د خوشحالۍ خبره ده چې پښتانۀ من حېث القو م ټول سوچه مسلمانان، امن خوښي او پۀ دين او انسانيت مئېن دي. ددې سره ورته الله پاک نور ډېر ځانګړي صفتونه او خصلتونه هم ورپېرزو کړي دي چې پۀ هغو کښې بهادري، دلېري، پت، مېړانه، اخوت، صداقت، د لوظ پختګي، د وعدې پاسداري، رحم دلي، خېر خواهي، وفاداري، د مشرانو عزت او توقير، پۀ ماشومانو شفقت، مېلمه پالنه، د اسلامي احکاماتو پابندي او د ټولو مخلوقاتو سره ښۀ سلوک او دغسې نور بې شمېره خوبۍ پکښې شاملې دي او دوي ټول عمر د دغه سپېځلو اصو لو پۀ رڼا کښې تېر کړے دے خو ددې باوجود دوي پۀ خپل ژوند

باچاخان خپل ژوندلیک ‘زما ژوند او جدوجھد’ کښې پهٔ کال 1926ز کښې خپل د بېت الـمقدس د سفر دوران کښې مشاهدات نقل کړي دي. د مۍ پهٔ څوارلسمه نېټه 1948ز چې کله د اسرائیل ریاست اعلان کېدلو، د باچاخان د بېت الـمقدس د سفر او دغه تاریخ تر منځه دوه یشت (22) کلونه تېر شوي وو. نن د باچاخان د بېت الـمقدس د سفر دوه نوي (92) او د اسرائیل ریاست د قیام اویا (70) کلونه کېدونکي دي. د یروشلم پهٔ حواله د امریکائي صدر ډونلډ ټرمپ بیان او دې بیان باندې د مختلفو هېوادونو ردعمل د فخرِ افغان د دې لیکنې پهٔ پس منظر کښې یو نظر کتل غواړي،

  )وړومبۍ برخه( سالار محمد يعقوب خان پۀ 1905ز کښې د بنو ښار سره نزدې کلۍ بازار احمد خان کښې زېږېدلے ؤ. د پلار نوم ئې ملک محمد اکبر خان )زوے د رکس خان زوے د رن مست زوے د شاه بزرګ( ؤ. درميانه قد سړے ؤ. رنګ ئې سپين او د شربتي رنګ غټو غټو سترګو خاوند ؤ. زړۀ راکښونکے مردانه اواز او د ښکلي شخصيت څښتن ؤ. ډېر زنده دله انسان ؤ . پۀ خبرو کښې ئې ډېر خوږوالے او اثر ؤ. دې سره د باغ و بهار طبيعت مالک ؤ، هر چا سره به ئې ګپ شپ لګولو. حلقه احباب ئې د خپلې مينې پۀ وجه ډېر

)وړومبۍ برخه( د نوي اسلوب باوائی آدم ګل محمد بېتاب “د چرچڼو توت” باندې سر ښكاره كړو د ګل محمد بېتاب د علميت لۀ ډار نه به د بسم الله الرحمٰن الرحيم شروع وكړم، ورپسې به د هغه لادينې طبقې د پېغور را پۀ زړۀ شي چې ‘سورة لهب’ ولې پۀ قران كښې شته! زمونږ د سيمې علاقه د ساړۀ او خشكې اٰب و هوا مخلوق روزلى دى او پۀ هغه سيمه كښې د توتانو (يوه مېوه) اونې دي، ډېرې ساتل كېږي، اوچه او لونده مېوه ډېره خوندوره وي. يوۀ سړي لۀ بل سړى نه تپوس وكړو چې “غول به كله خورو”، (دلته مي د ګل محمد بېتاب معدوله واو

لوبې د بدن چستۍ او د دماغ د بېدارۍ د پاره دومره ضروري دي لکه د بدن د پاره خوراک ـــ خو تېرو دوه لسيزو کښې د يو بېن المللي پېژندګلو او تهذيب نخښه جوړه شوه. نن چې کومه دنيا کښې مونږ استوګنه کوو، مالي ګټو سره سره د یو قام بېن المللي لوبو کښې کردار هم اوس ډېر ازرښت لري. پښتانۀ کۀ هر څومره پۀ بد حالات کښې وخت تېروي، کۀ د مذهب او پۀ بېلو بېلو نامو هر څومره پۀ جنګ جګړو اخته دي خو بيا هم کۀ چرته د لوبو او لوبغاړو خبره کېږي، پښتانۀ پکښې ښۀ معتبر او غوره ځاے پېدا کوي کۀ هغه د ډېورنډ

ځینې هستۍ داسې وي چې پۀ سلګونو کالو کښې يوه پېدا کېږي، د هغوي ژوند ځان له يو تاريخ لري. د هغوي د ژوند د حالاتو پۀ ليکلو باندې قلمونه ستړي شي او لاسونه شل شي خو د هغوي د ژوند د حالاتو پوره جاج وانۀ خستے شي. زۀ چې نن د کومې هستۍ پۀ حقله ليکل کوم هغه زما نيکۀ سعادت خان جلبل دے. پۀ دوي باندې ليکوالو ډېر څه ليکلې دي خو زۀ کوشش کوم چې سمندر پۀ کوزه کښې بند کړم چې وخت هم زيات وانۀ خلم او د کتونکي تنده هم ماته شي. زما د نيکۀ د ژوند دوه غټ اړخونه دي: يو سياسي اړخ او

دا لیکنه یوې وېبپاڼې نه اخستې شوې ده. د لیکنې د ژباړن محمد عباس مورنۍ ژبه هندکو ده خو پښتو لیک لوست او وېنا ئې زده کړي دي. پهٔ اېډورډز کالج پېښور کښې د انګرېزۍ ادب زدکړیال دے. پښتون د محمد عباس ذوق ته پهٔ درنه سترګه ګوري او هیله چې راتلونکي کښې به هم خپل لیک لوست جاري ساتي. د پښتو او هندکو ژبو تر منځه د علمي ربط د پاره د داسې زلمو مخې ته راتلل او د دوي روزل د ارزښت وړ دي. ماشومان هم لکه د ډېرو ځوانانو پۀ رنګ دې دنيا ته د حېرانتيا پۀ نظر او د تجسس پۀ حالت کښې ګوري. د دې

دا وخت چې زۀ د چا پۀ حقله خبره کوم نو دے ټول د رازونو نه ډک دے؛ کۀ ورته د رازونو خزانه ووایم نو بې ځايه به نۀ وي. تر دې چې هم پۀ دې نامه مشهور دے ګنې نو خپل نوم ئې سليم دے. يونزدې ملګري سعدالله جان برق صاحب ئې څۀ موده وړاندې دعوه کړې وه چې “سليم راز سره به هرڅۀ وي خو راز ورسره نشته” خو زما دعوه ده چې ورسره ډېر رازونه شته بلکې هر سړے چې زوړ شي، عمر وخوري نو د تېرو يادونو سره سره پۀ سينه کښې ئې ډېر رازونه هم پراتۀ وي. کېدے شي برق صاحب کله ورته ځير شوے

هغه بله ورځ مې فېسبک کښې د نظره يوه خبره تېره شوه، ډېره خفه شوم. د داسې پوهه خلقو پۀ دومره غلطې رويې. زړۀ مې غوښتل چې پۀ دغه بحث کښې حصه واخلم خو دا خبرې د فېس بک نۀ دي. مونږ ته پکار دي چې پۀ ادبي او مهذبه رنګ کښې پۀ خپلو دې ادبي او قامي مسئلو ناسته وکړو او د ليک لۀ لارې ئې د حل کولو کوشش وکړو. نۀ چې پۀ فېس بک خپل ځان عالم ښکاره کړو ځکه نو پۀ هغه وخت خاموشه پاتې شوم او نن مې د دې ليک تابيا وکړه. د څو ورځو نه وينم چې سلېمان يوسفزے او نور ملګري لګيا

ما (وزير محمد حسرت يوسفزي، منګا مردان) چې د کله راسې د شعور سترګې غړولې دي نو د کلي زيست، پښتونولۍ، پښتو، د قامولۍ تحريک او وطني سياست پۀ حواله زمونږ د کورنۍ د باچا خان (فخر افغان) کورنۍ سره کلک او جخت تعلقات وو او اوس هم دي. پۀ دې کښې د خدائي خدمتګارۍ د مينې او عقيدت خدائي جذبې هم شاملې دي. زما نيکۀ تاج محمد خان بابا، زما پلار شېر محمد خان، ملک ميرا خان او نورو خدائي خدمتګارانو سره څنګ پۀ څنګ د ازادۍ پۀ جنګرېز کښې بې مثاله قربانۍ ورکړې دي. ټول خدائي خدمتګاران پۀ حقيقت کښې د کردار خاوندان او زمونږ ملي اتلان دي.

پۀ دغـه خاوره هم غـازي او هم شهــيد دے پښتون عجبه کاردے، هم حسېن دے هم يزيد دے پښتون د عوامي نېشنل پارټۍ د سپين ږيري مشر شهيد خان جېلاني خان اڅکزي اووم تلين د پښتو نخوا پۀ تاريخي ښار چمن کښې ډېر پۀ احترام او عقيدت ولمانځل شو. ملي مشر اسفنديار ولي خان پۀ خصوصي توګه پۀ کښې ګډون درلود. ملي مشر اسفنديار ولي خان لومړے د وطن د شهيد خان جېلاني خان اڅکزي او د هغۀ شهيد فرزند شهيد ايډوکېټ عسکر خان اڅکزي د څلي پۀ ملتيا پخواني صوبائي صدر ارواښاد غلام سرور خان کاکاجي پر څلي هم حاضري ورکړه او لاس پۀ لپه شو او ورسره ئې

ښکاري چي د کار سړي قات شوے دي خلق ما ته هم سړے د کار وائي د تېرکال 26 دسمبر د لر او بر ټولو پښتنو نه ډېر د کار سړے وړے ؤ. د درګۍ ملاکنډ د ډاکټر خالق زيارمرګ د پښتون اولس او پښتو ژبې لپاره يو داسې زيان دے چې دوي به پرې ټول عمر کنډم وي. ارواښاد خالق زيار ليکوال ؤ، شاعر ؤ، نقاد ؤ، ژباړن ؤ، د کالج د وخت نه تر مرګه پورے د باچا خان د فکر مرستيال ؤ، پۀ پېشه ډاکټر ؤ خو ډاکټري ئې د پېسو لپاره نۀ بلکې د خدمت پۀ توګه کړے ؤ. د خپل قلم او ليک پۀ ذريعه

لس دولس کاله وړاندې د کرفيو لا ګرزبندېز نوم شمالي وزيرستان کښې تش د علامت پۀ توګه پۀ دغسې حالاتو کښې کارولے شو چې کله به د ميرعلي او ميرانشاه بازارونو کښې د خوراک څښاک سامانونه پۀ لوړه بيعه خرڅولے شول. نو پۀ دغسې موقعو به خلقو وئيل چې بيخي کرفيو لګول شوې ده او پۀ عملي توګه چا هم کرفيو ليدلې نۀ وه. خو پۀ سيمه کښې د طالبنائزېشن خورېدو او پۀ خاصه توګه پۀ جنوبي وزيرستان کښې د “راهِ نجات” پۀ نوم عملياتو پېل کېدو نه وروستو شمالي وزيرستان کښې خلق نۀ يوازې د کرفيو لا ګرزبندېز سره عادت او بلد شول بلکې د ژوند يوه نۀ پرېکېدونکې

فاټا (د وفاق تر انتظام لاندې قبائیلي سيمې) د دنيا هغه بد نصيبه خاوره ده چې اولس ئې د کوم ملک پائنده تابنده باد ترانه هره ورځ پۀ سکولو کښې وائي، د هم هغه ملک پۀ ائين کښې د هغو د پاره ځان له يو قانون دے چې دنيا ئې د “اېف سي اٰر” يا د تور قانون پۀ نوم پېژني. دا قانون پۀ اصل کښې پۀ 1901ز کښې انګرېز د پښتون د زور ماتېدو د پاره پۀ پښتنو باندې پۀ زور مسلط کړے ؤ. پۀ دې قانو ن کښې انساني حقوق څنګه پامال شوي دي، دلته ئې صرف يو څو نمونې راوړل غواړم. د ماده نمبر 16 مطابق صرف

د دېومالائي قېصو نه تر مذهبونو او فلسفو نه تر سائنس د انسان د څېړنې درې بنيادي ډګرونه پاتې شوي دي؛ خداے، کائنات او پۀ خپله انسان ـــ (او رېښتيا خبره خو دا ده چې هم دې څېړنو تر مخه خو دا دومره علمي او سائنسي مزل انسان کړے دے او روان دے لا ئې کوي). اوس چې د انسان سره تړلي کوم بحثونه دي، هغه زياتره د فلاسفي د ارزښت پوهنې (Axiology) د څانګې اخلاقيات (Ethics) سره تړلي دي . اخلاقيات د انسان کړو وړو (Human Conduct) د مباحثو ډګر دے يا مونږ دا وئيلے شو چې اخلاقيات د دوه بنيادي انساني سوالونو د بحث سره تړلے شوے دے؛

مرګ حق دے او يوداسي عمل دے چې هر ژوندی روح به لۀ دا عمل څخه تېرېږي او لۀ دې فاني دنيا څخه به خپلي جامې کتوي.لاکن د ځينو داسي ممتازو هستيو لۀ مرګ څخه چې کومې نيمګړتياوې پۀ ټولنه کښې رامنځ ته کېږي، د هغې مخنيوي نۀ شي کېدے. مونږ دا خبره پۀ څرګنده توګه باندې کولې شو چې خداے بخښلے عزيز الله ماما هم يوه داسې هستي وخ چې ثاني ئې نۀ موندل کېږي. هغه د علم و دانش، غور و فکر او قانون و انصاف پۀ ډګر کښې هغه کارنامې ترسره کړې چې د هغۀ نوم به تر ډېره پورې پۀ دا حقله ياد ساتل کېږي. تلونکي

 د افغان پالیسۍ پۀ نوم د امریکائي صدر ډونلډ ټرمپ تقریري اعلان بیخي روایتي ؤ. تمهید نه نېغ موضوع ته راتلو د پاره هغۀ د دې تقریر مقصد مقصد دا بیان کړو، “زۀ نن دلته راغلم چې د افغانستان او جنوبي اېشیاء پۀ حقله زمونږ د پالیسۍ کرښه راکاږم” ـــ او بیا د هغۀ د تقریر وړومبۍ حصه بیخي داسې شروع شوه لکه چې څوک د “دفاعِ پاکستان کونسل” د یو مشر تقریر پۀ انګرېزۍ ژبه او لهجه کښې اوري ـــ د خداے کومک ـــ عظیمې قربانۍ ـــ لوے جنګونه ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ د امریکې صدر هم لکه د پاکستان د افغان