د فلسفې د نړیوالې ورځ 16) نومبر( پۀ مناسبت د نیازبین طلال بېدار اصلزي لیکنه د ‘پښتون’ د تېر کال د نومبر ګڼه کښې خپره شوې وه. د دوویشتم اګست 1945 پۀ ‘پښتون’ کښې پۀ اوولسم مخ خپره شوې دا ډرامه ‘فلسفي خطا شو’ خپلو لوستونکو ته وړاندې کوو. ‘پښتون’ هڅه کوي چې د فلسفې پۀ حقله د لوستلو او ګړېدلو رویې وده ومومي. د طلال بېدار د لیکنې او د دې ډرامې تر منځه د ‘پښتون’ د اویا کلن سفر یو پړاو تر منځه پروت دے. ډرامه فلسفي خطا شو وړومبۍ ننداره د يو ساده کور پۀ غولي کښې يو خانک پروت دے. د خانک سره جوخت خوا

د پښتو ژبې او ادب غښتلے او ښاغلے شاعر او اديب، د پښتون قام پياوړے او نوموړے مشر او مبارز، د عوامي نېشنل پارټۍ سابقه مرکزي صدر خداے بخښلے اجمل خټک د پښتون قام د اتحاد او اتفاق د پاره خپل ټول ژوند وقف کړے ؤ. هغوي ته معلومه وه چې پښتون قام پۀ هر لحاظ ډېر قوي او مضبوط قام دے خو کۀ چرته هم دوي ناکامۍ سره مخ کېږي نو هغه به د دوي د بې اتفاقۍ وجه وي. د پښتون قام دغه کمے د دوي فطرتي او جبلي دے، ځکه چې خوشحال بابا هم بس دغه ژړا کړې ده، اتفاق پۀ پښتانۀ کښې پېدا نۀ شۀ ګنې

د خدائي خدمتګار جرنېل زمرد کاکا د ناچاپه ډائرۍ نه، چې زر به لۀ خېره د ‘باچاخان ټرسټ څېړنیز مرکز’ نه چاپ شي، دا څو بدلې ‘د کال 1930 څو مصرعې’ تر سرخط لاندې دلته وړاندې کولې شي. دا مصرعې نۀ دي، دا د عدم تشدد زور او جرأت دے چې دې مصرعو کښې شورولے شوے دے. دا څو بدلې د هغه جرأت انګازې دي چې د سنګینونو تېرۀ څُوکوو ته به ئې خپلې لغړې سینې نیولې وي ـــ د تشدد کوونکو د ګواښولو ناویاته ادا ـــ تاریخ دې جرأتونو باندې کله خاورې اړولې شي؟ د تشدد لاپې وېشتونکي او پۀ عدم تشدد پېغورونه کوونکي ضمانت ګزاران او محفوظ هاتهون

@SulaimanUsafzay اتلسم ترميم د پاکستان ائيني تاريخ کښې پۀ خاموش انقلاب ياديږي. هر څو کۀ دا ترميم د صوبو د خوشحالۍ او ترقۍ سبب دے او د دې ترمیم یقیني کولو د پاره د پاکستان جوړېدو سره سمه شروع شوې اوږده تاریخي مبارزه او د سیاسي قوتونو قربانۍ پرتې دي، خو ولې پاکستان کښې اسټېبلشمنټ او وفاقي بیورو کراسۍ د پاره دا ائیني ترمیم د سترګو ازغے ګرځېدلے دے. پۀ دې ترميم کښې پۀ ائين کښې يو سل دوه بدلونونه شوي دي چې پکښې خېبر پښتونخوا ته شناخت سره سره ټولو صوبو ته يو شان پنځلس وزارتونه منتقل شوي دي. پۀ دې وزارتونوکښې د کلتور، ماحولياتو، صحت، مذهبي امور، ابادۍ،

د خاورې پۀ تقسيم خو نۀ تقسيم شوې نۀ جدا شوې د ژبې غلامۍ کۀ ورک کړې، بويه کۀ پېدا شوې رحمت شاه سائل د پښتو او پښتنو پۀ ټټر د سکندر مقدوني د ګزارونو ټپونه لا رغېدلي نۀ وو چې عرب فاتحينو زمونږ ژبه او کلتور د مذهب پۀ نوم له مونږ څخه پۀ زور او جبر وتروړل او پۀ ځانګړي ډول زمونږ خروشتي ليکدود ئې د پښتنو پۀ خولۀ کفري ليکدود وګڼل او پۀ دې ډول ئې زمونږ يو شمېر اثار چې پۀ خروشتي ليکددو مونږ درلودل، لۀ منځه يوړل. زمونږ ډېر اثار ئې وسوزول او يا ئې تر خاورو لاندې کړل. زمونږ تاريخ او پښتو سره دا

پۀ روسیه کښې مېشت افغان لیکوال ښاغلي فاروق فردا د شلمې پېړۍ د وتلي ستر خدائي خدمتګار او لارښود، د خدائي خدمتګار تحریک پیاوړي مشر خان عبدالغفار خان باچاخان ژوند لیک «زما ژوند او جدو جهد» لۀ پښتو څخه دري ژبې ته «زندګی، تلاش و مبارزه ی من» تر نامه لاندې ژباړلی چې دغه کتاب پۀ کابل کښې د سرحدونو او قبایلو وزارت د پینځۀ سوه ټوکو پۀ شمېر پۀ شپږ سوه دوه ویشت مخونو کښې پۀ ښکلي صحافت او قطع سره خپور کړی. ښاغلی فردا وائي د افغانستان او سیمې شرائطو ته پۀ کتو سره ئې پۀ اوس وخت کښې د خان عبدالغفار خان زما ژوند او جدو جهد

زما د دې حقیر کوشش د پاره ډېر څیزونه باعث شوي دي، مګر د ټولو نه زیات باعث د یو صاحب مضمون ؤ چې ما نه ئې افسوس دے چې نوم هېر دے خو غالباً د مردان پۀ “قند” رساله کښې چاپ شوے ؤ. دومره مې یاد دي چې څوک بخاري صاحب وۀ. د مضمون مضمون دا ؤ چې ‘زمونږ پښتانۀ ادیبان صاحبان او شاعران د پخوانو شاعرانو کلام پوره نۀ لولي.’ خبره ئې د اردو خبره چې سو فیصد صحیح ده، ځکه چې دا کمے اول ما ته خپل ځان کښې ښکاره شو. سره د دې چې زما اراده ده چې د رحمان بابا پۀ دیوان یو بنیادي کوشش

February 1973 انګرېزي مجلې ‘هېرالډ’ سره د فخرِ افغان، خان عبدالغفار خان، باچاخان د شوې مرکې ژباړه پوښتنه: تاسو پۀ دې عمر کښې هم پۀ سياست کښې ډېر فعاله پۀ نظر راځئ؛ د دې څۀ وجه ده؟ ځواب: زۀ سياست کښې نۀ ملوث کېږم، زۀ سياستمدار نۀ يم، زۀ صرف د خپلو خلقو خدمت کوم خو ولې زۀ پۀ دې خبر يم چې زما د قوم او خلقو سره څۀ کېږي؟ زۀ د خپلو خلقو خدمت کوم او دغه زما د فعال کېدو وجه ده. پوښتنه: ستاسو د خدائي خدمتګارتحريک پۀ شا کومه فلسفه ده؟ ځواب: دا بنيادي طور يو سماجي تحريک ؤ نۀ چې سياسي. د دې مقصد د

د پښتنو پۀ قامي تاريخ کۀ نظر واچولے شي نو معلومه به شي چې پښتانۀ ډېر زيات اتلان او قهرمانان لري. کومو چې پۀ بېلابېلو حوالو اوکارنامو د خپل قام خدمت او قيادت کړے دے او د دوي حقيقي نمائندګي ئې کړې ده. چې دغه جملې څخه د خدائي خدمتګار تحريک کورنۍ هم ده. کومه چې تل د پېرنګي سامراج پۀ ضد مبارزه کښې بوخته پاتې شوې ده. هم پۀ دې کورنۍ کښې يو ډېر معتبر او قداور شخصيت او د پښتون قام د بېدارولو او د علم او هنر پۀ کالو سينګارولو يو عظيم مبارز شخصيت فخر افغان خان عبدالغفارخان المعروف باچاخان هم ؤ. څوک چې پۀ کال 1890ء

  زۀ پۀ خپله نن يزيد يم هم حسېن يم جوړه کړې ما پۀ خپله کربلا ده د چارسدې باچا خان پوهنتون باندې د شوي خونړي بريد کۀ هر څومره غندنه وشي، کمه به وي ـــ خو دا د مسئلې حل نۀ دے. خبره دا ده چې د خپلې ګټې د پاره چا دا جنګ پۀ مونږ راتپلے، هم هغه ئې ختمولے شي. مونږ چې څومره د دې جنګ د ختمېدو دعاګانې کوو، دومره دا جنګ زیاتېږي او دې نه ثابتېږي چې د جنګ اختیار او معاش د کومو قوتونو پۀ لاسو کښې دے، هغوي نۀ غواړي چې دا جنګ دې ختم شي. پاکستان نه چاپېره پراتۀ ملکونه، هغه افغانستان

    د ګران افغانستان سياست کښې د عالمي قانون او انتظامي امورو بندوبست د بېن الاقوامي روابط او هم اهنګۍ سره ارتباط لري. دلته هېڅ عالمي قانون، هېڅ لوظنامه او هېڅ انتظام مستقل او مستقيم نۀ دي او همېش افغان مشرانو د سر پۀ قيمت د عالمي قوانينو پۀ خاطر د اقتدار اعلٰي د اولني فرصت پۀ چوکاټ کښې تل د خپل هوډ او واک مظاهره کړې ده چې کوم د عالمي قوانينو پۀ چوکاټ کښې د تغير او تحول مصدر ګرځي او هم دغه د فطرت او کردار ثبوت وړاندې کوي. دا د پښتنو برخه ده چې د اقتداعلٰي او فطري او کلتوري بهاوونو څخه برخه مند دي

  @lesterkurtz اولسي دود دستور او اجتماعي پوهه تقاضا کوي چې کله هم خلق د عدم تشدد پر بنسټ لۀ ی باتربیه دښمن سره مقابله کوي، پۀ ځانګړې توګه چې بریالي وي؛ د یو سوله ایز کلتور څخه راپورته کېږي. دا خبره به تر ډېره حده درسته وي مګر دا پۀ واقعت کښې پۀ مستعمر هندي شمال لویدیځ صوبه کښې د برېطانیه حکومت پۀ مقابل متحرک عبدالغفار خان او د هغۀ ګومارل شوي غېر متشدد پښتون لښکر قضیه نۀ ده. زیاتره دا ټینګار کېږي چې اسلام پۀ بنیادي توګه متشدد دی، مسلمانان د نورو عقیده لرونکو پۀ څیر کله متشدد هم وي، مګر غفار خان یو داسې تحریک تاسیس کړی

    پۀ پښتو ادبیاتو کښې د تهذیب او تمدن نه د بېزارۍ بېلګې او شهادتونه تهذيب يا تمدن څۀ ته وائي؟ د تهذيب د پاره پۀ انګرېزي ادبياتو کښې د “Civilisation”، پۀ جرمنۍ ژبه کښې “Kultur” او اردو لغت کښې د “ثقافت” توري کارولے شي. پۀ پښتو کښې د دې د پاره مناسب او موزون تورے “استوګنه” دے. ‘کلتور’ هم ورته وئيلے شي. د جغرافيائي، ټولنيز جوړښت، سياسي، مذهبي او اقتصادي لوستې او علم دوېم نوم تهذيب، تمدن، کلتور، ثقافت يا استوګنه بللے او ګڼلے شي. د اجتماعي قومي ژوند کره کتنه او معيارونه ټاکل هم تمدن ګڼلے شي. د تهذيب تورے پۀ وړومبي ځل پۀ 1756ز کښې پۀ