باچا خان او تاريخ – ډاکټر فضل الرحيم مروت
“وائي چې خلقو د تاريخ د سبقونو نه ډېر څۀ نۀ دي زده کړي او د ټولو نه ضروري سبقونه دي چې تاريخ ئې خلقو ته ښئي”. (اېلډس اېچ) تاريخ يا هسټري هغه زمانه کښې ليکلې شوې ده چې چا د خپل وخت د بادشاه يا د باشاهانو تاريخ ليکلے دے، چا د خپل قام يا د خپل ځان تاريخ ليکلے دے. دا ليک چا پۀ کاغذ، چا پۀ ونو پاڼو، چا د لرګي پۀ تختو، پۀ کتبو يا کاڼو ليکلے دے، د چا قامي تاريخ محفوظ پاتې دے او د چا تاريخ د ماضي پۀ تورو تيارو کښې پټ دے. يو شے چې کوم تاريخ کښې مشترک دے، هغه
قاضي پۀ عدالت کښې – سلطان خان ټکر
د جسټس فائز عیسیٰ او د هغوي د کورودانې د نظر ثانۍ د کېس د سماعت عکس ورو ورو واضحه کېږي او شايد چې د دې مضمون د اشاعت نه مخکښې فېصله مخې ته راغلې وي یا محفوظه شوې وي یا د سرکاري وکیل لۀ طرفه د Delaying tacticsپۀ وجه پۀ دېرشم اپرېل د جسټس منظور ملک د رېټائرمنټ لۀ وجې د بنچ ماتېدو پۀ سوب فېصله نوره هم وځنډولې شي. جسټس فائز عیسیٰ هغه ټارګټ ښکاري چې لاک شوے وي او مېزائل پرې پۀ تېزۍ سره ورروان وي. اوس جسټس فائز خداے خبر چې د دې مېزائل نه څنګه بچ پاتې کېږي، صرف د یو څو ورځو انتظار دے.
مذهبي سخت دريځي؛ د نظرياتي رياست جبر پېداوار – اوېس کمال
پۀ تاریخي توګه زموږ ټولنه کښې مذهبي تحریکونه، مذهبي پېچلتیا پۀ شدت سره راڅرګندولو کښې پېرنګي راتګ یو مهم کردار لوبولے دے، پېرنګي دلته راتلو سره دا ګڼل چې څنګه پۀ اروپا کښې سیکولرزم لۀ لارې مذهب د ریاست چارو نه بېل کړے شو نو همداسې پۀ هند کښې مونږ مذهب د فرد ذاتي ساحې (Individual Sphere) پورې محدود کولے شو خو دلته کیسه بدله وه، د جنوبي اسیا پۀ ټولنو کښې مذهب واضح او ډیفاین نۀ ؤ، دلته پۀ ټولنه کښې د سیکولر او مذهبي، مقدس او غېر مقدس، پبلک او پرائیوېټ ساحو (Sphere) ترمنځ واضح سرحدونه شتون نۀ لرلو يعني خلکو کښې د مذهب اغېز ؤ خو مذهب
پي ډي اېم او د ګوند اصولي پرېکړه – پښتون
د اپرېل مياشت کښې عوامي نېشنل ګوند د پي ډي اېم څخه لارې جدا کړې . دا پرېکړه پۀ باچاخان مرکز کښې د ګوند د مرکزي مشرتابه د يو اوږد ناستي نه پس ترسره شوه . د ګوند د دې ګام نه يوه ورځ وړاندې پي ډي اېم عوامي نېشنل ګوند او پيپلز ګوند ته شو کاز نوټسونه جاري کړي وو چې خپله د پي ډي اېم مرستيال جماعتونه، سياستدانان او صحافتي حلقې هم پرې حېرانې وې. چونکې دا يوه غېر جمهوري طريقه وه او ښکاره وه چې د دې ګام نه د پي ډي اېم د ځينې جماعتونو خپل څۀ مطلب ؤ ځکه نو ورپسې پۀ دوېمه ورځ د
اداريه – مۍ 2021ز
دا څۀ روان دي؟ ټي اېل پي يعنې تحريک لبېک پاکستان سره د حکومت ډوبه معامله، د امن و امان خرابېدونکے صورتحال، صفر حکومتي کارکردګي، بې مثاله ګراني، د چينو، غوړو او اوړو مخ پۀ بره روان نرخونه،د جهانګير ترين سره د تا پناه معامله، د جسټس فائز عيسي معامله، د کورونا لړزوونکے صورتحال، د صحت عفريتي مسئلې، د تعليم داسې حال چې مخکښې نۀ ؤ، د ټېکسونو زورورې قيصې، دخزانې د وزارت سره روانه عجيبه لوبه، د اطلاعاتو محکمې سره روان نامعلومه چلند، د اپوزيشن سره دشمن پرروره رويه، د حکومتي عملدارۍ نشتوالے، پۀ خارجه محاذ ناکامۍ، د جي ډي پي بد حال، تجارت مخ پۀ ښکته او د
د ډاکټر همدرد د افسانې قيصه – نجيب الله شاداب
قيصه/قيصۍ چې د انسان د کلتوري او سماجي ژوند د شروع کېدو سره پۀ وجود کښې راغلې ده او د ډېر ارتقايي سفر نه پس د افسانې غېږې ته لوېدلې ده نو داسې معلومېږي چې د دې غېږې پۀ خوږو لا مړه نۀ ده او دا ګمان بۀ هم بې ځايه نۀ وي چې کېدے شي هم دلته خپل ټول ژوند تېر کړي او هډو چرته لۀ دې غېږې لاړه نۀ شي ځکه د قيصې د پاره دا غېږه دومره خوږه او حقيقت پسنده ده چې چرته ئې هم د نومونو او تاريخونو نه پرته ورته دروغ نۀ دي وئيلي، شايد چې همدا وجه وي چې قيصې د افسانې پۀ
قاضي صېب او زۀ – سعد الله جان برق
قاضي عبدالحليم اثر افغاني ګېلاني د علم پۀ لحاظ باندې خو بې شکه چې بې مثل بې مثال ؤ خو ډېرو کمو خلقو ته بۀ دا پته وي چې هغه ډېر ګپ شپي او ټوقي سړے هم ؤ بلکې ددې نه بل يو زيات کمالي صفت پۀ کښې ؤ چې هرقسم ټوقې به ئې پۀ خندا خندا زغملې هم شوې. ما بۀ اکثر ورپورې څۀ نا څۀ ټوقې کولې خو مجال شته کۀ پۀ تندي ئې چرې هم ګونجي راغلے وے، و به ئې خندل او زيات نه زيات به ئې ووې تۀ ډېر وران ئې. د علم خو ئې دا حال ؤ چې اکثر به زۀ ورته حېرانېدم چې
د 23م اپرېل د وطن شهيدان – مولانا عبدالوهاب
نوټ: دا مضمون پۀ ۱۹۴۰ء کښې د بائزو خرکي مولانا عبدالوهاب ليکلے دے چې پۀ “پښتون” کښې چاپ دے. ۲۳م اپرېل د قصه خوانۍ د شهيدانو د يادولو ورځ ده. مولانا عبدالوهاب دغه وخت پۀ دهلي کښې ؤ چې تعليم ئې حاصلولو، دے د باچا خان د خدائي خدمتګار تحريک سره نۀ يواځې وابسته ؤ بلکې د “پښتون” باقاعده ليکونکے او لوستونکے هم ؤ، د مولانا صېب د “پښتون” سره ډېره مينه وه او کۀ يو خوا بۀ ئې ورته ليکل کول نو بل خوا ئې د دې مجلې يو يو ټکے سمبال ساتلے ؤ . دا مضمون د نن نه يو اتيا کلونه وړاندې مولانا صېب د “پښتون” لپاره
درويشتم اپرېل – ماسټر عبدالکريم
نوټ: د ارواښاد ماسټر کريم دا مضمون څو کلونه وړاندې پۀ “پښتون” کښې چاپ شوے ؤ . د قيصه خوانۍ خونړۍ پېښې پۀ موقع او د اپرېل مياشت د اهميت او يادګيرنې پۀ مهال ئې “پښتون” يو ځلې بيا د خپلو درنو لوستونکيو لپاره پۀ ډېره مينه چاپ کوي . پښتون دا هغه ورځ ده چې زمونږ د صبر جنګ ؤ وطن پۀ وينو رنګ ؤ، د لاسه د پېرنګ د کال (١٩٣٠) د اپرېل درويشتمه ورځ وه. پېښور ښار محاصره ؤ. د قيصه خوانۍ بازار د پښتنو پۀ وينو سور ؤ، لارې کوڅې د مړو نه ډکې وې، د پېښور او چارسدې ترمېنځه تګ راتګ بند ؤ. پۀ پلونو
خدائي خدمتګار سيد عابد شاه – ليکوال: سعيد احمد شاهي | مرستيال: سيد حمزه شاه بابړه
خدائي خدمتګار سيد عابد شاه پۀ داسې وخت کښې سترګې پۀ دې نړۍ کښې غړولې وې چې د هندوستان او ټولې منطقې کښې ډېر نازک او مهم حالات وو. کۀ يو خوا د هندوستان او د ټولې نړۍ جغرافيائي او سياسي حالاتو کښې ډېر بدلون روان ؤ نو پۀ پښتنو باندې ډېر سخت جبر او ظلم هم روان ؤ. ځکه چې پښتنو د ازادۍ غوښتنه شروع کړې وه او هم دغه وجه وه چې پۀ قيصه خوانۍ، ټکر او سپين تنګي کښې پۀ دوي باندې پېرنګي ګولۍ وچلولې او سلګونو بې ګناه پښتانۀ ئې شهيدان او پۀ زرګونو ئې زخميان کړل. خو پښتنو د فخرافغان باچاخان پۀ مشرۍ کښې دغه
بايد ائين ومنلے شي – سلطان خان ټکر
کله چې دا خبر پۀ اخبارونو کښې راغے چې د پاکستان وزيراعظم د خپلې ډلې او اتحاديانو اېم اين اے ته پنځوس پنځوس کروړه روپۍ د ترقياتي کارونو د پاره جاري کړې دي نو د سپريم کورټ يو بېنچ چې د جسټس فائز عيسٰي او مقبول باقر باندې مشتمل ؤ، د دې خبرې نوټس ئې واخستو . چونکې پۀ دې وخت کښې د سېنېټ دغړو د پاره د ټاکنو وخت هم نزدې شوے ؤ نو د حکومت دا عمل د سياسي پوهانو پۀ نظر يو سياسي رشوت هم ؤ. د حالاتو د وضاحت د پاره دې بېنچ نۀ صرف وزيراعظم ته نوټس جاري کړو بلکې د ټولو صوبو وزراء اعلٰي
د اسلام اصلاح المعاشره او انجمن اصلاح الافاغنه – مولانا خانزېب
انساني ټولنه پۀ تاريخ کښې د مختلفو ارتقائي پړاوونو نه راتېره شوې او د پرمختګ ډګر ته رسېدلې، د يوې ټولنې دننه پرمختګ او بدلون بالکل يو فطري عمل وي چې دغه د يو حال نه پۀ بل حال اوړېدل کوم اتفاقيات نۀ وي بلکې د دې شاته يو څۀ اسباب او علتونه وي . تقدير او تدبير د خداے خوښه ده خو پۀ تقدير ايمان او پۀ تدبير کولو انسان مکلف دے، تدبير د تقدير پۀ عقيده پرېښودل د تقدير نه انکار دے، تقدیر د خداے پرېکړه ده او تدبير د انسان . انسان چرې هم خداے اوچ کاڼے نا بلکې مختار او صاحب اراده ګرځولے، هم دغه تدبير
سل کلن تحريک: “سره جنډه به پۀ دې لار د ارتقا راوړمه” – اوېس کمال
مونږ کۀ د شلمې پېړۍ پۀ وړومبنۍ دوه لسیزو کښې د باچا خان باباد سماجي، سیاسي شعور د ارتقاء مزل ته وګورو نو د باچا خان بابا شخصیت د بهر نه وارد شوے او روزول شوے شخصیت نۀ ؤ. باچا خان بابا چې کله پۀ کال ۱۸۹۰ کښې وزېږېدو نو هاغه وخت پېرنګي د ډیورنډ کرښې پۀ شکل کښې پر پښتون افغان وطن چاړۀ راښکلو ته لاسونه مږل، پۀ پښتون افغان وطن د محکومیت ځال راخور ؤ. بابا چې خپل تنکیتوب او زلميتوب کښې پۀ فکري توګه څۀ هم نظر او فکر خپل کړے نو هغه ئې د خپلې خاورې محکومیت نه کشید کړے. باچا خان بابا بېلا بېلو عالمانو،
پۀ پښتنه ټولنه د خدائي خدمتګارۍ اغېز – نورالامين يوسفزے
کله چې ستر پښتون مصلح حضرت باچاخان بابا پۀ پښتنه ټولنه کښې د “خدائي خدمتګار” تحريک رده کېښوده نو پۀ دغه زمانه کښې دنيا د وړومبي نړيوال جنګ د وحشت پۀ غېږه کښې وه، د نړۍ پۀ هر ګوټ کښې د سرمايې بچو د وحشت او بربريت بازار ګرم کړے ؤ او پۀ ناوېشلي هند کښې ئې پرې هم خپلې استعماري پنجې ورښخې کړې وې. پۀ پښتنه ټولنه هم د غلامۍ او نيم غلامۍ دغه تور څادر راخور شوے ؤ. اګر چې وخت پۀ وخت به مسلح مزاحمتونه هم کېدل خو دغه مزاحمتونو به اکثر د ګټې پۀ ځاے تاوان را وړو. پېرنګي کۀ يو خوا دافغان ملت جغرافيه دړې
د اسد خان اڅکزي د شهادت عوامل – پروفېسر نور احمد فطرت
خوږ ژوندون، جدا له ښۀ شېرينه ياره پۀ ما خوار باندې يا زهر يا ګنډېر شو د بهار بلبلې نۀ راځي پۀ سېل مګر زړۀ ئې د بهار لۀ سېله سېر شو حېف دا چې د ګلونو عمر لږ دے پۀ جهان کښې د اغزيو عمر ډېر شو (دستر خوشحال بابا کليات مخ ١٨٤) وائي چې کله خليفه مامون د (ابراهيم بن مهدي) د وژلو اراده وکړه يا ئې مخکښې کلکه اراده کړې وه نو دۀ پۀ دې لړکښې د خپل يو وزير احمد بن ابي خالد سره مشوره وکړه. وزير ووئيل اے اميرالمومنين، کۀ تۀ چرې دے قتل کړې نو ستا لپاره مثالونه موجود دي او کۀ نا چرې
د لوے بابا (باچا خان) خپل قوم ته لوے نصيحت – د 15 اپريل 1939 “پښتون” نه
د خدائي خدمتګارانو تحريک ولې جاري (شروع) شوے دے زما خوږو پښتنو وروڼو! ما همېشه پۀ خپلو تقريرونو کښې تاسو ته د خدائي خدمتګارۍ دَ تحريک اصلي مقاصد پۀ واضحو لفظونو کښې بيان کړي دي، څۀ خبرې مې پټې پرېښې نۀ دي، ولې بيا هم کېدے شي، چې زما ځنې وروڼه داسې هم دي، چې هغوي ته زما د تقرير اورېدو موقع پۀ لاس ورغلې نۀ وي، يا ئې تقريرونه اورېدلې وي خو ښۀ پۀ مطلب ئې پوه شوي نۀ وي او يا پوه شوي هم وي خو د اخوا دې خوا خبرو پۀ اورېدوسره ئې پۀ زړۀ کښې څۀ شکونه پېدا شوي وي نو نن زۀ د خپل اخبار
خبرې (تکل) – ګل محمد بېتاب
څومره چې انسان زوړ دے، دومره خبرې هم زړې دي ولې چې د دنيا وړومبي انسان حضرت ادم علېه السلام خبرې کړې وې. د نړۍ ځينې هغه سائنسدانان چې انسانان هم د ځناورو يو قسم ګڼي وائي چې انسان د نورو خوبو سره سره ناطق هم دے يعنې خبرې کوي. د ځينو مقررينو مليانو نه اورو چې حضرت ادم علېه السلام به پۀ اوياؤ زره ژبو خبرې کولې. کېدے شي دې کښې بۀ پښتو هم شامله وه خو دا خبره بۀ محقيقينو ته پرېږدو. هر ژوندے انسان خبرې کوي او خپل ضرورتونه د خبرو پۀ ذريعه پوره کوي. ماشوم چې لا خبرې نۀ شي کولے هغه پۀ ژړا دغه مقصد
د صدر الدين مروت سياسي ژوند او جدوجهد – ارباب الطاف قادر
زۀ چې ياد کړم صدر الدين مروت ما هغه وخت وپېژندۀ چې کله هغه د ارباب ظاهر شهيد سره ملاوېدو لپاره زمونږ کلي برتهکال ته راغلے ؤ. صدر الدين دغه وخت د ګومل پوهنتون د پي اېس اېف صدر ؤ او هلته لاء کالج کښې ئې سبق وئيلو. د هغې نه مخکښې هغه پۀ بنو کالج کښې سبق وئيلو. هغه ځاے نه ئې B.A کړې وه. د پي اېس اېف د طرفه د کالج د يونين الېکشن ته هم ولاړ ؤ. د صدارت لپاره د يونين الېکشن ئې وګټلو. نو پۀ بنو کالج کښې د کرم سټوډنټس يونين صدر منتخب شو. دلته ارباب ظاهرشهيد هم د پي اېس اېف ډېر فعال
د اصلاح الافاغنه فعاليت تر خدائي خدمتګار پورې – پروفېسر نور احمد فطرت اڅکزے
د تاريخ پۀ اوږدو کښې پښتون افغان ملت ډېر مېړنے، زړور او لۀ ځواکه ډک خلق پاتې شوي دي. پۀ لر او بر افغان کښې هر وخت دوي ستر تحريکونه رامېنځته کړي دي. لکه د شېرشاه سوري اصلاحات، لکه د پير روښان غوندې غورزې پرزې، لکه د خوشحال بابا د تورې او قلم خوځښت، لکه د ميروېس نيکۀ او احمد شاه بابا امپراتوري او نورې، “باچاخان د پښتنو ملي لارښود”مقاله کښې ليکل شوي دي. “پۀ شلمه پېړۍ کښې لۀ امونه تر اټکه د باچاخان نه لوے سياستمدار او مصلح نۀ دے پېدا شوے. ځکه چې کۀ زمونږ د پښتون هيرو باچا شېرشاه سوري اصلاحات مشهور دي خو د هغۀ ټولو
انجمن اصلاح الا فاغنه کښې د فضل الرحيم ساقي کردار – ډاکټر سيد ظفرالله بخشالے
د فضل الرحيم ساقي پيژندګلو پۀ پښتنو کښې د ليک لوست او علم د کمي د وجې نه د اکثرو شخصياتو د زېږون د نېټو خو يا بېخي پته نۀ لګي او يا پۀ شکوکو شبهاتو او پۀ قياسياتو اډاڼه لري. دغه مسئله زمونږ د اکثر اديبانو شاعرانو سره هم ده خو دا ډېره د نېک مرغۍ خبره ده چې د خدائي خدمتګار تحريک يو مقصد دا هم ؤ چې پښتانۀ ليک لوست زده کړي. فضل الرحيم ساقي هم زده کړه کړې وه او د ليک اهميت هم ورسره ؤ، نو هغۀ د خپل زېږون نېټه او د ژوند ابتدائي حالات ئې پۀ نظم او نثر کښې خوندي کړي دي.
پښتون رساله – عبدالخالق خليق
نوټ: دا مضمون خداے بخښلي عبدالخالق خليق صېب پۀ کال ۱۹۷۲ کښې ليکلے ؤ چې پۀ “پښتون” کښې چاپ شوے ؤ ۔ د اصلاح الافاغنه د سل کلن جشن پۀ پار ئې “پښتون” يو ځل بيا د خپلو لوستونکيو لپاره خپروي. “پښتون” پۀ کال 1928 کښې د “انجمن اصلاح الافاغنه” د اتمانزو کليزه جلسه وشوه. د محمد اکبر صاحب خادم پۀ لاس کښې يوه رساله وه. پۀ سټېج ودرېدو، پۀ وچت اواز ئې يو نظم ووې چې د سر بېت ئې دا ؤ: نن پۀ لاس کښې مې اخبار دے د پښتون چې پښتو کښې د هغې دے هر مضمون نو د دغه ورځې نه مياشتنۍ رساله د “پښتون” جاري
د انجمن اصلاح الافاغنه سترې ځانګړتياوې – انجنئير اعجاز يوسفزے
درې دېرش کاله اګاهو د پښتنو لوے لارښود فخرافغان باچاخان د دې نړۍ څخه سترګې پټې کړې وې خو د هغۀ نابغه شخصیت، تعلیم، خدمت، سیاست، تربیت، کړاؤ او مبارزې پۀ پښتنه ټولنه کښې هغه شعوري او عملي اثرات پرېښې دي چې د پیرروښان ، خوشحال خان او میروېس نیکۀ نه واخلې تر دې دمه د بل پښتون اتل پۀ بخت کښې نۀ وو. د پښتنو پۀ ټولنیز ژوند کښې د قبائیلت پۀ ځاے د شعوري پښتون نېشنلزم لیتکے خوشحال بابا بل کړے ؤ او بیا باچاخان دا مفکوره پۀ سائینسي او عملي بنسټ مضبوطه ودرولې ده. خوشحال بابا سره چې کومې موروثي او جذباتي نیمګړتیاوې مل وې ، باچاخان
جنګ ځپلے افغانستان د يو بل ازمېښت سره مخ – شميم شاهد
د جنګ ځپلي هېواد افغانستان د ارتلونکي پۀ اړه يو ځل بيا د افغان اولس پۀ ځاے يو شمېر بهرني ملکونه او قوتونه پۀ خبرو اترو او پټ پټ سازشونو کښې بوخت دي . د دې ملکونو او طاقتونو کوشش دا دے چې د خپلو خپلو بدرنګه موخو ترلاسه کولو لپاره د خپلو او پرديو لۀ سازشونو پۀ ذريعه د روان جنګونو لۀ وجې تباه شوي خلکو پۀ ا ړه فېصله وکړي . اوس اوس کۀ يو خوا امريکې دا وئيلي چې د مۍ د وړومبنۍ نېټې پورې د افغانستان څخه د امريکني پوځونو وتل مشکل دي نو بلخوا د امريکې دا هم خواهش دے چې پۀ افغانستان کښې اقتدار
د تورخم پۀ پوله بندېزونه او مقامي تجارت – ډاکټر خادم حسېن
د تورخم د بندېزونو نوعيت د ملکي او بېن القوامي ميډيا تر مخه پۀ مۍ 2016ز کښې د پاکستان دولت د تورخم پۀ پوله خاردار تار غځول د دوي د وېنا مطابق لۀ دې امله پېل کړل چې د ترهګرو نقل و حرکت باندې بندېز راوستے شي. د افغانستان دولت پۀ دې منفي غبرګون ښکاره کړو چې پۀ نتيجه کښې ئې د پاکستان حکومت د تورخم پوله بنده کړه. د افغانستان د سفير د جنرل راحيل شريف سره ملاقات نه پس پوله خلاصه کړې شوه خو د خاردار تار غځولو باندې کار بند نۀ شو. د دې سره سره د وړومبي جون 2016 نه د وېزې او پاسپورټ بغېر پۀ
اداريه – اپرېل 2021ز
د ويرژنې قيصه خوانۍ نه د جاني خېل غميزي پورې هېڅ يو د احساس خاوند د جاني خېل د هغه مور سلګۍ او فرياد نۀ شي زغملے چې د خپل ماشوم شهيد زوي پۀ اړه ئې وئيل چې ظالمانو مړ کولو نو مړ کړے به ئې ؤ خو تيږې ئې پرې ولې غورځولې؛کمر ئې پرې ولې نړولو؛ ولې ئې داسې وژلو چې د ليدلو قابل هم نۀ ؤ . دغې مور دا هم وئيل چې خپل ماشوم بچے ئې پۀ خوارو او مزدورو لوے کړے ؤ، سختې ئې ګاللې، پردي کارونه ئې کول، لوونه او د خلکو لوښي ئې وينځل خو خپل بچي ئې لويول ځکه چې خاوند ئې معذوره
د شوکې او تروړنې دوه نيم کاله – ساجد ټکر
د برطانيې مشهور فلسفي او سياسي پوهان برټرېنډ رسل يو مشهور قول دے چې،” ما ته چې کله هم يو مضبوط دليل مخې ته راغلے نو ما پۀ خپل سوچ بدلولو کښې هډو شرم نۀ دے محسوس کړے”. برټرېنډ رسل د خپل سوچ، فکر او انداز لۀ وجې پۀ ټوله نړۍ کښې يوه ځانګړې نامه ده. د موصوف د دې خبرې څخه جوتېږي چې پوهه او لوے خلک کله هم خپله ذاتي انا، عناد او خپله خوښه ناخوښه پۀ سياست، نظريه، فلسفه او خپل مقصد باندې وچته نۀ ګڼي. اوس کۀ يو کس داسې وي چې پۀ زړۀ سپين وي، خبره ئې يوه وي، قول او فعل کښې ئې تضاد
د بابړې تخت – ليکوال: سعيد احمد شاهي | مرستيال: سيد حمزه شاه بابړه
څنګه چې د نامې نه ظاهره ده زما د ننني مضمون عنوان د “بابړې تخت” دے. پۀ تاريخ باندې چې کله مونږ نظر واچوو نو د ډېرو تختونو واقعې او قيصې مشهورې دي. د حضرت سلېمان علېه السلام تخت کوم چې به د هوا پۀ چپو د الله پاک پۀ حکم سره الوتو او پۀ يوه لحظه کښې بۀ يو ځاے نه تر بل ځاے پورې تلو. تخت همېشه د طاقت او حکومت يوه نخښه ګڼلې کېږي نو ځکه چې د تخت نامه څوک واخلي نو د سړي پۀ ذهن کښې د بادشاه، ملکې، حکومت او طاقت تصور پۀ ذهن کښې د فلم پۀ رنګ واوړي. د حضرت سلېمان علېه
د غني خان پۀ کلام کښې د حسېن بن منصورحلاج “تذکره” – نور احمد فطرت اڅکزے
پير محمد کاروان وائي: وخت به راځي چې غاښ د زهرو به ښامارنۀ لري منصور به ګرځي مستانه ملا بۀ دار نۀ لري مارغان دې را شي زمونږ لپوکښې دې ځالې وکړي غر مو نښتر نۀ لري کلے مو چينار نۀ لري هسې خو زمونږ ټولو کلاسيکو او هم عاصرو شاعرانو خپل منظوم کلام کښې د رجالو (نوماند شخصيات) زورورې يادونې کړې دي او زمونږ هر شاعر پۀ خپل ځانګړي ځاے د تېر وخت د څۀ اتلانو او مشهورو څهرو ياد پرېښے دے. دوي پۀ دغو تذکروخپل کلام لکه د څوارلسمې سپوږمۍ ښائسته کړے دے. زمونږ د شلمې پېړۍ اتل ستر او نوښتګر شاعر غني خان هم زمونږ لۀ هغو
کور ته ځه!!! – سلطان خان ټکر
پۀ دې خبره اوس د دوه ورځو ماشوم هم پوهېږي چې تحريک انصاف خپل حکومت صرف د نعرو پۀ زور چلوي او پۀ ځلمي کهول د دې جماعت دا ډډې نعرې داسې اثر کوي لکه پخوا چې بۀ پېرنګي د خپل غرض لپاره چينيانو لۀ افيم ورکول او چينيان بۀ لۀ ځانه بې خبره ورته پۀ لستوڼو ګډېډل . صرف دا نا بلکې بيا بۀ چينيان پۀ ځمکه نا بلکې د خلاء نه هم چرته لرې پۀ سپوږمۍ کښې ګرځېدل او د خپل وخت او خپلې ژبې خان تحصيل او زرڅانګې د سندرو سرونه بۀ ئې پۀ نشېلي حالت کښې اړول راړول او د خپل قام د سياسي پوهانو خبرې
د پښتونخوا دروېش ګورنر – ارباب داؤد
د پښتنو سيمه د تېرو څلورو لسيزو را پۀ دې خوا د بنياد پرستو او دهشت ګرد عناصرو پۀ منګلو کښې ښکېل ده. دغه دهشت ګرد خپل ځان د اسلام لښکر بولي او د نړۍ د لوېديځ اړخ (غرب) لۀ طرفه يرغل شوي قوتونه زمونږ د پاک دين اسلام غليمان بولي. خو دا خبره هم څرګنده ده چې د دې بنيادپرستو د اسلام او الله پۀ نوم ترسره شوي ځان مرګي بريدونو کښې چې څومره ماشومان يتيمان شول، څومره تورسرې کنډې شوې او څومره سپين سرې چې بورې شوې، د هغې نمونه زمونږ د تاريخ پۀ پاڼو کښې نۀ شي موندې. دغه چا ته پته وه چې کوم اور بۀ
د باچا خان رح خطونه – اداره
(د جواهر لال نهرو او جي اېم سېد پۀ نوم) ( دا خطونه باچا خان جواهر لعل نهرو او جي اېم سېد ته پۀ انګرېزۍ او اردو ژبه کښې ليکلي وو چې نهرو پۀ خپل کتاب A Bunch of old letters او جي اېم سېد پۀ خپل کتاب “کچهـ خطوط مېرے نام” کښې چاپ کړي. اداره ئې د “پښتون” د لوستونکو دپاره پښتو ترجمه يو ځل بيا چاپوي ) د نهرو پۀ نوم: لۀ طرفه عبدالغفار ډونګه ګلي- ضلع هزاره 13 جولائي 1940 خوږه پنډت جي! پرون ستا ټيلي ګرام ماته ډونګه ګلۍ کښې ملاؤ شوے دے. د کېمپ دپاره تر اوسه ځائے نۀ دے مقرر کړے شوے ځکه چې
نوې ضلعې: د بلېک هول پۀ ولقه کښې – اوېس کمال
پۀ نولسمه پېړۍ کښې چې کله برطانوي استعمار پۀ هند کښې خپل نفوذ ټینګ کړو نو دوي وغوښتل چې هند نۀ یوازې د ګاونډیو قدرتونو څخه، بلکې خپل اروپایي سیالانو څخه هم وساتي. پۀ دې جریان کښې د نولسمې او شلمې پېړۍ پۀ پایله کښې، د مرکزي اسیا لۀ ځنګلونو څخه واخله پۀ جنوب کښې د عربو بحیرې پورې او پۀ جنوب لوېدیځ کښې د فارس خليج پورې پرته سیمه د استعماري قدرتونو فرانس، برطانیه او زارِ روس تر منځ د سیاسي او پېچلے ډپلوماتیکي لوبې ډګر جوړ شو. پۀ دې پروسه کښې، برطانوي استعمار لپاره د هند لوېدیځ (Western) او شمال لوېدیځ (North-West) سرحد سیمه د اهمیت وړ وګرځېدله