ مشرۍ کښې تر سره شوي وو او د هغې وخت پۀ مرکزي منتخب شوې کابينه کښې د تنظيم د ملګرو نومونه د ياداشت دپاره د فېس بک د پېج نه شيئر کووم، کېدے شي ملګري د يو بل نه ځان خبر کړي ۔

    د تنظيم مرکزي صدر ساجد ترين، جنرل سېکرټري خورشيدعلي،زۀ پۀ خپله، سينئير نائب صدر ملک عثمان خان اچکزۍ ،نائب صدر سندهــ عثمان قاضي او نائب صدر پښتونخوا محمد رحيم اپريدے ؤ. نائب صدر پنجاب رياض خان ،جائېنټ سېکرټري بلوچستان عبدالحميد کاسي، جائېنټ سېکرټري سندهـ اعجاز خان، جائېنټ سېکرټري پنجاب، عارف خټک جائېنټ سېکرټري پښتونخوا، عبدالله يوسفزے سکرټري اطلاعات، سيد امير علي او فنانس سېکرټري فضل شيرخان وو۔ د پښتونخوا د مرکزي نائب صدارت چوکۍ د محمد رحيم اپريدي د فراغت نه پس سعيد خان خليل تر لاسه کړې وه۔

    وروستو دستورې ته د سياست د مېدان دېوتا خان عبدالولي خان د خپل راتګ له لارې ښکلا بخښلې وه او د ملګرو ئې کۀ حوصله افزائي کړې وه نو د خپلو هڅو تندو ساتلو او د قام د خدمت غږ ئې پرې هم کړے ؤ۔

    خورشېد علي

    دَ زوړ وخت خواږۀ يادونه

    پۀ کال ١٩٩٠ء کښې د جنورۍ د مياشتې پۀ ٢٣ مه نېټه د نن نه دېرش کاله وړاندې دپښتون سټوډنټس فېډريشن مرکزي الېکشن د کراچۍ پۀ داؤد انجنئېرنګ کالج ګلشن ه اسټل کښې د هغه وخت د تنظيم د ارګنائزر ارباب الطاف قادر او ډپټي ارګنائزر ايوب خان اشاړي د سرپرستۍ لاندې د الېکشن کمېټۍ چئيرمېن عبدالرحمن خان پۀ صدارت کښې ترسره شو، چې پکښې د څلورو صوبو يعنې وحدتونو د مرکزي کمېټۍ غړو شرکت کړے ؤ.

    د مرکزي کمېټۍ د ټولو ممبرانو تعداد ٢٨ ؤ ، د هر يو وحدت نه ٥ د مرکزي کمېټۍ منتخب غړي او د هر وحدت نه صوبائي صدر او سېکتر د عهدې پۀ لحاظ دمرکزي کمېټۍ غړي وو، د هغه وخت د مرکزي کمېټۍ د غړو نومونه دا شان وو۔ ۔ ۔

    نمبر ١: د بلوچستان د وحدت نه صوبائي صدر سمندرخان کاسي، اسرار احمدخان، نور علي کاکړ، سراج خان، اقبال خان، تاج الدين کاکړ او عبدالله کاکړ ۔

    نمبر ٢: صوبه سندهـ: صوبائي صدر عبدالرحمن خان، پرويز خان ،شوکت شرٌر ، محمد علي شاه ، اجمل خټک کشر ، خالد خان او عمر علي شاه

    نمبر ٣ : پنجاب: صوبائي صدر شاهدخان ، رحيم الله،نصرالله، عطاءالله، محمد ايوب خان ، محمدابراهيم خان او بشير زاده۔

    نمبر ٤ : پښتونخوا: صوبائي صدر محمد ادريس خان ، محفوظ جان ، عزيزالحسن وزير ، شېرين زاده ، تاج الدين اپريدے ،افسر جان خليل او اکبر علي خان شينوارے ۔

    د تنظيم انتخابات د الېکشن کمېټۍ د چيئرمېن عبدالرحمن خان پۀ مشرۍ کښې تر سره شوي وو او د هغې وخت پۀ مرکزي منتخب شوې کابينه کښې د تنظيم د ملګرو نومونه د ياداشت دپاره د فېس بک د پېج نه شيئر کووم، کېدے شي ملګري د يو بل نه ځان خبر کړي ۔

    د تنظيم مرکزي صدر ساجد ترين، جنرل سېکرټري خورشيدعلي،زۀ پۀ خپله، سينئير نائب صدر ملک عثمان خان اچکزۍ ،نائب صدر سندهــ عثمان قاضي او نائب صدر پښتونخوا محمد رحيم اپريدے ؤ. نائب صدر پنجاب رياض خان ،جائېنټ سېکرټري بلوچستان عبدالحميد کاسي، جائېنټ سېکرټري سندهـ اعجاز خان، جائېنټ سېکرټري پنجاب، عارف خټک جائېنټ سېکرټري پښتونخوا، عبدالله يوسفزے سکرټري اطلاعات، سيد امير علي او فنانس سېکرټري فضل شيرخان وو۔ د پښتونخوا د مرکزي نائب صدارت چوکۍ د محمد رحيم اپريدي د فراغت نه پس سعيد خان خليل تر لاسه کړې وه۔

    وروستو دستورې ته د سياست د مېدان دېوتا خان عبدالولي خان د خپل راتګ له لارې ښکلا بخښلې وه او د ملګرو ئې کۀ حوصله افزائي کړې وه نو د خپلو هڅو تندو ساتلو او د قام د خدمت غږ ئې پرې هم کړے ؤ۔

  • د قام شهيد؛ مياراشدحسېن شهيد – سلېمان يوسفزے

    د قام شهيد؛ مياراشدحسېن شهيد – سلېمان يوسفزے

    پۀ پښتونخوا وطن ناسته د دهشتګردۍ او بدامنۍ خپسه زمونږ پۀ خپله خاوره د خپل اختيار خواهش، کوشش او ارمان نتيجه ده۔ امن به راشي، پۀ دې خاوره به ډېر ګلونه راوټوکېږي۔ حجرې، جوماتونه، پوهنتونونه، بازارونه، رونقونه او مېلې ټېلي به ابادې شي۔ خوشحالۍ به خورې شي خو ولې د امن دا کوششونه به ډېر خلق تر ګوره ورسوي، ډېرې ښځې به کونډې کړي، ډېر بچي به يتيمانان کړي او ډېرې مېندي به بورې کړي۔

    نن صرف او صرف عوامي نېشنل ګوند د دهشتګردو پۀ نخښه ځکه دے چې د دې ګوند د مرکزي صدر نه واخله تر يو عام ورکر پورې، هر کس د دې خاورې پۀ مقدمه او جغرافيه پوهه د خپلواکۍ کوششونه کوي، پۀ خپلو وسيلو د خپل اختيار جنګ کوي، او زمونږ پۀ دې وسيلو پړسېدلي لوټ مارانو مخه نيسي۔ هم دغه وجه ده چې پۀ بېلا بېلو شکلونو او ټاپو پټ دغه معلوم منظم او مضبوط لوټ ماران زمونږ مشران هم وژني، کشران هم وژني او زنانه هم نۀ پرېږدي۔ هر هغه کس د دوي پۀ هټ لسټ دے کوم چې د دغه لوټ مارانو، لوټ مار ته بندونه اچوي او خپل اولس پۀ خپلو حقونو او وسيلو خبروي او اختيار ئې د هغوي پۀ ګوتو ورکوي۔

    د خپل اختيار پۀ ارمان سر ورکونکو شمېره ډېره زياته ده خو د امن دغه شهيدانو پۀ وړومبو صفونو کښې شامل د دې خاورې يو تنکےځوان شپږويشت کلن مياراشد حسېن هم دے، چا چې د خپل پلار نه ستړې کېدونکې مبارزې، نۀ تم کېدونکې حوصلې او نۀ چپ کېدونکي اواز پۀ ګناه مرګ ته غاړه ورکړه۔

    ميا راشد حسېن د خپلې ټولې کورنۍ يواځينے وارث ؤ۔ او د هغۀ پال پالنه د خپل پلار نه زياته د هغه ترۀ شهيد ميا محمد سرير کړې وه ۔ د راشدحسېن د مزاج او د ژوند تېرولو انداز نه کله هم چاته داسې محسوسه شوې نۀ وه چې دا د يو وزير زوے دے او پلار ئې دې نه مخکښې هم دوه ځل د صوبائي اسمبلۍ ممبر پاتې شوے دے۔ پۀ خپله حجره کښې به مېلمنو ته لکه د خادمانو لاس پۀ نامه ولاړ ؤ او کوشش به ئې دا ؤ چې د چا پۀ مېلمستيا کښې څۀ کمے رانۀ شي۔ کله به چې د مياافتخارحسېن جلسه وه نو دے به لکه د نورو کارکنانو د ټولو شاته غلے ولاړ ؤ او کله ئې هم د سټېج يا د تقرېر شوق نه ؤ کړے۔

    مياراشد ابتدائي تعليم پۀ خپل کلي کښې د سينا سکول نه کړے ؤ او بيا د بي اے ډګري ئې د ايډورډز کالج نه ترلاسه کړې وه۔ د خپل کېرئير اغاز ئې بطور صحافي د ډان اخبار نه کړے ؤ۔ او بيا وروستو پۀ پي ډي اے کښې نوکر شوے ؤ۔ د خپل عاميانه ژوند پۀ وجه دۀ سره پۀ ډيپارټمنټ کښې ډېر نزدې ملګري هم پۀ دې نه وو خبر چې دا د يو وزير زوے دے۔ ميا راشد د انګلش ژبې يو ډېر ښۀ ليکوال او شاعر ؤ۔ د وادۀ تيارۍ ئې شروع وې، پټے ئې خرڅ کړے ؤ او پۀ کور ئې لاس پورې کړے ؤ چې د تحريک طالبان پاکستان شپږ کسيزه ټيم چې خاص د دۀ مرګ لپاره راغلي وو هغوي خپل کور سره نزدې پۀ ډزو اوويشتو او چې تر څو شهيد شوے نه ؤ، ورته ولاړ وو۔ د راشد د شهادت ذمه واري د تحريک طالبان پاکستان د هغه وخت نائب ترجمان احسان الله احسان (څوک چې مخکښې ورځو کښې د جېل نه وتښتېدو) بي بي سي سره پۀ خبرو کښې د دې واقعې ذمه داري قبوله کړه۔ د راشد د مرګ پۀ دوېمه ورځ د مياافتخار پۀ کور خودکش دهماکه هم وشوه چې پکښې د اے اېس آئي ګل ملوک او دوؤ سپايانو همت خان او عالمزېب سره نهۀ کسان مړۀ او پنځويشت ژوبل شو۔ پۀ دغه شهيدانو کښې د مياافتخار دوه نور اتلس کلن رشته داران هم شهيدان شول۔

    د راشد ګناه د دې نه علاوه نوره هېڅ نه وه چې د عوامي نېشنل ګوند د مرکزي سېکتر پۀ څوکۍ ناست د ميا افتخار حسېن زوے ؤ۔ او د مياافتخار حسېن ګناه نوره د دې نه هېڅ نه وه چې پۀ خپلو وسيلو د خپل اختيار غوښتنه ئې کوله، پۀ جار ئې کوله او د ظالم سامراج نه ئې نېغ پۀ نېغه کوله۔ مياافتخار خپل يواځينے زوے او د ټولې کورنۍ يواځينے وارث قربان کړو خو ولې د خپل مرام نه پۀ شا نۀ شو، دغه لوټ مارانو ته ئې سر پۀ لکيره کېنښودو، دغه ظالمانو ته تسليم نۀ شو۔ بلکې دې قربانۍ د مياافتخار اواز نور هم توانا کړو، د دغه ناسور نه خلاصي لپاره د مياافتخار پۀ کوششونو کښې نور هم تېزوالے راغلو۔ پۀ لوټ مارانو ئې د لوټ مار دائره نوره هم را تنګه کړه او پۀ تقريرونو کښې ئې نور هم للکار پېدا شو او دا متل ئې بيا بيا تکرار کړو چې کاڼے مات شي نو لا تېرۀ شي۔

    د راشد د شهادت پۀ درېمه ورځ چې کله مياافتخار ميډيا ته مخ کېدو نو د ډېرو خلقو دا خيال وو چې د مياافتخار پۀ خبرو کښې به اسوېلي، آهونه او فريادونه وي، پۀ خپله کړې مبارزه به پښېماني وي خو ولې دا باچاخانے تربيت ؤ، دا د دې نظرئې زور ؤ او دا هغه حوصله وه چې پۀ باچا خان ئې شپږ دېرش کاله پۀ جېل کښې تېر کړي وو، چې مياافتخار ډېر پۀ دلاورۍ ميډيا سره خبرې وکړې او وې وئيل چې دا صرف يو زوے ؤ کۀ زما لس ځامن نور هم وو نو پۀ دې خاوره او اولس قربان وو۔ د راشد پۀ توې شوې توده وينه کښې مياافتخار د دې قوم بقا او سوکالي ليده، هغه پۀ دې خبره مطمئن ؤ چې مونږ پۀ حقه يو او دا وينه بې ځايه نه ده توې شوې۔

    نن که د چا دا خيال وي چې راشد مړ دے او مياافتخار ميرات دے نو دوي دې ضرور د راشد شهيد اېجوکېشن اکېډمۍ دوره وکړي، دوي دې د راشد شهيد فاونډېشن پۀ نوم جوړ د دستکارۍ سنټرو ننداره وکړي، د راشد شهيد کمپيوټر اکېډميانو نه دې ځان خبر کړي، د راشد شهيد لټرېسي سنټرو خبر دې واخلي۔ دوي ته به د خپلې غلط فهمۍ احساس او اندازه وشي۔ نن د قوم هر بچے د مياافتخار بچے دے۔ مياافتخارحسېن د راشد شهيد اېجوکېشن اکېډمۍ پۀ يتيمو محاصلينو کښې د خپل شهيد زوي راشد مخ ويني او د هغوي دترقۍ، خوشالۍ او سوکالۍ لپاره هم دومره فکر او کوشش کوي څنګه ئې چې د راشد لپاره کولو۔

  • معافي غواړم جي ۔ ۔ ۔ ! – عثمان عالم اېډوکېټ

    معافي غواړم جي ۔ ۔ ۔ ! – عثمان عالم اېډوکېټ

    د نړۍ هر قام د ژوند پۀ لار کښې د نشېب و فراز سره مخ کېږي ۔ داسې يو قام هم نشته چې هغه پۀ پټو سترګو د ترقۍ اسمان ته رسېدلے وي ۔ کۀ مونږ د قامونو پۀ تاريخ نظر واچوو نو دا خبره څرګندېږي چې کۀ سختې ئې ګاللي دي نو پۀ ټولنيزه توګه هم کېوتو پرېوتو سر مخ شوي دي ۔ خو بيا چې کوم قام خپل ګرېوان ته سر ښکته کړے، پۀ خپل حالت ئې سوچ کړے او خپل ځان سره ئې مکالمه کړې ده نو هغوي نۀ صرف دا چې خپل کمے او د پستۍ علت معلوم کړے بلکې د هغې نه د وتلو ئې هم هڅې کړې دي ۔ او چې چا ځان نۀ دے ستړے کړے نو هغوي هم هغه شان در پۀ ديکې او خوارو زار دي ۔ داسې هم نۀ ده چې ګينې پۀ يو قام بۀ سختې ورځې نۀ راځي، نه، بلکې سخت وخت او متحانونه پۀ هر چا راغلي او راځي خو چې څوک پوهه، عقل او شعور لري نو هغوي نۀ صرف پۀ دغه امتحانونو کښې سربالا کېږي بلکې د راتلونکي لپاره ترې زدکړې هم کوي او بيا لپاره د دغه غلطيو نه ځان هم ساتي۔ تمهيد لږ اوږد شو خو څۀ وکړم خبره څۀ داسې ده چې بغېر لۀ دې نۀ کېده ۔ تاسو بۀ ټولو خبر يئ ځکه چې دغه پېښې ټول ملک ژړقولے ؤ، هر د ضمير خاون ئې ژړولے او زورولے ؤ، هر څوک ئې سوخت کړي وو او هر زړۀ ئې خوږ کړے ؤ۔ پېښه ډېره زوروره او د بيان نه بهر ده خو ليکل پرې ځکه ضروري دي چې کۀ مونږ هم داسې غلي پاتې شو او د داسې پېښو خلاف اواز اوچت نۀ کړو نو نه صرف دا چې داسې پېښې بۀ دوام ونيسي بلکې ضميرونه بۀ مو هم اودۀ او مړۀ پاتې شي۔ او بيا دا هم مهمه ده چې داسې پېښې اګر چې ډيرې دردناکې وي خو مثبت اړخ ئې دا وه چې مونږ ته د اصلاح موقع هم پۀ ګوتو راکړي ۔ لۀ دې مخکښې چې دا تمهيد نور هم اوږد شي او تاسو تنګ شئ، نو نيغ پۀ نېغ موضوع ته راځم ۔ د جون مياشت کښې يوه ويډيو پۀ ټولنيزو رسنيو مخې ته راغله چې پکښې يو ځوان چې ځان ته عامرے د تهکال وائي، چېرته پۀ يو بېټهک کښې د خپلو ملګرو سره ناست دے او ښکاري داسې چې پۀ خود کښې نۀ دے او څۀ نشه ئې کړې ده۔ پۀ دغه حالت کښې هغه د پېښور پوليس ته بدې ردې وائي او بدې بدې ښکنځلې ورته کوي ۔ دا ويډيو پۀ سوشل ميډيا خپرېږي او خلق پرې مختلفې تبصري کوي ځکه چې لۀ بده مرغه زمونږ د زياتره خلقو کار هم دغه دے چې داسې کارونو لۀ هوا ورکړي او خوندونه ترې واخلي۔ دا بۀ هم خپله بدمرغي وګڼم چې مونږ لۀ د چا د سپکاوي څۀ پۀ لاس راشي نو پۀ ځاے د دې چې خاموشي پرې اختيار وکړو او د بل انسان د حيا او عزت خيال وساتو، الټه مزې ترې اخلو او ملنډې ورپسې کوو۔ هم داسې دې ځوان سره هم وشو۔ د دې ځوان د ښکنځلو نۀ خو څۀ تک جوړېږي او نۀ جواز او د دې فعل چې څومره هم غندني وشي نو کمه بۀ وي ۔ او بيا د دې ويډيو وروستو يوه بله ويډيو مخې ته راځي چې هم دغه ځوان پکښې پۀ خپل عمل ستومانه ښکاري او مني چې دۀ څۀ کړي نو بد ئې کړي دي او د پوليس پۀ اړه وائي چې “سلوک” ئې ورسره ښۀ ؤ بلکې معلومېده چې څۀ ورته دغه وخت د زور مالکان وائي، دغه ځوان هم هغه وائي۔ دا ويډيو هم راغله او خلقو پرې د خپل وس او عادت مطابق خبري اترې وکړې او خلقو وئيل چې ګينې معامله ختمه شوه خو هغه د چا خبره چې د ظلم توره شپه څومره هم اوږده ولې نۀ وي خو د انصاف سحر خامخا څړيکه وهي۔ دا سائل صېب پۀ خلۀ ۔ ۔ ۔

    قيصه زما د مستقبل سائله

    چې شپه لري څنګ بۀ سحر نۀ لري

    يوه درېمه ويډيو راغله او د خلقو نه ئې هر څۀ هېر کړل ۔ ما خو چې وکتله نو ارمان او آه مې وکړو چې کاش نۀ مې وه کتلې، کاش چې داسې نۀ وو شوے، کاش چې دا دروغ وے او کاش چې دا زما د نظر دوکه وے۔ خو دا رشتيا وو او دا دروغ نۀ وو۔ پوليسو عامر ے د تهکال پۀ زور نيولے ؤ، پۀ زور ئې بوتلے ؤ او ټوله شپه ئې پرې تشدد کړے ؤ۔ کۀ صرف تشدد وے نو هم بۀ ټيک وے او چا به دومره څۀ نۀ وئيل خو دوي خو د دي ځوان سره هغه کانې کړې وې چې سترګې د د سترګو نه او خلق د يو بل نه شرمېدل، زړونه پرهر شول او ژبې ګونګې شوې، احساس ژوبل او ضميرونه وراتۀ پراتۀ شو۔

    زۀ د دې ځوان پۀ وهلو ډبولو خفه نۀ یم ځکه چې هسې مو هم ځوان د سختیو عادت دے خو زړۀ مې د دۀ پۀ بې عزتۍ خفه دے، کۀ صرف خفه وے نو هم به ښۀ وه خو زړۀ مې ناقراره دے او سوالونه کوي او زۀ ترې کله یو خو او کله بلخوا سترګې اړوم۔ زړۀ مې سوال کوي چې دا ولې؟ ما سره ځواب نشته ځکه چې د سوال کولو او اورېدو بلد نۀ یم۔ دا یونان خو نۀ دے چې سوال ته دې هرکلے وکړے شي۔ زۀ سقراط خو نۀ یم چې پۀ سوال اورېدو خوشاله شم۔ زۀ خو د مۀ کوه، سم شه او غلے شه پۀ چاپېرچل کښې لوے شوے یم۔ عامر غلطي کړې وه، منم، خو ایا سزا ئې داسې پکار وه؟ ایا، د دۀ دومره سپکاوے پکار ؤ؟ سوالونه ډېر زیات دي خو زړۀ کښې تاب چرته دے۔ ورسره د یو پلار په حېث د خپل اولاد لپاره هم پرېشانه یم۔ هسې نه سبا زما د بچي سره داسې وشي۔ زۀ به خپل بچے پوهه کووم چې داسې ګستاخي ؤ نۀ کړي، غټانو ته به بره هم نۀ ګوري۔ نوره هېڅ غوښتنه نۀ لرم ځکه چې متعلقه اېس اېچ او او نور درې پولیس اهلکار معطل کړے شوي دي او پۀ دې لړ کښې پلټنې روانې دي او امکان لري چې ذمه وارو ته سزا ګانې ملاؤ شي۔ دابه ښۀ خبره وي چې دوي ته سزاګانې ملاؤ شي خو بیا هم سوال په ځاے دے چې ایا زمونږ مثالي پولیس له داسې یو مثال جوړول پکار وو؟ کۀ او نو بیا د عدل دا لوئې ودانۍ او د انصاف دا نظام د څۀ لپاره دے؟ کۀ هم داسې پۀ یوه غلطۍ خلقو ته سزاګانې او د هغوي عزتونه تار تار کېدل شروع شي نو بیا د عدالتونو شتون څه معنا؟ دا خو وس د بري کار شو۔ دا خو د ځنګل قانون نه هم بدتر دے ځکه چې صرف بدني خوږ نه بلکې روحاني اذیت پکښې هم شامل دے۔ او بیا تر ټولو مهم دا چې پۀ عامر او زمونږ پولیس کښې فرق پکاردے، کۀ عامر ښکنځلې کوي نو ایا مونږ به هم کوو، که هغه سپک دے نو ایا مونږ به هم د هغه په شان ځان سپکوو؟ زۀ ئې دومره بې کوره کړے یم نو د دغه ځوان به څۀ حال وي۔ کۀ وایم چې انصاف پکار دے نو دا به هسې ځان خلاصے وي۔ بس ښۀ پۀ ډاګه وئيل پکار دي چې ښۀ جخت بې حسه یو۔

    زۀ منم چې زمونږ پولیس ټول داسې نه دي، ډېر ښۀ او تکړه ځوانان او افسران پکښې شته۔ دوي کۀ د ترهګرۍ خلاف جنګ کښې قربانۍ ورکړي نو د امن و امان لپاره هم د دوي کردار د ستائيلو دے خو، خو ایا دا رښتیا نۀ دي چې اوس هم داسې سلوکونه کېږي؟ د انصاف پۀ ځاے به ګوته نۀ ږدو؟ حق ته به حق او تور ته به تور وایو۔ د دې منځومانه سوچ نه به راوتل وي،- خپلې کوتاهۍ به منل وي، پړۀ به پۀ غاړه اخستل وي ګينې نو خداے مۀ کړه هم داسې به کېږي۔

    د عامر له خوا زمونږ پولیسو ته ښکنځلې او بد رد وئيل بېخي ناروا او زیاتے ؤ خو ایا زمونږ قانون، اخلاقیات،مذهب، کلتور، روایات او ټولنه د داسې کار اجازت ورکوي څنګه چې عامر سره شوے دے- کۀ سوال جائز وي او جواب ئې ٬نه، وي نو باید سپیناوے دې وکړے شي، د عامر دادرسي دې وکړې شي او پۀ راتلونکي کښې دې د داسې پېښو منخنیوي لپاره پاخۀ ګامونه واخستے شي۔ حکومت، مشرانو، سياسي مشرانو، مور پلار او د ټولنې هر وګړي لۀ پکار ده چې د ځوانانو پۀ ښۀ روزنه کښې برخه ولري ۔ پوليس لۀ هم پکار ده چې د مجرم نه، نه بلکې د جرم نه نفرت وکړي۔

  • د شهيد هارون بلور دوېمه کليزه، شخصيت او يادونه – اشرف علي خان اېډوکېټ

    د شهيد هارون بلور دوېمه کليزه، شخصيت او يادونه – اشرف علي خان اېډوکېټ

    پۀ عمومي توګه د ټول پښتون قام تاريخ د جنګونو، ازمېښتونو، کړاوونو، تکليفونو، سختيو او امتحانونو نه ډک دے۔ کۀ څۀ هم پښتانۀ د سويلي او منځنۍ اېشياء ترمېنځه پۀ يو مهم مقام پراتۀ دي او زمکه ئې دا زرګونو کلونو راهسې نۀ صرف د تګ راتګ بلکې د تجارت پۀ شان مهم مد لپاره استعماله شوې ده۔ د خپل فطرت او عادتونو له وجې هم دوي ته نۀ صرف پۀ دې سيمه کښې بلکې د نړۍ پۀ کچ يو ځانګړے او يوستوے مقام ترلاسه دے خو لۀ بده مرغه د دې هر څۀ باوجود بيا هم دوي نن هم پۀ دې يوشتمه پېړۍ کښې در پۀ ديکې دي ۔ کۀ يو خوا د تېرو درې څلورو لسيزو راهېسې ن جنګونو او ترهګرۍ لمبو اوسېزل نو بلخوا ئې اقتصاد هم هغه شان وده و نۀ مونده څنګه چې پکار وه او يا د دوي حق جوړېدو۔ خو د دې هر څۀ نه زيات تاوان او زور چې پښتون قام ته کومې خبرې ورسولو هغه د ترهګرۍ اور دے۔ د ترهګرۍ دې بدرنګه، بې مخه او سپېرۀ اور زمونږ د منځ نه، نۀ صرف د ګل پۀ شان بلکې د کار خلق او ځوانان يوړل ۔ پۀ دې د کار خلقو کښې يو د عوامي نېشنل ګوند وياړ، د پېښور ګل او نر پښتون شهيد هارون بلور هم دے۔

    شهيد هارون خان بلور به تل زما او د ټول پښتون قام پۀ زړونوکښې ژوندے وي او ياد به ئې تل پاتې وي. زۀ هارون بلور د هغۀ وخت نه پېژنم کله چې هغه ايډورډز کالج کښې پۀ کال 1986ز کښې پۀ فرسټ ائير کښې داخل شو. د دې نه مخکښې ما چې د دې کالج نه F-A پاس کړو يعنې د 83 نه 85 پورې زۀ پۀ دې کالج کښې وم. پۀ 84 کښې چې کله زۀ پۀ سېکنډ ائير کښې وم نو دغه وخت د پښتون سټوډنټس فېډريشن تنظيم جوړ شوے ؤ . زۀ ئې جنرل سيکرټري کړم، شهيد شبير بلور ئې سينئير نائب صدر جوړ کړو او صدر ئې 4th Year نه صلاح الدين محسود جوړ کړو چې هغه دغه وخت موجود نۀ ؤ خو پير فياض علي شاه چې د پېښور کېمپس صدر ؤ۔ پير فياض علي شاه د دۀ نوم وړاندې کړو چې زۀ به ورسره خبره وکړم. دغه وخت صوبائي صدر ميا افتخارحسېن هم موجود ؤ.

    بيا راځو 84 او 87 ته چې دا زما د 3rd Year او 4th year وخت ؤ او د شهيد هارون بلور د فرسټ ائير او سېکنډ ائير وخت ؤ. پۀ دې دواړو کلونو کښې زۀ د کالج يونټ بلا مقابله صدر جوړ شوے وم او شهيد هارون بلور مونږ سره بحېثيت د يو ممبر/ کارکن کار کولو، دغه وخت دۀ سره د دۀ د ترۀ زوے غضنفر بلور هم کلاس فېلو ؤ. دا د مارشل لاء دور ؤ او پۀ کالج کښې د اسلامي جمعيت طلبه تنظيم هم موجود ؤ. دې تنظيم به کوشش کولو چې حالات خراب کړي او مونږ ته به ئې وخت پۀ وخت ښکرې اړمولې. دغسې د مارشل لاء خلاف به مونږ نورو جمهوري تنظيمونو سره پۀ شريکه جلسې جلوسونه کول، د جمهوريت او انساني حقونو پۀ ځاے کولو لپاره بۀ مو هلې ځلې او کوښښونه کول او ورسره ورسره به مو خپل نور ګټور سياسي، تعليمي او تربيتي پروګرامونه هم کول ۔ پۀ دې ټولو حالاتو کښې ما ته شهيد هارون بلور يو منفرد ملګرے ثابت شوے دے. هارون شهيد به نۀ صرف پۀ هره سخته نرمه کښې تنظيم سره کلک ولاړ ؤ بلکې هر وخت بۀ ئې هرې مرستې ته هم ملا تړلې وه ۔

    دغه وختونو کښې زمونږ تنظيم ډېر مضبوط ؤ او ډېر ملګري فعاله وو خو هارون بلور مونږ سره يو کم عمره، ډېر فعاله او ژوندے ملګرے ؤ. دے کۀ لۀ نورو داسې جدا ؤ نو منفرد هم ؤ، کۀ دا ووايو چې پۀ تعليمي، سياسي او انفرادي توګه ئې بيخي ځانله يو تشخص او شخصيت ؤ نو بې ځايه بۀ نۀ وي ۔ دا هر څۀ هسې نۀ وو ۔ هارون خان پۀ داسې کورنۍ کښې سترګې غړولې وې چې هغوي تحريک سره وابسته وو او د لوړ مقام او فعاله کورنۍ ؤ خو بيا هم هارون خان پۀ دې کورنۍ کښې د يو ځانګړي شخصيت مالک ؤ۔ د هغه ټولو ملګرو سره، مونږ سره، د کالج سټاف سره ښه روابط او د احترام او د مينې رشتې وې. د شهيد هارون بلور متعلق کۀ زۀ ډېر هم څۀ ووايم هغه به هم کم وي. د کالج پۀ وختونوکښې هغه مونږ سره پۀ هره يوه سخته او نرمه کښې ډېر پۀ مړانه او ثابت قدمه پاتې شوے دے. زمونږ نه پس ئې پۀ کالج کښې يو فعاله او مثبت رول ادا کړے دے او ملګري ئې يو موټے ساتلي دي.

    زما نه به دا خبره تر مرګه پورې هېره نۀ شي کله چې مونږ پۀ هاسټل کښې پراتۀ وو او د خپل 4th year امتحان تيارے مو کولو۔ زمونږ امتحان لېټ شوے ؤ او پۀ 18 فروري 1988ز کېدونکے ؤ. د جنورۍ يخه مياشت وه، مونږ به ناوخته اودۀ کېدو. سحر وختي د کمرې دروازه وډبېده او اواز راغے چې صدر صېب پاڅه بابا مړ شو. زۀ پۀ خوب کښې کلک ورغلے وم، اواز بيا راغے، زۀ نيم بېدار شوم او دا مې خيال راغے چې ډېره يخني ده څوکيدار بابا به د يخنۍ له کبله مړ شوے وي. خېر پۀ درېم ځل اواز کېدو سره زۀ پاڅېدم او د کمرې دروازه مې پرانسته ، بهر شهيد هارون بلور ولاړ ؤ. وائي صدرصېب باچاخان بابا وفات شو۔ بيا هغه درې څلور ورځې مونږ ټولو ملګرو د بابا سره تر جلال اباد پورې تېرې کړې خو د هارون خان دغه سحر وختي راتګ، د هغه دغه ور ډبول او د هغه دغه وېنا چې صدر صېب پاڅه بابا وفات شو به مې ټول عمر هېر نۀ شي، او د دې نه پس ژوند کښې چې به زما او د هارون بلور کله هم ملاقات وشو نو هغه به ما ته وې چې صدر صېب السلام عليکم.

    د هارون خان شهادت مونږ د يو خوږ ورور او ملګري نه محروم کړو او پښتون قام ئې د يو ډېر ښۀ مبارز او پۀ قام مئين ليډر نه محروم کړو۔ د هارون خان شهيد دغه خلاء بل څوک نۀ شي ډکولې.

    مرګ خو د شهيد دے پۀ شړنګار د سرو سرو تورو کښې

    ورکې کړه سلګۍ د ځنکدن پۀ بسترو کښې

    شهيد هارون بلور د ډېرو خوبو مالک ؤ. ډېر د کار هلک ؤ. تنظيم يعني پښتون سټوډنټس فېډرېشن سره ئې ډېره مينه وه او دغسې تنظيمي ملګرو سره به ئې هم ډېره مينه لرله. دا د 1987ز خبره ده کله چې زۀ پۀ څوارلسم کښې وم او د تنظيم صدر وم هارون خان پۀ دولسم کښې ؤ. دغه ورځو کښې پۀ مرغز صوابۍ کښې پارټۍ يو ثقافتي پروګرام منعقد کړے ؤ چې هغې له خان عبدالولي خان او بېګم نسيم ولي خان هم راغلي وو او دا پروګرام ماښام شروع شوے ؤ او د سحر پورې روان ؤ. ډېر خونده ور پروګرام ؤ، زۀ د هغې پروګرام نه ډېر متاثره شوم او ما ملګرو سره مشوره وکړه چې پۀ هغې کښې هارون خان هم شامل ؤ چې مونږ به د يوولسم او ديارلسم نوي راغلو ملګرو ته د هرکلي لپاره يوه غونډه کوو. خو چې دا غونډه مونږ د مرغز صوابۍ د پروګرام پۀ طرز وکړو او خپل مشر عبدالولي خان پۀ کښې را وبلو. پۀ دې هلو ځلو کښې هارون خان سره د خپلو ملګرو ډېرې ستړې وکړې او دا پروګرام مونږ ډېر پۀ کاميابۍ سره وکړو او يو تاريخي پروګرام ثابت شو. د ايډورډز کالج د طالب علمانو نه علاوه د نورو کالجونو ملګرو، د پېښور پوهنتون ملګرو، د پارټۍ مشرانو، خان عبدالولي خان، بېګم نسيم ولي خان، بشيربلور شهيد،حاجي غلام احمد بلوراو نورو ګڼو مشرانو پۀ کښې شرکت وکړو.

    د خان عبدالولي خان د تقرير نه پس د چاے وقفه وه او بيا ثقافتي او د موسيقۍ پروګرام ؤ چې ماسخوتن پورې روان ؤ. داسې ډېر پروګرامونه به چې کېدل پۀ هغې کښې به د هارون خان شهيد هلې ځلې ښکاره او څرګنده وې. زۀ چې د ايډورډز کالج نه فارغ شوم او پېښور پوهنتون ته راغلم نو لا هارون خان پۀ ايډورډ کالج کښې ؤ. زما به ورسره رابطه کېده. خپلې هلې ځلې ئې جاري وې. بيا د کالج صدر شو او تنظيم ئې ډېر فعاله کړو. خپل وختونه ئې پي ايس اېف لۀ ورکړي وو. ډېر دکار سړے ؤ خو عمر ئې کم ؤ. الله دې ورله جنتونه ورکړي.

    کۀ نن پۀ دې خاوره څۀ لږه ډېره د امن فضا قائمه ده نو پۀ دې کښې د هارون بلور شهيد پۀ شان د ګل ګل ځوانانو وينه شامله ده۔ سائل صېب ښکاري چې د داسې ځوانانو د قربانيو پۀ بنياد وئيلي چې ؂

    قيصه زما د مستقبل سائله

    چې شپه لري څنګ به سحر نۀ لري

    د هارون بلور يادونه

    غلام احمد بلور

    زما ورارۀ هارون بلور شهيد يو داسې ځوان ؤ چې ډېر پۀ کم عمر کښې د سياست پۀ رموزو پوهه ؤ۔ هغه يو لوستے هلک ؤ او خداے ورله ډېره پوهه ورکړې وه۔ هارون بلور شهيد د لوے زړۀ مالک ؤ او د ګولۍ نه هم نۀ وېرېدۀ۔ هغۀ د خپل شخصيت پۀ زور پۀ پېښور ښار کښې پۀ ډېره کمه موده کښې د خلقو زړونو کښې ځاے جوړ کړے ؤ او پۀ ټول پېښور کښې ئې ډېر زيات عزت او مقام ؤ۔ د هغۀ مرګ صرف زمونږ لپاره نه بلکې د سياست لپاره هم يو ډېر لوے زيان دے۔ د هغۀ د مرګ سره زمونږ د کورنۍ ډيوه مړه شوې ده۔ د هغۀ مرګ د عوامي نېشنل ګوند لپاره هم يو ډېر لوے نقصان دے۔ زمونږ د چا سره هم بدي نشته خو بس ګناه مو دا ده چې د تېر پنځوست کلونو راهېسې د ستر بابا باچا خان د لارې ملګري يو او ټوله کورنۍ د بابا پۀ لار روان يو۔ مونږ د ولي خان بابا، اسفنديار ولي خان او اېمل ولي خان د قافلې ملګري يو او تر مرګه به يو۔ زمونږ بله هېڅ ګناه نشته، بس ګناه مو دا ده چې د بابا د سترې کورنۍ سره ولاړ يو۔ د هارون خان بلور شهيد کمے خو نۀ پوره کېږي خو بس خداے دې مونږ ته صبر او هغۀ ته هغه جهان کښې لوے مقام ورکړي ۔

    ميا افتخار حسېن

    کله چې زۀ د پي اېس اېف صوبائي صدر جوړ شوم نو هارون بلور شهيد پۀ اېډورډز کالج کښې طالبعلم ؤ۔ هارون خان شهيد ډېر جزباتي او د ولولو نه ډک ځوان ؤ۔ ما ته به شهيد بشير احمد بلور اکثر وئيل چې هارون خان پوهه کړۀ چې ډېر د جزباتو نه کار نۀ اخلي۔ ما به کله به هم چې موقع وه، هارون خان پوهه کولو او دغسې پۀ دغه جوړ ما او هارون خان يو بل ډېر د نزدې نه وپېژندل ۔ ډېر منونکے، ادبناک او مينه ناک انسان ؤ۔ د هارون خان شهيد دا هم يو ډېره لويه خوبي وه چې د وړوکوالي نه ئې نۀ صرف د سياست سره شوق ؤ بلکې پۀ علاقائي، قامي او نړيوال سياست به ئې هم نظر ساتلو او پۀ حالاتو باندې د ځان پوهه کولو لپاره به ئې سوالونه هم پورته کول ۔ بس زمونږ بدقسمتي دا ده چې ډېر بې وخته لاړو۔

    اېمل ولي خان

    ما او هارون بلور شهيد يو ځاے کار کړے دے۔ مونږ دواړه پۀ يوه کابينه کښې پاتې شوي يو او د وروڼو غوندې مو کار کړے دے۔ پۀ هارون خان شهيد کښې د خپل پلار شهيد بشير احمد بلور پۀ شان خصوصيات وو۔ د هغۀ شهادت او مونږ نه د تلو اثرات کله هم ختمېدے نۀ شي، ختمېدل څۀ چې لا کمېدے هم نۀ شي ځکه چې غم ئې لا تازه دے۔ هارون خان د هر کارکن پۀ زړۀ کښې ژوندے دے، زمونږ پۀ زړونو کښې ژوندے دے او همېش لپاره به ژوندے وي ځکه چې هغه شهيد دے او د هغه نوم به تل لپاره روښانه وه۔ څنګه چې د بشير احمد بلور شهيد او د پارټۍ او د تحريک د نورو شهيدانو نومونه روښانه دي هم دغه شان به د هارون بلور نوم هم روښانه وي ۔ او دا به کله هم تت نۀ شي اود بابا د سوچ او نظرئې پۀ رنګ به دوي تل تر تله ژوندي وي ۔

    ثمر هارون بلور

    د هارون بلور شهيد پېښه مونږ لپاره ډېره لويه سانحه ده۔ زمونږ کورنۍ سره ډېر لوے ظلم شوے دے ۔ تر اوسه مونږ ته دا ؤ نۀ وئيلے شو چې هارون خان چا شهيد کړو۔ زمونږ دشمن پټ دے او غوښتل ئې چې مونږ مات کړي خو مونږ به کله هم خپل دشمن پۀ خپل ځان خوا يخي ته پرېږ نۀ دو او هم دغه وجه ده چې زۀ د شهيد هارون بلور پۀ ځاے سياست ته راووتم ځکه چې مونږ پۀ سياست او جمهوريت يقين ساتو او جمهوريت تر ټولو غوره انتقام دے۔ نن زۀ د خپل شهيد خاوند پۀ سيټ او ټکټ دا دے پۀ اسمبلۍ کښې ناسته يم او د خپلې پارټۍ او خپل قام خدمت کوم۔

    دانيال خان بلور

    کال دوه زره ديارلس کښې چې څنګه حالات وو، لکه زمونږ پارټۍ الېکشن بائېللے ؤ او حالات ډېر زيات سخت وو۔ نو هم پۀ دغه سختو حالاتو کښې شهيد هارون بلور د بشير خان شهيد نه پس پۀ پېښور کښې د پارټۍ ژوندۍ ساتلو لپاره هلې ځلې کولې او مونږ د دې ګواه يو چې هغۀ به پۀ ځان شپه او ورځ يو کړي وو او لګيا به ؤ۔ هارون خان شهيد يو ځوان ليډر ؤ او د خلقو ورسره ډېره مينه وه۔ خو لۀ بده مرغه څۀ قوتونه داسې وو چې هغوي نۀ غوښتل چې عوامي نېشنل پارټي دې دوباره پۀ خپلو پښو ودرېږي او هم دغه شان زما بابا ئې شهيد کړو۔ کۀ نن زما والد صېب ژوندے ؤ نو حالات به ډېر بدل وو۔

  • د قبائيلي ضلعو محرومۍ به لرې شي کۀ نه؟ – فهيم اپريدے

    د قبائيلي ضلعو محرومۍ به لرې شي کۀ نه؟ – فهيم اپريدے

    زما ياد شي نن هم، کله چې زۀ ماشوم وم، د درہ ادم خېل اېف آر پېښور پۀ يو وړه خو ډېره ښائسته درہ کښې، چې د جناکوړ حسن خېل پۀ نوم يادېږي، زمونږ کور ؤ، کور څۀ ؤ خو بس يوہ کوټه وہ چې زمونږ يوہ نيمه بيزہ به هم کله کله ”اېمرجنسي” حالاتو لۀ وجې زمونږ سرہ هم پۀ دغه کوټه کښې پۀ يوہ ستنه پورې تړلې شوې وہ ۔ انګڼ (صحن) د کوټې نۀ ورکوټے کۀ نۀ ؤ نو ډېر غټ هم نۀ ؤ، د ګرمۍ موسم کښې به مو مور دلته کټونه اچولي وو او ما ته به داسې ښکارېدہ چې دغه غرونه به درنګ ساعت کښې زما پۀ سر پراتۀ وي او ما به لۀ وېرې چغې کړې خو دې سرہ سرہ به زما يو ډېر لوے ارمان هم ؤ چې زۀ به کله د دې غر سوکې ته خېژم چې اسمان ته ګوتې يوسم ځکه چې تر هغې زما خيال بلکې مکمل ايمان مې دغه ؤ چې دغه اسمان هم پۀ دغه غرونو پروت دے۔

    زماياد شي چې پۀ اول ځل کله زۀ غرۀ ته ختم نو زما څۀ حال ؤ، ډېر پۀ شوق او ډېر پۀ تندۍ کښې زۀ د غر پۀ پراخه سينه لکه د يو ورکوټي مېږي پۀ بره روان وم، او کله چې زۀ د دې غر سوکې نه لس منټه فاصله کښې پاتې شوم نو لۀ ډېرې بې صبرۍ مې منډه کړه، څۀ د خپل حال لۀ ډېره اشتياقه او څۀ د لارې د خطر لۀ وجې مې برہ نۀ دي کتلي خو بس پۀ يوه منډه چې د غر اخري سوکې ته ورسېدم او د لاس سره سره مې سترگې پورته کړې نو حق حيران پاتې شوم، ما ته پۀ وړومبي ځل احساس وشو چې اسمان خو پۀ غرونو نۀ دے پروت، دا خو ډېر لرې او ډېر اوچت دے، زۀ نن هم نۀ پوهېږم چې پۀ دغه وخت زۀ حيران ډېر شوم او کۀ خفه.. ما خو وئيل چې بس دغه د غر سوکه دہ او بس بيا اسمان زما پۀ دسترس کښې دے.

    هم دغه کار زمونږ د قبائلي اولس سرہ هم وشو، ځکه چې نن د فاټا انضمام او پس لۀ انضمامه زۀ د خپل قبائلي وروڼو حال ته ګورم نو ما ته خپل د ماشومتوب دغه واقعه را ياده شي ۔ دوي هم پۀ دغه غر څۀ پۀ ډېره منډه ور وختل او لکه زما ئې اخوا دېخوا يا ښکته برہ نۀ کتل خو يوه منډه وه، يو ارمان ؤ، يوه تلوسه وه او يو د مودو خواهش ؤ، دوي هم جوړ زړۀ کښې وئيل چې خو بس دغه 25 م ائيني ترميم دے، د دې منظوري ده او بس د خېرہ بيا د دوي حدونه د اسمان وسعتونه دي ۔ د يو نيم سياسي جماعت او د قبائلي اولس د ځينې برخو ملکان يا هغه خلق چې کوم د سټېټس کو پۀ حق کښې وو د هغوي د مخالفت نه علاوه د اولس يوه لويه برخه، چې سرخېلان ئې طالبعلمان وو، د فاټا انضمام پۀ حق کښې وو۔ يو شمېر تنظيمونه وړاندې راغلي وو او بس روزانه يا دوه ورځې پس به يوہ مظاهره، يو لاريون او يا يو پرېس کانفرنس کېدو او هغې کښې به دغه رقم غوښتنې کېدې چې اېف سي ار دې ختم کړے شي او مونږ ته دې هم د پاکستان د نورو وګړو پۀ شان د وکيل، دليل او اپيل سره سره برابر حقوق، مراعات او دغسې نور سهوليات راکړے شي . دلته يوہ ضمني خبرہ بله مې پۀ زړۀ شوہ چې هغه ورځو کښې د قبائيلي مظاهرينو او يا د بعضې بعضې حکومتي مشرانو له خوا به چې ما ځينې خبرې واورېدې نو کله خندا او کله به ژړا ځکه راغله چې د خېبر پښتونخوا بندوبستي سيمو کښې تر دې چې ما ډېره موده تېرہ کړې وه او ما ته ئې نزدې نزدې ټول حال معلوم ؤ خو دغه خبرې اورېدو سرہ به ما ته داسې محسوسېده چې لکه د قبائلي سيمو نه علاوہ پۀ ټول ملک کښې د پئيو او د شاتو نهرونه بهېږي او بس من و سلويٰ دہ چې د دې ټول اولس سحر او ماښام نصيب کېږي خو بس يو د فاټا خوار اولس دے چې ترې پاتې دے۔ ددې خلکو ارمانونه ځکه هم لوئي وو چې دوي د مودو مودو راهېسې د تور قانون لاندې ژوند تېر کړے ؤ، ډېر کړاوونه ئې ليدلي وو او ډېرې سختې ئې تېرې کړې وې۔ ګناه به يو سړي کوله او سزا به ټول ټبر ته ملاوېده۔

    بهرحال چې څۀ هم وو پينځويشتم ترميم منظور کړے شو او دغه علاقې خېبر پښتونخوا کښې ورګډې کړې شوې خو پۀ يو داسې حال کښې او پۀ داسې طريقه چې بعضې بعضې خلقو سرہ دغه تشويش شو چې ‘دغه خلق’ اخر څۀ غواړي ځکه چې د حکومت اخري ورځ وه او هم پۀ دغه ورځ دغه ترميم منظور کړے شو ۔ د چا کۀ خوښه و اوکۀ د چا نه وہ ، کۀ څوک تيار وو او کۀ نه، کۀ څوک پوهه ؤ او کۀ نه، خو دغه ترميم لۀ ئې ووټ ورکړو، خېبر پښتونخوا اسمبلۍ نه بهر د يو سياسي جماعت کارکنان پۀ احتجاج وو، د پوليس سرہ نښتي وو او د اسمبلۍ دننه هم د دغه جماعت منتخب نمائندګانو دې ترميم لۀ ووټ ورکړو۔ نن چې د فاټا اولس حال ته ګورم نو يو ځل بيا حېران شم او پۀ دې سوچ کښې شم چې دوي هم لکه زما حېران ډېر دي او کۀ نه پرېشانه او پښېمانه، ځکه چې اوس د ډېرو اړخونو نه دغه اواز راځي چې د دې موجودہ سسټم نه خو هغه پخوانے نظام ډېر ښۀ ؤ، بعضې بعضې خو دا هم وائي چې بس مونږ لۀ دې هم هغه مقام بيا را کړے شي خو دغه ساده ګانو ته دا احساس نۀ کېږي چې پۀ کومه لارہ دغه 25 م ترميم منظور کړے شوے ؤ دوي سرہ هم د خپلې مرضۍ نظام لپارہ هم دغه يوہ لار دہ، هغه بېله خبرہ دہ کۀ چرې يو طالع ازما راغے او پۀ خپله مرضۍ او پۀ وچ ککړ زور ئې نور نور کارونه وکړل ۔

    نن کۀ لۀ باجوړہ تر وزيرستانه او لۀ اېف ار پېښورہ تر اېف ار ډي ائي خانه حالاتو ته مونږ وګورو نو دا د بهترۍ پۀ ځاے ابترۍ مخې ته تلي او لا هم روان دي ۔ څۀ د ترهه ګرو مهرباني او څۀ بيا د هغوي خلاف فوځي عملياتو له کبله دغه ټول وطن هسې هم ګډ وډ شوے ؤ خو ولې پۀ پښتونخوا کښې انضمام نه پس هم دغلته د ودانۍ پۀ ځاے د ورانۍ کارونه روان دي. کله پۀ باجوړ کښې دهماکه او کله وزيرستان، خېبر، کرمه او يا پۀ اورکزو کښې، پۀ دغه سيمو کښې نن هم د حکومت پۀ ځاے يا خو د ‘نامعلوم افراد’ راج ښکاري او يا هم د هغه پخواني اېف سي ار ۔ ټارګټ کلنګ هم د باجوړ او وزيرستان پۀ شان سيمو کښې يو وارې بيا پۀ جوبن کښې دے او خلق پۀ رڼا ورځ پۀ نخښه کېږي او څوک تپوس کولو واله نشته۔ کۀ يو خوا دا حال دے نو بلخوا داسې ښکاري چې تور قانون اېف سي ار اوس هم شتون لري او لا ختم نۀ دے۔ نزدې ورځو کښې د اياز وزير نومې يو تن د کور سنګسارکېدو او سوزولو پۀ حواله د قام د مشرانو فېصله يو لوے مثال دے کوم چې يواځينے نظير بالکل هم نۀ دے بلکې د دې نه وړاندې هم دغه قسمه کارونه شوي وو او د دې پېښې نه پس هم دغسي کارونه وشول. پۀ کال 2017ز کښې ضلع خېبر کښې پۀ مبينه توګه ترهه ګرۍ کښې ککړ د يو تن کور وران کړے شوے ؤ، دې نه يو کال پس پۀ ضلع مومند کښې د يو اجرتي کور مسمار کړے شوے ؤ او د اياز وزير د معاملې نه يو څو ورځې پس پۀ ضلع جنوبي وزيرستان کښې د قتل پۀ تور د يو تن کور لوټې لوټې کړے شو خو د اياز وزير معامله ځانګړې پۀ دې وجې ده چې پښتون قام پرست جماعت عوامي نېشنل پارټي د خپل کارکن پۀ شا ودرېده او د اېف سي ار حامي دغه خلقو ټول ارمانونه ئې پۀ سيند لاھو کړل. پۀ دې حقله د اسفنديار ولي خان او اېمل ولي خان نه تر شاهي خان او سردار حسېن بابک نه تر ثمر هارون بلور بي بي پورې کردارونه د ستائيلو وړ دي۔ دا هم مهمه ده چې د اياز وزير کور د ړنګېدلو نه بچ کېدل وړه نه بلکې يوه لويه تاريخي پېښه ده او د دې ټول کرېډټ صرف او صرف عوامي نېشنل ګوند ته ځي۔ دا هم دلته وئيل مهم دي چې پۀ تېر يو سل او درې څلوېښت کالو کښې دا وړومبے ځل دے چې د جرګې د فېصلې نه باوجود د يو چا کور بچ شو۔ دا چا وکړل؟ دا عوامي نېشنل پارټۍ وکړل، دا اتلسم ائيني ترميم وکړل، دا انضمام وکړل۔ خو افسوس پۀ دغه يوه خبره چې يو څو ورځې پس کوم کار چې د اياز وزير سرہ ونۀ کړے شو هغه د يو بل تن مقدر وګرځولے شو. پۀ کار وہ او پۀ کار دہ چې د ضم ضلعو د هر تن پۀ سر لاس کېښودے شي او د اېف سي ار دغه خونړۍ لوبه پۀ مستقل توګه بندولو لپارہ پاخۀ ګامونه واخستے شي. د ضم اضلاع اولس لۀ هم پۀ کار دي چې خپل پردے، خپل خېر خواه او خپل دښمن وپېژني او د هغو خلقو سرہ پۀ لار روان شي، د هغوي ملاتړ وکړي کوم چې د پخوا نه د پښتون اولس او د پښتنو پۀ خاورہ د امن لپارہ هڅې کوي. دغه خلق څوک دي، چا نه هم پټ نۀ دي. بعضې خلق د اے اېن پي پۀ تېر حکومت کښې د دهماکو او د ترهه ګرۍ پېښو نه سرټکوي خو دا سوچ کله هم نۀ کوي چې د دې خلقو اخر ګناہ څۀ ده او څۀ ده چې نور چا ته دومرہ او کپتاني ټيم ته بالکل هم څۀ ونۀ وئيلے شو او صرف دغه خلق پۀ نخښه کړے شو، اخر ولې؟ زۀ وايم چې پۀ کومه وجه دغه خلق اے اېن پي ته ګوته نيسي هم دغه د دې جماعت يو ډېر لوے کمال او کردار دے ګينې کۀ دوي معاهده کړې وه نو څوک وو چې دوي ته ئې لاس اچولے وے؟ خبرې ډېرې دي خو پۀ آخر کښې دغه يوہ خبرہ کوم کومه چې ما ته پۀ شروع کښې پۀ کار وه خو ځکه مي ونۀ کړه چې دا زما د کلي او زما د ماشومتوب پۀ ځاے د پېښور او زما د هلکوانۍ قيصه ده، زۀ چې کله داسې لږ لږ پۀ ښۀ او بد پوهه شوم نو د خپل نوم يا شناخت ‘ازاد قبائل’ به ما ته څۀ ډېر عجيبه لګېدو ځکه چې ما ته به پۀ يوہ لويه پنجرہ کښې ځان او دغه خپل قام او اولس قېد ښکارہ کېدو او اوس راته داسې ښکاري چې لکه څوک چې مې د دې پنجرې يا د حوالات نه سم سنټرل جېل ته بوځي. اوس را ته خپل قام (پاکستانے) قېدي او خپل وطن يوه لويه قېد خانه ښکاري. خبرې ډېري دي خو اخرہ کښې به دا ووايم چې زمونږ دغه کور، خېبر پښتونخوا، هم يو وخت کښې لکه د سابقه فاټا علاقه غېر وه او د نن نه څه يو سل اتلس، کم و بېش، کاله وړاندې انګرېز فېصله وکړه چې د دې مېن سټريمنګ پۀ کار دے، نو پېرنګے ولګېدو او 30,35 کاله کښې ئې دغه ډهانچه ودروله کومه چې نن پۀ خېبر پښتونخوا کښې د مختلف سرکاري دفترونو او ادارو پۀ شکل کښې پۀ نظر راځي او چې کله دا ھر څۀ تيار شو نو بيا ئې پۀ 1937ز کښې د دې صوبې (صوبه سرحد) باضابطه اعلان وکړو. زمونږ يارانو څۀ وکړل او څۀ کوي، ستاسو د وړاندې دي.

    پۀ يو وادۀ کښې مې د تيراه ذخه خېلو يو ملک ګېر کړو، ما ورته وې ملک صاحب دغه سرتاج عزيز وائي چې مونږ پۀ يوه يوه ايجنسۍ (هغه وخت انضمام لا پاتې وو) وګرځېدو او د قام مشرانو سره سره مو د ژوند هرې طبقې سره تعلق لرونکي وګړو نه تپوس کړے او د هغې پۀ رڼا کښې مو دغه سفارشات تيار کړي نو دوي تاسو نه هم تپوس کړے ؤ او که نۀ ھسې ګپ لګوي او دروغ وائي نو هغوي ووئيل چې نۀ. بيا مې ترې تپوس وکړو چې تاسو پۀ دې حقله څۀ وائي، وئيل پرېږده، ما وئيل نه کنه، چې ښۀ ډېر مې تنګ کړو نو ما ته وائي ” د دې خلقو ميثول داسې دو لکه وزہ (بکري) او دا دې سمي ووله داسې دي لکه ګډې نواهاں، وزہ پاس پۀ غرونو خېژي اوګډه مېدانۍ لۀ زور کوي نو دے مو او دے دغه خلقو سره نۀ شي.’ما ورته ووئيل ملک صاحب زمونږ کۀ شي او کۀ نۀ شي خو پرېږدئ ئې نۀ او ورګډوئ خو به يئ. خو حسب عادت ئې ځان غلے او دغه رنګ ئې زما نه ځان خلاص کړو.

  • خدائي خدمتګار آغا جي محمد کاکا – محمد اظهار الحق ، نوښار

    خدائي خدمتګار آغا جي محمد کاکا – محمد اظهار الحق ، نوښار

    کۀ پۀ انساني تاريخ نظر اچوو نو پۀ اربونو انسانان پۀ دنيا کښې تېر شوي دي خو پۀ تاريخ کښې د ګوتو د شمېر خلق ژوندي دي ۔ سوال دا راپورته کېږي چې پۀ اربونو خلقو کښې دا يو څو خلق ولې ژوندي دي، دوي کښې داسې څۀ کمال ؤ چې تاريخ هم د دوي لۀ وجې ژوندے دے۔ کۀ وکتلے شي نو د زمکې پۀ مخ لوئې لوئې سلطنتونه او بادشاهتونه تېر شوي دي خو نن ئې نوم او نښان هم نشته ۔ کۀ پۀ تاريخ کښې د دې ژونديو خلقو ژوند ته ګورو نو لۀ نورو بېل او جدا پۀ نظر ر

    اځي ۔ دې خلقو صرف زندګي نۀ ده تېره کړې بلکې ژوند ئې د يو مقصد پۀ نامه تېر کړے بلکې وقف کړے ؤ او هم دغه وجه ده چې نن داسې خلق پۀ تاريخ کښې صرف ژوندي نه بلکې د نورو لپاره مثالونه دي ۔ پۀ داسې لوئې هستيو کښې يو د پښتنې زمکې اتل باچا خان هم دے۔ باچا خان داسې مبارزه کړې ده چې تاريخ ورته ګوته پۀ خلۀ دے۔ دا د خپلو غرونو پۀ رنګ لوړ دنګ سړے پۀ يو داسې وخت او د يو داسې قوت خلاف پاڅېدلے ؤ چې پۀ نيمه نړۍ ئې د حکمرانۍ پنجې ښخې وې ۔ دۀ نۀ صرف هغه قوت ولړزولو بلکې خپل قام ئې هم د ژوند او ازادۍ پۀ معنا پوهه کړو۔ او پۀ دې مزل کښې دۀ لۀ خداے داسې ملګري ورکړل چې د بابا سره اوګه پۀ اوګه او سنګ پۀ سنګ روان وو۔ پۀ دې خدائي خدمتګارو کښې يو د نوښار اغا جي محمد کاکا هم شامل دے۔

    اغا جي (محمد کاکا) د فخر افغان باچا خان د عدم تشدد او خدائي خدمت ګار تحريک کلک ملګرے ؤ. اغا جي محمد کاکا پۀ کال ۱۹۲۹ کښې پۀ نوښار کلا کښې زېږېدلے ؤ او او د جون پۀ درېمه کال ۱۹۹۲ کښې ئې لۀ نړۍ سترګې پټې کړې او خپل کلي کښې ئې قبر دے۔ فخر افغان باچا خان چې د ورورولۍ او مينې کوم تحريک شروع کړے ؤ د هغې بنيادي اصول عدم تشدد ؤ. خدائي خدمت ګارو د پېرنګي ظلم او تشدد ډېر پۀ صبر او استقامت زغملو خو د تشدد جواب ئې پۀ تشدد ورنۀ کړو. دا ځکه چې پۀ عدم تشدد د دوي مکمله عقيدہ وه. ځکه خو آغا جي (محمد کاکا)به د باچا خان پۀ دې نصيحت ډېر زور راوړو چې کاميابۍ لپارہ اجتماعي تحريک او قرباني پکار وي نو د چا پۀ زړۀ کښې چې دا قسم جذبات او احساس پېدا کېږي هغوي لۀ پکار دي چې پۀ قام وګرځي او ځان سرہ د دې قسم د احساس ملګري پېدا کړي او پۀ ګډه د ظلم، زياتي او بې عزتۍ مقابله وکړي. او قوم د تنظيم پۀ شکل کښې را مخې ته کړي نو کاميابي حاصلېدے شي. ھم دغه وجه ده چې کله باچا خان دکالاباغ ډېم جائزہ اخسته نو د ځان سره ئې نوښار نه آغا جي (محمد کاکا)، غازي خان بابا او څو کسان نور ھم بوتلل چې موقعه وګوري. واپس چې راغلل نو زمونږ يو وړوکي غوندې بېټک کښې بابا شپه وکړه او پۀ سبا له ټول نوښار کښې وګرځېدل او خلقو کښې ئې د کالاباغ ډېم خلاف تحريک شروع کولو جذبه پېداکړه. او دغه تحريک نوښار نه شروع شو او بيا د صوبې نه پۀ ټول ملک کښې دغه تحريک زور ونيولو. د باچا خان او د هغه ملګرو چې کوم تحريک شروع کړے ؤ، هغه د ملي مشر اسفنديار ولي خان پۀ قيادت کښې تر سرہ کېدل ډېر لوے اعزاز دے. د اسفنديار ولي خان خبرہ ډېره څرګنده، پۀ ډاګه او واضحه ده چې د چا پلار هم د کالاباغ ډېم جوړولو سوچ هم نۀ شي کولے. بس زما دعا دہ چې الله پاک دې مونږ کښې د باچا خان د ملګرو غوندې د خدمت جذبه پېدا کړي ۔

    نوټ: دا ليک “پښتون” ته د خدائي خدمتګار اغا جي محمدکاکا زوي محمد اظهارالحق د نوښار نه رالېږلے او “پښتون” پۀ پښتنه مينه چاپ کړو۔ پښتون به د ستر بابا د ملګرو او خدائي خدمتګارو د ستائنې دا لړۍ پۀ پښتنه مينه جاري ساتي۔

    محمد اظهار الحق ، نوښار

    خدائي خدمتګار آغا جي محمد کاکا

    کۀ پۀ انساني تاريخ نظر اچوو نو پۀ اربونو انسانان پۀ دنيا کښې تېر شوي دي خو پۀ تاريخ کښې د ګوتو د شمېر خلق ژوندي دي ۔ سوال دا راپورته کېږي چې پۀ اربونو خلقو کښې دا يو څو خلق ولې ژوندي دي، دوي کښې داسې څۀ کمال ؤ چې تاريخ هم د دوي لۀ وجې ژوندے دے۔ کۀ وکتلے شي نو د زمکې پۀ مخ لوئې لوئې سلطنتونه او بادشاهتونه تېر شوي دي خو نن ئې نوم او نښان هم نشته ۔ کۀ پۀ تاريخ کښې د دې ژونديو خلقو ژوند ته ګورو نو لۀ نورو بېل او جدا پۀ نظر ر اځي ۔ دې خلقو صرف زندګي نۀ ده تېره کړې بلکې ژوند ئې د يو مقصد پۀ نامه تېر کړے بلکې وقف کړے ؤ او هم دغه وجه ده چې نن داسې خلق پۀ تاريخ کښې صرف ژوندي نه بلکې د نورو لپاره مثالونه دي ۔ پۀ داسې لوئې هستيو کښې يو د پښتنې زمکې اتل باچا خان هم دے۔ باچا خان داسې مبارزه کړې ده چې تاريخ ورته ګوته پۀ خلۀ دے۔ دا د خپلو غرونو پۀ رنګ لوړ دنګ سړے پۀ يو داسې وخت او د يو داسې قوت خلاف پاڅېدلے ؤ چې پۀ نيمه نړۍ ئې د حکمرانۍ پنجې ښخې وې ۔ دۀ نۀ صرف هغه قوت ولړزولو بلکې خپل قام ئې هم د ژوند او ازادۍ پۀ معنا پوهه کړو۔ او پۀ دې مزل کښې دۀ لۀ خداے داسې ملګري ورکړل چې د بابا سره اوګه پۀ اوګه او سنګ پۀ سنګ روان وو۔ پۀ دې خدائي خدمتګارو کښې يو د نوښار اغا جي محمد کاکا هم شامل دے۔

    اغا جي (محمد کاکا) د فخر افغان باچا خان د عدم تشدد او خدائي خدمت ګار تحريک کلک ملګرے ؤ. اغا جي محمد کاکا پۀ کال ۱۹۲۹ کښې پۀ نوښار کلا کښې زېږېدلے ؤ او او د جون پۀ درېمه کال ۱۹۹۲ کښې ئې لۀ نړۍ سترګې پټې کړې او خپل کلي کښې ئې قبر دے۔ فخر افغان باچا خان چې د ورورولۍ او مينې کوم تحريک شروع کړے ؤ د هغې بنيادي اصول عدم تشدد ؤ. خدائي خدمت ګارو د پېرنګي ظلم او تشدد ډېر پۀ صبر او استقامت زغملو خو د تشدد جواب ئې پۀ تشدد ورنۀ کړو. دا ځکه چې پۀ عدم تشدد د دوي مکمله عقيدہ وه. ځکه خو آغا جي (محمد کاکا)به د باچا خان پۀ دې نصيحت ډېر زور راوړو چې کاميابۍ لپارہ اجتماعي تحريک او قرباني پکار وي نو د چا پۀ زړۀ کښې چې دا قسم جذبات او احساس پېدا کېږي هغوي لۀ پکار دي چې پۀ قام وګرځي او ځان سرہ د دې قسم د احساس ملګري پېدا کړي او پۀ ګډه د ظلم، زياتي او بې عزتۍ مقابله وکړي. او قوم د تنظيم پۀ شکل کښې را مخې ته کړي نو کاميابي حاصلېدے شي. ھم دغه وجه ده چې کله باچا خان دکالاباغ ډېم جائزہ اخسته نو د ځان سره ئې نوښار نه آغا جي (محمد کاکا)، غازي خان بابا او څو کسان نور ھم بوتلل چې موقعه وګوري. واپس چې راغلل نو زمونږ يو وړوکي غوندې بېټک کښې بابا شپه وکړه او پۀ سبا له ټول نوښار کښې وګرځېدل او خلقو کښې ئې د کالاباغ ډېم خلاف تحريک شروع کولو جذبه پېداکړه. او دغه تحريک نوښار نه شروع شو او بيا د صوبې نه پۀ ټول ملک کښې دغه تحريک زور ونيولو. د باچا خان او د هغه ملګرو چې کوم تحريک شروع کړے ؤ، هغه د ملي مشر اسفنديار ولي خان پۀ قيادت کښې تر سرہ کېدل ډېر لوے اعزاز دے. د اسفنديار ولي خان خبرہ ډېره څرګنده، پۀ ډاګه او واضحه ده چې د چا پلار هم د کالاباغ ډېم جوړولو سوچ هم نۀ شي کولے. بس زما دعا دہ چې الله پاک دې مونږ کښې د باچا خان د ملګرو غوندې د خدمت جذبه پېدا کړي ۔

    نوټ: دا ليک “پښتون” ته د خدائي خدمتګار اغا جي محمدکاکا زوي محمد اظهارالحق د نوښار نه رالېږلے او “پښتون” پۀ پښتنه مينه چاپ کړو۔ پښتون به د ستر بابا د ملګرو او خدائي خدمتګارو د ستائنې دا لړۍ پۀ پښتنه مينه جاري ساتي۔

  • د افغانستان مستقبل يو ځل بيا خطرې سره مخ..؟  – عقيل يوسفزے

    د افغانستان مستقبل يو ځل بيا خطرې سره مخ..؟ – عقيل يوسفزے

    ګاونډي هېواد افغانستان د بدقسمتۍ نه يوځل بيا د 1989ز او کال 1996ز غوندې حالاتوسره مخ دے او کال 2020ز د بدامنۍ، دوه اړخيزه حملو او بې شمېره مرګونو پۀ لحاظ سره د کال 2002 نه وروستو د ټولونه بدترين کال ثابت شوے دے. پۀ قطرکښې تېر کال د اپرېل پۀ مياشت کښې د امريکا او افغان طالبانو مېنځ کښې يو مذاکراتي عمل شروع شو چې يوکال پس پۀ 29 فرورۍ د دواړه فريقېن مېنځ کښې يوه تاريخي معاهده وشوه چې پۀ غټ نکات يا فېصلو کښې ئې د افغانستان نه د امريکې فورسز وتل، بېن الافغاني مذاکرات او افغان خاوره د ترهه ګرۍ د پاره نۀ استعمالول شامل وو.

    دغه لوظنامې ته ټولو امن پسند سياسي قوتونو هرکلے وکړو خو لۀ بده مرغه د 5000 طالبان قېديانو د خلاصېدو يا رها کېدو پۀ معاملې د افغان حکومت او طالبانو ترمنځه اختلافات پېدا شول او نتيجه ئې دا را ووتله چې د دوحا لوظنامې ترمخه د بېن الافغان مذاکراتو يا انټرا افغان ډائيلاګ شروعات ونۀ کړے شو.

    دې لړکښې بله مسئله دا مخې ته راغله چې دوحا معاهده کښې د اوربند يا سيز فائېر وعده يا نکته نۀ وه شامله. د دې نقصان دا وشو چې کله اشرف غني د ځينې تحفظاتو پۀ بنياد د قېديانو د پرېښودو نه انکار وکړو نو طالبانو د کابل پۀ شمول ټول افغانستان کښې رېکارډ حملې شروع کړې او افغان فورسز ئې سخت حالاتو او مرګونوسره مخ کړل. د امريکا د يو تهېنک ټېنک د رپورټ ترمخه د 29 فرورۍ نه وروستو تر 20جون پورې پۀ افغانستان کښې تقريباً درې زره حملې وشوې چې پۀ دې کښې تقريباً ديارلس سوه حملې پۀ افغان فورسز او پوليس باندې وکړې شوې او پۀ زرګونو کسان ووژل شو.

    د رپورټ ترمخه د 15 جون 2020 نه واخله تر 22 جون پورې تقريبا د 40 طالبان حملو پۀ نتيجه کښې 295 افغان فوځ او پوليس وګړي ووژل شول اودغه رنګې 550 ژوبل کړے شو.

    دافغان حکومت ترجمان جاوېد فېصل د دغه مرګونو تصديق وکړو او وې وئيل چې دغه هفته د دې باوجود د نولس کلن مودې بدترينه هفته وه چې دغه دوران کښې افغان حکومت او طالبانو څلورځله د قېديانو تبادله وکړه او دغه لړۍ جاري وساتلې شوه.

    د افغان حکومت د يو رپورټ ترمخه دغه هفته کښې طالبانو د څلوېښت غټو حملو نه علاوه د افغانستان 32 صوبو کښې تقريباً 410 حملې وکړې. بلخوا افغان فورسز دې دوران کښې 12 جوابي حملې وکړې چې پۀ کښې د جاويد فېصل د وېنا مطابق 48 طالبان ووژل شو. دغه د يوې هفتې حملې او د مرګ ژوبلې تعداد د دې خبرې عملي او واضحه ثبوت دے چې د دوحا معاهدې نه وروستو بدامنۍ او تباهۍ کښې نوره اضافه وشوه او هم دغه وجه وه چې امريکا، پاکستان او افغان دولت پۀ دغه حملو د سخت تشويش اظهار وکړو حالانکې د دې حملونه څو ورځې وړاندې د پاکستان ارمى چيف قمر جاوېد باجوه مشرۍ کښې يو نمائنده وفد کابل ته تلے ؤ چې پکښې د ائي اېس ائي مشر جنرل فېض حميد، سېکرټري خارجه او د افغانستان د پاره د پاکستان خصوصي استازے صادق خان هم شامل وو. د دغې دورې پۀ دوېمه ورځ د امريکې مذاکراتي ټيم مشر زلمے خليل زاد او جرنېل اسکاټ مېلر کابل ته لاړل او هغوي هم د افغان چارواکو سره د سيز فائېر او انټرا افغان ډائيلاګ پۀ مسئله خبرې وکړې. هم دغه سلسله کښې صادق خان کابل نه وروستو قطر ته لاړو چرته چې هغوي د طالبانو مذاکراتي ټيم مشر عبدالغني برادر او نورو غړو سره تفصيلي ملاقات وکړو او اعلاميه کښې د دې امېد اظهار وکړے شو چې ډېر زر به د بېن الافغان مذاکراتو اغاز وکړے شي او د فريقېن ترمېنځ به بقول صادق خان د اوربند پۀ مسئله هم پېشرفت وکړے شي.

    بلخوا د افغانستان روشن فکره حلقې دې صورتحال او د طالبانو غېر معمولي اهميت، د امريکا لخوا دطالبانو مخامخ ملګرتيا او مستقبل کښې د طالبانو حکومتي سېټ اپ کښې ممکنه شراکت دارۍ ته ډېر د تشويش پۀ نظر ګوري او هم دغه وجه ده چې د افغانستان پۀ مختلفو ښارونو خصوصاً کابل، هرات، قندهار او جلال ابادکښې نۀ دا چې غونډې وشوې بلکې د ايران، افغان حکومت او طالبانو خلاف مظاهرې هم وشوې. دغه صورتحال او ممکنه منظرنامې د هاغه خلقو د پاره يو ځل بيا ډېرې خطرې مخې ته راوړي دي څوک چې امن غواړي او د ائين او جمهوريت بالادستۍ باندې يقين ساتي. د پاکستان قام پرسته قوتونه او امن خوښي حلقې هم دغه حالاتو ته ډېر د تشويش پۀ نظر ګوري ځکه چې کۀ حالات د مخکښې غوندې بيا خراب شو نو د پاکستان پښتون بېلټ به هم متاثره شي.

  • خان عبدالمتين خان – علي اکبر سيال

    دا چې د هر چا نه حسين يمه زۀ

    پۀ خپلو سرو وينو رنګين يمه زۀ

    پرون پردو نن قلابند کړم خپلو

    وخته د “تور” هغه “متين” يمه زۀ

    دغه پورته څلوريزه مې د نن نه لس کاله مخکې پۀ ارواښاد خان عبد المتين خان ليکلې وه ۔ دغه قطعه زما پۀ منظوم کتاب ” پۀ ګل درو دې ورول اورونه” کښې چاپ ده۔ د کتاب د چاپ کال دسمبر ۲۰۱۰ دے۔

    د جندول د خان عمرا خان لس ځامن او نهه لوڼه وې۔ عبدالمتين خان د بابا مشر زوے ؤ څوک چې د يوې اندازې مطابق په کال ۱۸۷۸ يا۱۸۷۹ کې په ميا کلي کښې پېدا شوے ؤ۔ د متين خان د قبر پۀ کتبه د هغۀ عمر ٦۵ او د مړينې کال ۱۹۴۵ ليک دے ۔ پۀ دې اساس زما پۀ خيال د هغۀ د پېدائش کلونه هم دغه پاس ليکلي کلونه ممکن کېدے شي۔ د متين خان مور د ميا کلي د صاحبزادګانو د کورنۍ بي بي وه۔ دا هغه ميا کلے دے چېرته چې سېد بادشاه جان اخون زاده مېشته ؤ څوک چې د عمرا خان بابا پۀ مملکت کې د هغۀ مشير ؤ۔ د دې ځاے نه ئې هم مراعات او تنخوا اخسته او د انګرېزانو جاسوسي به ئې هم کوله او د هغوي نه بۀ ئې هم مراعات پټ پۀ پټه اخستل او خوړل۔ دغه وخت عمرا خان د خپل مشر ورور محمد زمان خان د واکمنۍ د پاليسو سره د اختلاف په وجه د کور نه شړلے شوے وو او د دغه مرورتوب په زمانه کښې د عمرا خان مور بي بي ورله پۀ ميا کلي کې واده کړے ؤ۔ د متين خان مشره خور د دير پۀ چاړا نواب اورنګزېب واده وه او د دير د شريف خان لور بي بي د عمرا خان بابا پۀ نکاح کښې وه۔ د رېکارډ د سم ساتلو پۀ غرض دلته د عمرا خان بابا د لسو واړو ځامنو د نومونو ذکر کول ضروري ځکه ګڼم چې د بابا د ځينو ځامنو ذکر پۀ زېر ګردش شجره کښې نشته ۔ هغه شجره کومه چې خداے بخښلي قاضي عبد الحليم اثر افغاني صېب پۀ کال ۱۹۵۳ کې مرتب کړې او اخبار کې چاپ کړې وه. د نومونو پوره تفصيل داسې دے۔

    ۱۔۔ عبد المتين خان ۲.. عبد الرحيم خان ۳.. عبد الحميد خان ۴.. عبد الوهاب خان ۵.. عبد الاکبر خان ٦.. عبد الواحد خان ۷ .. عبد الکريم خان ۸.. عبد الغفور خان ۹.. عبد القادر خان ۱۰.. عبد الحکيم خان ۔ پۀ سيريل نمبر ۷ او ۸ زما نيکونه دي۔..

    د متين خان څلور ځامن وو۔ ۱۔۔ اسدالله خان ۲.. هدايت الله خان ۳.. کليم الله خان ۴.. خليل الله خان۔ پۀ دغه نوموړو کښې يو خليل الله خان کاکا ژوندے او په کابل کې استوګن دے او نورو پياوړو خپل روحونه خپل حقيقي خالق ته سپارلي دي.. د اسدالله خان کاکا اخري دمه ځاے پۀ شنکردار بريکوټ ، کليم الله خان ګنبد مېره سوات او د هدايت الله خان کاکا قبر پۀ کابل کې دے۔ او د دوي د مبارز پلار عبد المتين خان بابا شهيد اخري ارام ځاے پۀ سور باټ ضلع دير کښې دے۔

    عبدالمتين خان پلار پۀ نيکه ننګ پاله، وطن پاله مبارز او مجاهد خلق وو او دي۔ فيض طلب خان چې د غازي عمرا خان نيکۀ او د عبد المتين خان ور نيکۀ ؤ، د بونېر انبېلې د 1863 پۀ تاريخي غزا کې د جندول نه پۀ زرګونو وسله والې لښکرې د پېرنګيانو د سرکوبۍ د پاره لېږلې وې۔ په دې تاريخي قومي جنګ کښې فېض طلب خان خپل اته کلن نمسے عمرا خان هم د ځان سره بونېر ته بوتلے ؤ۔ دغه شان د پاس دير نه غزن خان، د سوات نه سوات بابا، د ملاکنډ باجوړ، بونېر، صوابۍ او رستم صودم نه پۀ ګڼ شمېر کښې پښتنو جنګيالو پۀ دغه قامي نخښته کښې حصه اخستې وه۔ د پښتنو د قومي يووالي او د شريک ننګ او جنګ نتيجه دا راوخته چې پېرنګي ډېر زيات وهل وخووړل۔ استعمار ته پۀ ډېره لويه پېمانه جاني مالي او عسکري تاوان واوختو۔ او خپلو کېمپونو مردان او نوښار ته پۀ تېښته واپس لاړل۔

    د امبېلې د خونړي جنګ نه پس انګرېزانو د جنګ پۀ طور طريقو کې بدلون راوستو۔ هغوی کور پۀ کور او کلي پۀ کلي تنخوادار جاسوسان ونيول۔ پۀ دغه جاسوسانو کې د عامو وګړو نه سربېره د سيمې خانان، مولايان او اخون زادګان هم شامل وو۔۔ پۀ وړومبي پړاؤ کې انګرېزانو او بړېڅو د سيمې د خانانو په مېنځ کې غلط فهمۍ او بدګمانۍ پېدا کول شروع کړل۔۔ استعمار دښمنه قوتونه يې پۀ خپل مېنځ کې پۀ جنګ واچول۔۔ د يرغلګرو مهمه پاليسي دا وه چې اولسونه پۀ خپل مېنځ کې وجنګوي، تقسيم ئې کړي او پۀ هغوي حکومت وکړي۔۔ د انګرېزانو دغه پاليسي د درېو تورو نه جوړه وه۔

    “Divide and rule”

    په دې سيمه کې د پېرنګيانو د يرغل مقاصد په دې ډول وو۔۔

    ۱۔ د پښتنو پۀ خاوره قبضه کول

    ۲۔ د پښتنو پۀ وسائېلو قبضه کول

    ۳۔ د پښتنو د خاورې نه د زار روس څارنه او محاصره کول

    ۴۔ د پښتو پۀ سيمه د پښتنو خوېندو مېندو عزتونه د پښو لاندې کول

    ۵۔ د پښتنو او خواؤشا سيمو د انساني وسائېلو ناجائز استعمال او استحصال او پۀ دوي خپلې ګټې وټې ساتل او خوندي کول او دوي د فوځي مقاصدو لپاره ژوبلول او د جنګ د بټۍ خشاک جوړول ۔

    ۶۔ پۀ سيمه کې لږ ډېر ترقياتي کارونه لکه تعليمي او مواصلاتي اصلاحات کول چې خپلو ناوړو او غلامانه پاليسو له پرې دوام ورکړي۔

    د عبد المتين خان پۀ پتمن ژوند، ننګ، پت او مبارزه د پوهېدو لپاره ضروري ده چې د هاغه وخت د پېرنګي استمعاري سياست پۀ ګوتو، هلو ځلو، مرګ ژوبله او مکر و فرېب هم خبره وشي او د دغه سازشونو پۀ ضد د عبدالمتين خان او د هغه د تورزنې کورنۍ مبارزه هم پۀ پام کې ونيولې شي نو هله به اوبۀ اوبۀ شي او پۍپۍ ۔ زمونږ هڅه به دا وي چې مونږ دې د دغه حالاتو جائزه د سياسي ، ټولنيز او اقتصادي زاويو پۀ پېمانه ګز راګز کړو۔۔ ځکه چې نړيوال انساني ژوند لاندې باندې د دغه درېو زاويو نه بېرون هيڅ توپير نه لري۔۔

    لکه څنګه چې مخکې ذکر شوې ده چې د عمرا خان بابا لس ځامن وو۔۔ د بابا دغه ټول ځامن ښۀ چمتو او بېدار ځوانان وو ولې په دوی ټولو کې چې د عمرا خان په پل چا پل ايښے ؤ هغه عبدالمتين خان ؤ۔۔ هغه له خداے داسې يو اتل ننګيالے روح ورکړے ؤ چې په تبه ټوخي نه بلکه پۀ سنګر کښې ئې خپله ساه خپل خداے له ورکړه خو د پېغور داغ ئې پۀ کفن د ځان سره خاورو ته وې نه وړو۔۔ پۀ 1904 کښې په کابل کې د عمرا خان د مرګ نه پس پۀ کال 1916 کښې متين خان کوهي باجوړ او بيا جندول ته راغے۔۔ دغه وخت متين خان لا د پلار پۀ شان هلک ؤ۔۔ هغه د باړوې پۀ قلا درې ځله حمله وکړه۔ پۀ دې دوران کې بلها پېښې وشوې۔۔ چې پۀ دمه دمه به يوه يوه بيانوو۔ ولې دا وخت دلته د يو داسې سړي مرکه وړاندې کووم چې هغه د متين خان د رښتوني اتلتوب غمازي کوي ۔۔ دغه مرکه د نواب زاده شهاب الدين خان مرکه ده ۔ زۀ دغه ټولې خبرې بې د څه کټ کوټ نه دلته رانقل کووم۔۔ پۀ دې غرض چې د جندول او دير د نوي کهول نه سربېره لر او بر پښتانۀ په کيسه پوهه او خبر وي۔

    دغه مرکه په دغه مجله کې چاپ ده۔۔ چې تفصيل يې په دې ډول دے ” گوشه وطن برين”۔۔وادی کيلاش کا سفر نامه”۔۔ مصنف مسعود سلطان لکهيسر” ۔۔چاپ ځاے۔۔”جودت پبليکېشنز شاليمار ټاون، لاهور”۔مخ نمبر 117’118’119’120’121’122

    نواب زاده شهاب الدين خان چې د نواب شاه جهان خان زوے، د نواب اورنګزېب چاړا نواب نمسے او نواب محمد شريف خان کړوسے دے، پۀ خپله مرکه کښې د عمرا خان ، متين خان ، د سيمې د اخون زادګانو، خانانو او پۀ تېره تېره د مست خېل خانانو پۀ حقله تفصيلي خبرې په دې رنګ کړي دي۔۔ شهاب الدين خان په دغه مرکه کښې دا حقيقت تسليم کړے دے چې د باړوې ثمر باغ او جندول زمکه د عمرا خان او متين خان جدي پشتي جائيداد دے۔

    مرکه: نوابزاده شهاب الدين خان ( د اردو نه پښتو ته ژباړلې شوې)

    زما نوم نواب محمدشهاب الدين خان اف جندول دے۔ زۀ د نواب خان بهادر برېګېډئير سر محمد شاه جهان خان زوے يم ۔ دا خو بۀ تاسو ته معلومه وي چې زمونږ تعلق د دير رياست سره دے او مونږ د دير حکمرانان پاتې شوي يو۔ محمد اورنګزېب خان د محمد شريف خان زوے ؤ څوک چې زما حقيقي نيکۀ دے۔ د هغۀ زوے نواب محمد شاه جهان خان زما پلار دے۔ راځئ چې اوس تاسو ته د پناکوټ او عمرا خان پۀ اړه تفصيلي خبرې وکړم۔ عمرا خان د مست خېل قوم سره تعلق لرلو، ترکلاني چې د کوم يو لوے ښاخ دے او د دير او باجوړ خلق ورته ترکاني هم وائي۔ زه عمرا خان ته بد بالکل نۀ وائم۔ هغه خو يو غيرتي، باتور، جنګيالے افغان او د جندول حکمران ؤ۔ خو بيا هم کۀ زۀ ورته ظالم ووائم نو هم بۀ بهتان نۀ وي۔ او دا ځکه چې د هغۀ د زور نه نورې قبيلې خو څۀ چې خپل مست خېل خلق هم نۀ دي بچ شوي او هم دا وجه وه چې خپل مست خېل ترې هم څۀ ډېر خوشاله نۀ وو۔ اوس هم ډېر مست خېل خلق راځي او ما ته وائي چې مونږ لۀ فلانکي ځاے کښې زمکه راکړه او ډينګري ځاے کښې۔ زۀ ورته وائم چې کومه او څنګه زمکه؟ دا هم ورته وائم چې کۀ زما پلار يا نيکۀ ستاسو پۀ کومه زمکه قبضه اچولې وي نو راته ووايئ چې در ئې کړم ۔ هغوي راته وائي چې ستا نيکۀ خو زمونږ نه زمکه نۀ ده اخستې خو عمرا خان رانه قبضه کړې وه۔ نو زۀ ورته وائم چې زۀ خو د عمرا خان ذمه وار نۀ يم او چې دا ورته ووائم چې عمرا خان خو ستاسو هم ورور ؤ نو هغوي وائي چې هغه کله زمونږ ورور ؤ، هغه خو د محمد زمان خان ورور ؤ کوم چې هغۀ پۀ باړوۍ کښې وژلے ؤ۔ دغه خلق دا خبره ټيک کوي چې عمرا خان خپل ورور وژلے ؤ۔ عمرا خان، محمد زمان خان او محمد شاه خان د امان خان ځامن وو۔ د محمد زمان خان د قتل نه پس ن هغۀ سړيو عمرا خان ګرفتار کړے ؤ خو مور ئې ترې څۀ پۀ مشکله وژغورو او بيا وروستو د باړوۍ او جندول حکمران جوړ شو۔ عمرا خان زمونږ د غر نيکۀ محمد شريف خان د کشر ورور محمد اشرف خان څوک چې پۀ پناکوټ خان مشهور ؤ، سره پۀ شريکه د دير پۀ خپله ولقه کښې د اخستو منصوبه جوړه کړه۔ عمرا خان ن محمد شريف خان کشر ورور د هغۀ خلاف تود کړو او ورته ئې ووئيل چې زه به ستا لۀ پاره دير ستا د ورور نه وشوکوم۔ پناکوټ خان پۀ دې پوهه ؤ چې عمرا خان ترکلانے دے او مونږ يوسفزي يو نو د عمرا خان نه مونږ ته څۀ خطره نشته ۔ عمرا خان پناکوټ مخکښې کړو او داسې يو تاثر ئې ورکړو چې زه څۀ کوم نو دا ټول د محمد شريف خان د کشر ورور لپاره کوم۔ بلخوا خلق پۀ دې باور وو چې دا د دواړه وروڼو جګړه ده، د يو پلار اولاد دے او دوي کښې چې څوک هم حاکم وي نو مونږ تو منظور دے۔

    د سخت جنګ او جګړو او وينې توئېدو نه پس محمد شريف خان ماتې وخوړه۔ خو دير باندې قبضې کولو نه پس عمرا خان د پناکوټ خان سره کړي ټولوظونه هېر کړل او د خپلو ټولو وعدو نه منکر شو۔

    عمرا خان پۀ دير پينځۀ کاله او پۀ جندول پنځلس کاله حکومت وکړو او دې دوران ئې د دير پۀ پائينده خېل، سلطان خېل، نصرالدين، خېل او اوسا خېل قومونو د زړۀ د خلاصه زور ظلمونه وکړل۔ دې نه علاوه ئې زمونږ يو سل او شل کسان چې پکښې د محمد شريف خان يو ورور هم شامل ؤ، پۀ خوره ډېرۍ کښې بندي وساتل۔

    صرف هغه شپږ سوه کورنۍ ترې محفوظې پاتې شوې کومې چې د محمد شريف خان سره پۀ کډه سوات ته تلې وې۔ دا خو شوه د عمرا خان قيصه۔ او اوس د هغۀ د زوي عبد المتين قيصه هم واورئ۔

    عبدالمتين خان هم د خپل پلار پۀ شان يو باتور او تکړه سړے ؤ۔ هغۀ درې ځله د باړوې پۀ قلعه حمله کړې وه خو بريالے شوے نۀ ؤ۔ پۀ اخري ځل هغه ونيولے شو۔ چونکې عبدالمتين خان سل يو نيم سل پورې کسان وژلي وو نو خلقو دے وژل غوښتل خو زما پلار دے د خلقو نه بچ کړو، يو محفوظ ځاے ته ئې بوتلو، ساه صورت ئې کړو واو خاطر مدار ئې ورله وکړو۔ خپله ټوپۍ ئې هم ورکړه او خپلې نوې څپلۍ ئې هم ورکړې ۔ ديا ئې دير ته راوستلو او مېلمستيا ئې ورکړه۔ دې نه پس ئې ورله د سرباټ کلے ورکړو چې پکښې زرخېزه زمکه او باغونه هم وو او ټول فصل به هم د دوي ؤ۔ خو بيا څۀ موده پس د يو سازش انکشاف وشو چې پکښې د علاقې اخونزادګان، د رباط يو څو خانان، د نزدې کليو مخه وريز خلق او خپله عبدالمتين خان هم ککړ وموندل شول ۔ پۀ دې کښې ځينې خلق دوسې هم وو چې زمونږ خپل وو خو زه ئې نومونه دلته اخستل نۀ غواړم۔ د واقعاتو ترمخه اخونزاده بهادر سېد صېب زما پلار ته ووئيل چې عبدالمتين خان ګرفتار کړه ځکه چې دا ټول سازش د هغۀ دے۔ زما د پلار او ترۀ عالم زېب خان کشاله د ډېر وروستو خبره ده۔ هغۀ زما د پلار نواب شاه جهان خان سره د کړې وعدې خلاف ورزي وکړه او د خلقو پۀ لمسه ئې بغاوت وکړو۔ د دواړو وروڼو ترمېنځه خونړۍ نخښته وشوه چې پکښې زما پلار بريالے شو۔

    پۀ دې ګټه کښې د عبدالمتين خان ډېر لوے کردار ؤ۔ اصل کښې زما ترۀ غوښتل چې د دير حکمران شي خو کۀ ئې قابليت ؤ او نۀ مقبوليت نو بس د ماتې سره مخ شو او دير ته لاړو۔

    د انګرېزانو پۀ وخت کښې هغۀ يوه لوظنامه وکړه او ود وظيفې که پس د جندول نه دستبردار شو۔ خو زما پلار تر اخره د هغۀ هر قسم مرسته کوله ۔

    د عبدالمتين خان د وفات نه پس د هغۀ ځامن پۀ دير کښې اوسېدل خو د ملاکنډ پوليټيکل اېجنټ شېخ محبوب علي د عبدالمتين خان زوي اسدالله خان ته غوږونه ډکول شروع کړل او ورته ئې ووئيل چې دير پرېږده او ملاکنډ ته راشه او مونږ به ستا پوره پوره مرسته وکړو۔ شېخ محبوب علي اسدالله خان د دير نه راوغوښتو خو بيا ئې ن هغۀ هېڅ قسم مرسته ؤ نۀ کړه۔ د دې پس هغه مايوسه شو او افغانستان ته لاړو۔

    حواله

    گوشہ وطن بریں— وادیِ کیلاش کا سفرنامہ۔

    مصنف— مسعود سلطان لکھیسَر

    قیمت—30 روپے

    جودت پبلی کیشنز شالامار ٹاؤن لاہور