Tag: پاکستانيت

  • کور ته ځه!!! – سلطان خان ټکر

    کور ته ځه!!! – سلطان خان ټکر

    پۀ دې خبره اوس د دوه ورځو ماشوم هم پوهېږي چې تحريک انصاف خپل حکومت صرف د نعرو پۀ زور چلوي او پۀ ځلمي کهول د دې جماعت دا ډډې نعرې داسې اثر کوي لکه پخوا چې بۀ پېرنګي د خپل غرض لپاره چينيانو لۀ افيم ورکول او چينيان بۀ لۀ ځانه بې خبره ورته پۀ لستوڼو ګډېډل . صرف دا نا بلکې بيا بۀ چينيان پۀ ځمکه نا بلکې د خلاء نه هم چرته لرې پۀ سپوږمۍ کښې ګرځېدل او د خپل وخت او خپلې ژبې خان تحصيل او زرڅانګې د سندرو سرونه بۀ ئې پۀ نشېلي حالت کښې اړول راړول او د خپل قام د سياسي پوهانو خبرې بۀ پرې بدې لګېدې . د پي ټي ائي حکومت راتلو نه پس د دې جماعت مشر يعنې عمران خان خپله لکه د يو ډوب افيمي د خپل سوچ ملغلرې پۀ فضا کښې داسې وشيندلې چې نۀ صرف سياسي پوهان لۀ خندا شنۀ شول بلکې پوهه صحافيان هم ګوته پۀ خولۀ پاتې شول چې عمران خان اخر پۀ کومه پوله سر دے . دخان موصوف د خندا خبرې ډېرې دي خو يوه پکښې داسې ده چې د دنيا لوے رنګيلا يعنې ټرمپ ئې هم منلو ته تيار نۀ دے. د عمران خان دا لطيفه دومره عجيبه او درنه ده چې عالمي مسخره هم ورته حېرانه ده چې دا دومره وزن خو مونږ هم نۀ شو وړے . د کپتان محترم لطيفه څۀ دا رنګه ده چې ، ” ما سره دومره اوږدې منصوبې دي چې د هغې لپاره پينځۀ کاله وخت کم دے” . عمران خان هوښيار سړے دے او ما ته نۀ لګي چې دا بۀ د هغۀ خپله دعوي وي . بهر حال سياسي پوهان وائي چې حکومت هائي برېډ دے يعنې خبره برګه بروګه ده؛ د خټکو پۀ اړه خو مو د هائي برېډ اصطلاح اورېدلې ده خو د يو حکومت پۀ باره کښې مو پۀ وړومبي ځل واورېدل چې حکومت هم هائي برېډ کېدے شي . اوس دا خبره ډېره نامناسبه هم نۀ ده ځکه چې د تحريک انصاف حکومت راتلو سره د دې ګوند سره تړلي ځوانان هم برګ بروګ دي نو بس کېدے شي د خپل جماعت اثر پرې شوے وي . جاښه تارونه دي، د سر او وېخ پته ئې نۀ لګي . پاکستان نۀ دے سم د خانزادګۍ کور دے، هر سړے پکښې پۀ پېرونو دے . د ډبل شهريت خاوندان پکښې د ډبل شاه نه زيات خوشاله دي . ښکاري چې عمران ډېر ساده دے يا ئې نظر نۀ لګي ګنې کۀ لږ شانتې ئې پۀ خپلو کارنامو نظر زغلولے ؤ نو داسې خبره بۀ ئې نۀ کوله . کوم کوم کار بۀ ئې يادوو . د خپل غرض لپاره ئې يو داسې شرطيه ارډيننس جاري کړے چې مثال ئې پۀ ټوله نړۍ کښې نۀ تر سترګو کېږي. د عمران خان د مرستې لپاره د ملک لوے عدالت هم يوه داسې فېصله جاري کړې ده چې د هغې هم مثال نشته ځکه چې پۀ دغه فېصله کښې ګوذار نېغ پۀ نېغه پۀ جسټس فائز عيسي شوے دے . نو مونږ وئيلے شو چې کپتان هر څۀ کولے شي او هر قسمه رېفرنس جوړولے شي ځکه چې پۀ صدارتي محل کښې د صدر پۀ نوم يو داسې بابو ناست دے چې د خپل سوچ چشمې نۀ لري بلکې چې څوک ورته چرته هم د ګوتې لګولو ووائي نو ښۀ پۀ خندا خوشالۍ ئې ولګوي . څۀ بۀ ووايو دلته خو کال کښې مياشتې هم دولس دي . دفرورۍ پۀ پينځلسمه نېټه د سپريم کورټ ججانو د ټاکنو کمېسون ته پېغور ورکړو چې د سېنېټ ټاکنو پۀ توره لوبه کښې پۀ څلوېښت کاله کښې دوي څوک مختورن ګرځولي دي؟ کۀ د انتخاباتو کمېسون پۀ پښو کښې د چا ګونګروګان نۀ وي نو د ائينې پۀ شان صفا معامله کښې پۀ يو، دوه او درې فېصل واوډا ته د امريکې لار ولې نۀ ښائي ! د فارن فنډنګ کېس لوبه هم ښۀ څرګنده،واضحه او ښکاره ده . يو دوه درې او پي ټي ائي بۀ د ملک د سياست نه تل لپاره غائبه وي . خو هغه د چا خبره چې لالا ئې نۀ مني . بلخوا لۀ بده مرغه د ټاکنو کمېسون بغېر د اشارې داسې فېصله کولې هم نۀ شي . او کۀ چرته داسې وشي او پۀ خپله خوښه فېصله وشي نو د جسټس فائز نه بۀ مخکښې لکه د ماهي ښکار شوے وي او دا فېصله بۀ د اپيل پۀ ذريعه پۀ عدالتونو کښې د “للو للو شه” دومره اوږدې جوټې وخوري چې فېصل واوډا او عمران خان بۀ پۀ ګور شي خو فېصله بۀ پۀ کور نۀ شي . اصغر خان کېس ئې ښکاره مثال دے . د معزز عدالت خبرې او د کمېسون ګپ شپ پۀ خپل ځاے خو تر دې دمه چې د کپتان حکومت کوم کوم تحقيقاتي کمېسنونه جوړ کړي دي کۀ هغه د غنمو باره کښې دي، د چينو باره کښې يا د دوايانو باره کښې، کۀ سپريم کورټ هغه ټول راټول کړي او د هغې پۀ رڼا کښې دا کېسونه پۀ انصاف او وخت وچلولے شي نو زما پوخ يقين دے چې د کپتان حکومت بۀ پۀ څلوېښت ورځو کښې دننه دننه پۀ سياسي ميوزيم کښې د نندارو جوګه وي . ځکه چې د رپورټونو ترمخه ټول ياران د خان د غاړې ملګري دي چې د حکومت واګې ئې پۀ لاس کښې دي او کۀ سپريم کورټ داسې نۀ کوي نو دا هم دعوامو د طرفه د سپريم کورټ دپاره داسې پېغور دے کوم چې سپريم کورټ د انتخابي کمېسون باره کښې کوي. کۀ سپريم کورټ داسې وکړل، نۀ صرف زما بلکې د ټول قوم دا يقين دے چې دې سره به د ملک عدالت زمونږ د زړونو اواز شي. د بڼيا پۀ تله چې د عمران خان دا بيان وتللے شي نو دا بيان عمران خان د زړۀ د کومې نۀ دے بلکې د دې بيان پۀ رڼا کښې د ځوانانو خان د خپل باغ پۀ سخا خټکو باندې څادر اچولے. پۀ څادر خو د سخا خټکو خپل باغ پټولے شي ، خو د سخا بوئي سره به ئې څۀ کوي؟. د مشکو او سخا خټکو بوئي يو شان رفتار لري . مونږ چې کله ماشومان وو او د نېشنليانو جلسه به وه نو هغې ته به دې جټو مشرانو د سرخپوشو جلسه وئيله، پۀ هره جلسه کښې به دا وېنا کېده چې مېښه زمونږ او کچ ئې پنجاب ته ځي. چې د نواز شريف دور راغے بيا به ئې دا وې چې مېښه زمونږه ده او کچ او شوملې دواړه پنجاب وړي او چې اوس د خان حکومت ته ګورم نو زۀ د زړۀ نه پۀ دې مجبور شوم چې مېښه زمونږ ده او کچ او شوملې دواړه ائي اېم اېف او د خان ياران وړي. زمونږ پۀ کلي کښې چې کله مور مړي قرباني کوي نو تل ئې د قربانۍ څاروے د قربانۍ پۀ وخت تښتي،کله ئې ونيسي او کله ئې څاروے بېخي ورک شي . دغه شان د خان حکومت کښې هم راته پاکستان پۀ ورکېدو ښکاري. خان صاحب وائي چې زما خوبونه د جادوئي تبديلو نه ډک دي او د دې د پاره پينځۀ کاله وخت کم دے. راځئ چې د ماضي واقعاتو تله را واخلو او د ځوانانو د خان د جادوئي تبديلۍ خوبونه وتلو. د ځوانانو سقراط د چيني ماډل نه ډېر متاثره دے او وائي چې چين مخ پۀ وړاندې کېدل پۀ پينځو کالو منصوبو باندې نۀ دي شوي بلکې پۀ اوږد مهاله منصوبو باندې شوي دي. د عمران خان خولۀ نۀ ده د خان خېلې تالو دے هر وخت پۀ هندکو کښې سرودونه کوي. عمران خان في البديهه خان دے لکه د چيني افيمي ورته د جاپان او جرمني پولې يوځاے کول داسې دي لکه چې لاس کښې ئې د اله دين برانډ ستن تار دي او ځوانانو ته داسې بګتې د ابرار الحق مست مست سرودونه ښکاري. ځوانان داسې پۀ ګډا سر شي لکه حسن بن صباح چې د خپل خيالي جنت مفت تماشې پۀ ځوانانو کوي. داسې سرودونه اورېدلو نه پس ئې ځوانان پۀ پلار هم نۀ راتړي. خو پوهانو ته د شېر اګۍ سپورې ټپې ښکاري. د ګند بوئي پۀ سرودونونه نۀ پټېږي. دوه نيم کاله وشو چې ملک پۀ ريورس ګېر کښې دے خو خان وائي چې پينځۀ کاله کم دي. خان پۀ پوزه مچ هم نۀ پرېږدي. څوک هم نۀ شي وئيلے چې ستا د نوي (۹۰) ورځو هغه د اله دين چراغ څۀ شو چې اوس د اله دين چراغ پۀ پينځۀ کاله کښې هم نۀ بلېږي. دا د اله دين چراغ دے کۀ د کودرو ډيوه ده. د نرکس د دوکړو اواز د کالو خان نه هم صفا راځي او د بې غېرته لوبه هر وخت سدوم ته زېړه وي. د مشرانو خبره د کونډې زويه څۀ خو بويه کنه. کۀ دا پينځۀ کاله پۀ تا کم دي نو پي پي پي او پي اېم اېل اېن خو دمشرف د دور نه مخکښې هېچاد شلو مياشت نه زيات حکومت کولو ته نۀ دي پرېښي او بيا تۀ هغوي ولې مختورن کوې خو مسئله دا ده چې کۀ مونږ وايو نو پۀ ځوانانو بدې. اګر چې د دواړه جماعتونو پۀ دور کښې ائيني اصلاحات هم شوي دي او لوے پراجېکټونه هم شوي دي او ستا يوه بي ار ټي ده؛ او د مشرانو خبره يوه ها وه او هغه هم سخا وه. پۀ بي ار ټي خو دومره لطيفې دي چې بلها کتابونه پرې ليکلے کېږي. دا تماشې نۀ نېب ته پۀ نظر راځي او نۀ د عدالت لۀ طرفه موجوده حکومت ته چرې پېغور شوې ده. تله مخې ته ده؛ وزن شروع دے. بابر د پاني پت د جنګ نه څلور کاله پس د مرګ پۀ خوب اودۀ شو خو د مغل سلطنت يو پراخه بنياد ئې کېښودو. د شېر شاه سوري پۀ پينځو کالو کښې د جنګونو سره د جي ټي روډ، قلعه روهتاس تعمير او د لېنډ ريونيو نظام يو بې مثال بنياد کېښودو. چرچل چې يو نړيوال وار لارډ دے دا هم د پينځو کالو کمال دے د چرچل نه پس چې لېبر پارټۍ د وېلفئير کوم نظام پۀ پينځو کالوکښې پۀ برطانيه کښې رائج کړو هغه نن هم پۀ برطانيه کښې نافذ دے. دا ټول د پينځو کالو کمالات دي. ذوالفقار علي بهټو چې څۀ کړي دي ښۀ دي او کۀ بد دي د پينځو کالو ترپکې دي.

    پۀ پينځو کالو کښې نپولين د فرانس ټول سول اېډمنسټرېشن نظام بدل کړے دے چې نن هم پۀ هغسې شکل کښې نافذ دے. د ځوانانو خان شپه ورځ د چين د ترقۍ قوالي د عزيز ميا پۀ طرز کښې کوي خو دې ته نۀ ګوري چې ماوزے تنګ پۀ يونيم کال کښې د چين ټوله معاشره بدله کړې وه. بيا د امريکې پۀ سازش د کوريا جنګ تپلے شوے ؤ. پۀ ١٩١٧ز کښې روس کښې انقلاب راځي او بيا به ١٩٢٢ز کښې پۀ لېنن بيماري راځي چې تقريباً دوه کاله پۀ فلج حالت کښې ؤ خو پۀ پينځو کالو هغۀ پۀ ټول روس د انقلاب پنجه مضبوطه کړه. اګر چې د امرانو کاورنه هم شته خو بنياد د جمهوريت مضبوط وي . د ځوانانو خان هم دا غواړي چې پۀ ملک کښې دې جمهوريت پۀ کفن کښې شي. خو چې بيا درنه اوبۀ ورخ يوسي نو لاره به څۀ وي، خو کۀ بل طرف ته مونږ وګورو نو طيب اردوان ٢٠٠٢- ٢٠٠٣ز نه تر دې دمه د جمهوريت پۀ بنياد نۀ صرف د قوم حالات بدل کړے بلکې ترکيه کښې د فوځ قبله بدله کړه. نۀ صرف د ترکي نه د امريت جنازه ووتله بلکې هلته فوځ د ناکام کودتا نه پس داسې پۀ ميډيا باندې هم پرېس کانفرنس نۀ شي کولے کومه لوبه چې دلته روانه ده. بلکې چې کوم افسر د سياست سره تعلق لري نن پۀ جېلونو کښې پراتۀ دي. دا ځکه چې طيب اردوان خپل وړومبي دور کښې بې مثاله کارنامې کړې دي. چې د قوم د سترګو تور دے، مهاتير محمد څوک چې لکه د چين د خان صاحب رول ماډل دے هغوي د الېکشن ګټلو نه پس دا نۀ دي وئيلي چې پينځۀ کاله کم دي بلکې د خپل وېژن د عملي کولو پۀ زور هغوي د ملائشياء نمونه پۀ وړومبۍ دورانيه کښې بدله کړې وه. د مشرانو خبره وړومبے وخوره د ځان غوښې بيا وخوره د ښکار غوښې.د خپلې کارکردګۍ پۀ بنياد مهاتير محمد د ملائشياء ١٧ کاله حکمران پاتې شو. چې کله ئې زړۀ موړ شو نو بيا پۀ خپله خوښه کور ته لاړو، پيوټن د روس حالت د خپل حکومت پۀ وړومبنۍ دورانيه کښې ټيک کړے ؤ. تردې دمه د اقتدار پۀ کرسۍ ناست دے، دوه ځله د ملک صدر پاتې شو د ملک ائين اجازت نۀ ؤ چې د دواړو دورانيو نه پس نور د صدارت پۀ کرسۍ کښېني نو بيا د وزيراعظم پۀ کرسۍ کښېناست چې اوس هم د ملک صدر دے. مسز تهېچر چا چې د برطانيې نقشه بدله کړې وه د انتخاباتو پۀ زور لس کاله دملک حکمران پاتې شوې ده. .ټوني بلئير د لېبر پارټۍ د طرفه د انګلستان پۀ تاريخ کښې واحد وزيراعظم دے چا چې د خپلې کارکردګۍ پۀ بنياد درې ځله د انګلستان وزيراعظمي ګټلې ده. چين چې نن د دنيا پۀ مخ يو ځلنده ستورے دے اګر چې هلته بظاهره ډکټېټر شپ دے خو ټولې پاليسۍ د پولټ بيورو او د کانګرس پۀ اتفاق رايې سره کېږي.تۀ پۀ انتخاباتو راغلے يې او پارلېمنټ ته ګيا نۀ اچوې. سېنېټ ته بغېر د مشورې نه خپل ياران لېږل غواړې. چې څۀ دې زړۀ کښې راځي لکه د پوخ افيمي ئې کوې. مراد سعيد د دوه سوه اربه ډالرو خبره د غر د سوکې نه کوي، او فېصل واوډا د يو کروړ نوکرو د باران بګتې وولي. ستا پولټ بيورو غړي خو بزدار او محمودخان دي چې څوک ئې پۀ مېرټ د يو سي ناظمۍ باندې هم نۀ قبلوي، کۀ تاله څوک شل کاله درکړي هم به وائې چې دا کم دي . ملک پۀ بيانونو او مثالونو نۀ چلېږي . ځوانان بۀ تر کومې د بيانانو او مثالونو پۀ افيمومشغول ساتې. کله چې يوکشر حجرې ته راشي او د مېلمنو پۀ مخکښې بې واکې خبرې شروع کړي نو مشر ورته پۀ غصه شي چې دا څۀ بوس بادوې؛ “کور ته ځه”، او پۀ دې وېنا سړے غلے کور ته روان شي خو هغه څۀ چې ورته وائي هغوي ته به دا بوس بادول لا ښۀ ښکاري نو ځکه خو خان بېخي بې واګو شوے دے چې څوک ئې د تپوس نشته. خو نواز شريف څوک چې هغوي ته نامنظور ؤ نود کور پۀ ځاے جېل ته لاړو خو چې کله پرې د رحم يو څاڅکے وشونو د لندن مزو ته وسپارلے شو او کۀ پۀ عمران خان دا اواز ونۀ شو چې “کور ته ځه”؛ نو خداے ناخواسته ملک پۀ ډوبېدو واخله.

  • د مورنيو ژبو نړيواله ورځ: ژبه، شناخت او اختيار – اوېس کمال

    د مورنيو ژبو نړيواله ورځ: ژبه، شناخت او اختيار – اوېس کمال

    د یویشتمې فرورۍ ورځ پۀ ټوله نړۍ کښې د مورنیو ژبو د نړیوالې ورځ پۀ توګه لمانځل کېږي، پۀ تاریخي توګه چې کله پۀ کال ۱۹۵۲ء کښې وزیراعظم خواجه ناظم الدین د مسلم لیګ، محمد علي جناح او لیاقت علي خان د اردو ژبې پۀ اړه زوړ موقف پۀ ډهاکه کښې تکرار کړو چې اردو به د پاکستان قامي ژبه وي نو د دې پر ضد بنګالي زده کوونکيو لخوا دوه میاشتې مسلسل لاریونونه وشول چې د هغې ختمولو لپاره ریاست کرفیو نافذ کړله. بنګالي زده کوونکيو د حکم منلو څخه انکار وکړلو او پۀ یوکوشي (Ekushe) یعنې پۀ یوویشتمې فرورۍ ئې یو ځل بیا لاریونونه پېل کړل، د پاکستان سېکیورټي ادارو لخوا پۀ لاریون ډزې وشوې چې پکښې څلور زده کوونکي ووژل شول نو هم د دې ورځې پۀ مناسبت سره دا ورځ د مورنیو ژبو ورځ پۀ توګه یادېږي او د یونېسکو د چارټر لاندې یویشتمه فروري پۀ ټوله نړۍ کښې د مورنیو ژبو د نړیوالې ورځ پۀ توګه لمانځل کېږي.

    پۀ تاریخي توګه د پاکستان او اردو ژبې ترمېنځ اړیکو ته کۀ مونږ وګورو نو تر ۱۹۴۷ پورې پېرنګي وخت کښې ‘هندي-اردو تنازعه’ چې کله هم هندوستان کښې راپورته شوې وه نو دې تنازعې د هندوستان یواځې هاغه ځایونو کښې سر راښکاره کړے دے چرته چې مسلمانان اقلیت کښې وو، پۀ خاصه توګه شمالي هندوستان (اترپردېش او بهار)، دلته کۀ څۀ هم مسلمانان پۀ ابادۍ کښې لږ وو خو زیاتره جاګيرداران مسلمانان وو، د دې ځاے پۀ وسائيلو قابض مسلمان جاګيردار اشرافو دا وېره لرله چې را روان وخت کښې زمونږ ماتحت بزګر، دهقان هندوان زمونږ پرضد بغاوت کولے شي نو خپل ځاني مفاداتو تحفظ د پاره دوي خپل ځانګړي مسلمان شناخت جوړولو لۀ زور ورکړو چې هغې کښې هندو دښمنۍ ته مرکزي حېثیت حاصل ؤ. د اترپردېش او بهار اشرافو به د خپل جاګيردارانه ژوند ژواک، لهجه، ژبې او ادب ته اسلامي وئیلو سره له هندوانو څخه د جلا شناخت لرلو تاثر ورکولو، یو وخت دا اشرافیه د فارسۍ اثر لاندې وه خو چې د فارسۍ عروج وخت ختم شو نو دوي د اردو ژبې لمن ونیوله. بیا چې کله پۀ کال ۱۹۰۶ء کښې ال انډیا مسلم لیګ جوړ شو نو د مسلم لیګ زیاتره قیادت هم د اترپردېش او بهار سره تعلق لرلو، هغوي به پۀ زیاتره غونډو کښې اردو ته ‘هماري زبان’ وئیلو چې ګنې اردو هندوستان کښې مېشتۀ د ټولو مسلمانانو ژبه ده، کۀ څۀ هم اردو یواځې هند کښې اقلیتي علاقو کښې د مېشتۀ مسلمانانو ژبه وه. بیا چې کله تقسیم وشو نو دوي دا ګڼل چې پاکستان لۀ دې کبله چې دوي جوړ کړے دے نو دوي خپل اترپردېش او بهار کلتور، ژبې، شناخت ته اسلامي ووئیل او پۀ پاکستان کښې مېشتۀ تاریخي قامونو باندې ئې خپل شناخت مسلط کړلو.

    ځاني توګه کۀ څۀ هم د دې خبرې پۀ حق کښې نۀ یم چې لکه د پاکستاني لبرلانو یا جناح صېب مدحه خوانو دې پاکستان کښې سېکولرازم، وفاقیت، اسلامي ریاست يا بل کوم نظام د پاره د ال انډیا مسلم لیګ قراردادونه او د محمد علي جناح تقریرونه د جواز پۀ توګه وړاندې کړل شي خو دلته د ال انډیامسلم لیګ او مشرانو دوه رنګي وړاندې کول غواړم چې تقسیم نه مخکښې خو قراردادِ لاهور کښې دا وئیل کېږي چې،

    “هاغه علاقې چرته چرته چې د مسلمانانو اکثریت دے لکه د هندوستان شمال مغرب او شمال مشرق، دا دې یوځاے شي او ‘ازاد ریاستونه’ دې جوړ شي چې د هغې تشکیلي اکائیانې بااختیار او خودمختاره وي.”

    خو چې کله تقسیم وشي نو جناح صېب پۀ ځاے د دې چې د پاکستان دننه اوسېدونکي تاریخي قامونو ته خودمختاري ورکړي، هغه صوبائي خودمختاري پۀ عصبیت بولي او تاریخي قامونو ته وائي چې تاسو د خپل تاریخي شناخت پرځاے ‘پاکستانیت’ سره ځان وتړئ او دې خبرې سره خودساخته مفروضاتي ‘دو قومي نظریه’ پۀ یو مصنوعي ایک قومي نظریه ‘پاکستانیت بدله کړي چې هغې د پاره د اردو ژبې نه کار واخلي او اردو ژبه ‘قامي ژبه’ وګرځوي چې لږ وخت پس هغه ‘پاکستانیت’ پۀ خلیجِ بنګال کښې سر وخوري. دوي اوس هم پاکستان کښې مېشتۀ د تاریخي قامونو ژبو ته ‘علاقائي ژبې’ او اردو ژبې ته ‘قامي ژبه’ وائي، کۀ څۀ هم حقیقت کښې اردو یوازې د سندهـ یوڅو علاقو پورې محدوده ژبه ده.

    پاکستان کښې د اردو ژبې پۀ ډېره منظمه توګه مقامیت پروري (Indigenization) کړې شوې ده، دلته د ماشومانو روزنه څۀ داسې ډول کول کېږی چې لکه اردو ژبه وئیل د افتخار او مهذب کېدو خبره ده او مورنۍ ژبه وئیل د سپکتوب او پڅ فکرۍ علامت دے. مورنۍ ژبې پۀ داسې مېکانزم مسخ کړې شوي چې ماشومان لۀ خپل تاریخ څخه بېل کړي، د دوي پۀ ذهنونو کښې شعوري توګه لۀ دوي څخه خپل شناخت ګوښې (Marginalized) کړي. دلته ماشومانو ته یواځې زباني دود (Oral Tradition) لۀ لارې خپل تاریخ، کلتور، شناخت پۀ حجرو او کورونو کښې د فوکلور یا نیا بې بې قيصو لۀ لارې منتقل کېږي چې هغه هم اوس پۀ ختمېدو دے ولې چې د یو مستعمره قام دوېم او درېم نسل د خپل تاریخ پرځاے د استعماري قوتونو تاریخ خپل کړي.

    کینیائي لیکوال، اکېډميسن نګوګي وا تیونګو (NgũgĩwaThiong’o) وائي چې استعماریت یوازې د یو استعمار پۀ مستعمره خلکو طبعي توګه ځواک کېدو پروسه نۀ ده بلکې څنګه چې د استعمار ټوپک ګولۍ یعنې جبر د یو قام پۀ جسماني توګه د محکومه ساتلو وسیله ده همداسې د استعمار ژبه، مستعمره خلک پۀ ذهني توګه د محکوم ساتلو وسیله ده. د مستعمره قام ژبه لۀ دوي څخه لۀ منځه وړلو سره د دوي تاریخ، کلتور، شناخت نيوټرلائیز کړے شي چې استعمار ته پۀ دوي حکومت کولو کښې ستونزه نۀ وي.

    کۀ مونږ اردو ژبې او پۀ پاکستان کښې د پنجابي اشرافیې واکمنۍ ساخت ترمنځ اړیکو ته وګورو نو پاکستان جوړېدو نه پس بې لۀ پنجابیانو د پاکستان دننه مېشتۀ ټولو تاریخي قامونو کښې خپلو قامي ژبو پۀ اړه تحریکونه تر سترګو کېږي، کۀ هغه د بنګالۍ ژبې تحریک وي چې بنګالیانو بنګالي ژبه قامي شعور بېدارولو د پاره سمبول وګرځوله او د پاکستان دننه قامونو پرضد روان دنننے استعماریت ئې رد کړلو او خپلواکي ئې ترلاسه کړه، بیا کۀ د خدائي خدمتګار نه تر عوامي نېشنل ګوند پورې د پښتو ژبې تحریک وي، پۀ سندهـ کښې چې کله د کراچۍ پوهنتون زده کوونکو ته ووئیل شو چې امتحان پوښتنې دې سندهي ژبې پرځاے اردو کښې ځواب کړي نو د پنجابي-مهاجر بیوریوکرېسۍ استعماریت پرضد د جي اېم سید سندهۍ ژبې تحریک ؤ، پۀ بلوچستان کښې د ‘لټ خانه’ تحریک وي یا پۀ شپږمې لسیزې کښې پۀ جنوبي پنجاب کښې د سرائیکي ژبې تحریک وي چې ‘سرائیکي لوک سانجهـ’ پورې رارسي خو مونږ ته پنجابۍ ژبې پۀ اړه څۀ خاص باقاعده تحریک تر سترګو کېږي نه چې د هغې بنیادي لامل دا دے چې د پنجاب اشرافیه د پاکستان اسټېبلشمنټ او بیوریوکرېسي کښې پۀ مهمو څوکیو ناسته ده او دوي نۀ غواړي چې پنجابي ژبې ته دې پام ورکړے شي ولې چې کۀ یو ځل پنجابي ژبې ته پام ورکړے شو نو بیا به پاکستان یو وفاق تسلیم کول وي، د پاکستان دننه مېشتۀ تاریخي قامونو ژبه، شناخت او اختیار به هم تسلیم کول وي.

    دا خبره یوازې تر پنجابي اشرافیې پورې تړلې نۀ ده بلکې د پنجاب چې څومره هم لبرلان، مترقیان دي هغوي هم د پاکستانیت پروسه برخه دي او د تاریخي قامونو شناخت مسخ کوي. د پنجاب مترقیانو پۀ کتاب کښې به تاسو ته د جلیانواله باغ ذکر مېلاوشي، د امرتسر ذکر به مېلاو شي، د تقسیم فساداتو ذکر به مېلاو شي خو تاسو ته به چرته هم د هتي خېلو، د قیصه خوانۍ، د ټکر یا د بابړې ذکر مېلاو نۀ شي. د دوي پۀ کتاب کښې به تاسو ته د فېض احمد فېض ذکر مېلاو شي، د جالب ذکر به مېلاو شي، د ساحر لدهیانوي ذکر به مېلاو شي، د اقبال ذکر به مېلاوشي خو تاسو ته به چرته هم د بنګالیانو نذراسلام، د اجمل خټک، د بلوڅوګل خان نصیر، د سندهیانو شېخ ایاز ذکر مېلاو نۀ شي، تاسو ته به د پنجابۍ ژبې صوفي شاعرانو لکه بلهے شاه، وارث شاه، د سندهۍ ژبې صوفي شاعرانو شالطیف بټائي، سچل سرمست ذکر مېلاو نۀ شي چا چې پۀ خپله خاوره مذهبي رجعت پسندي رد کړې ده. د پاکستان دننه مېشتۀ تاریخي قامونو دا ټول شاعران، لیکوالان د پنجاب مترقیانوته قبول نۀ دي ځکه چې دوي د خپلې خاورې ژبه کښې، خپلې قامي ژبه کښې د خپلې خاورې غږ پورته کړے ؤ. د پاکستان مترقیانو، لبرلانو ترقي پسندي د جناح صېب د ذاتي ژوند حوالو څخه او سېکوالرزم ئې د جناح صېب د يوولسم اګست تقریر نه شروع کېږی او پۀ یوولسم اګست تقرېر ختم کېږي، دوي تر اوسه پورې هغه زوړ د مهاجر-پنجابي بیوروکرېسي مائنډ سېټ لري، د دوي ټول سیاست پۀ روايتي انداز او تنګ نظرۍ اډاڼه دے.

    داسې نۀ ده چې ګنې دا اشرافیه پۀ اردو ژبې مئينه ده، دوي خپلو ماشومانو ته درسونه پۀ انګرېزۍ ژبه کښې ورکوي چې خپل بچي د ریاست پۀ انتظامي ساخت او معیشت قابض کولو

    د پاره تیار کړي او د تاریخي قامونو پۀ وسائیلو قبضې کولو سره سره د ریاستي، انتظامي، معاشي او سیاسي څوکیو نه عام اولس لرې ساتلو د پاره خلکو ته د اردو ژبې بین غږوي. یو عام ماشوم وړومبے دې ته حېران وي چې زۀ به اردو ژبه زده کوم، بیا ئې دې ته لمسوي چې تۀ به اوس انګرېزي ژبه هم زده کوې، چې ماشوم اخر پۀ یو دوه کښې حېران پاتې شي، دلته ئې ماشومان پۀ ژبو کښې بوخت ساتلي دي او نور د علم پۀ نامه دوي نه یو روبوټ جوړول کېږي. کۀ څۀ هم بنیادي خبره د علم ترسیل وي، د ابلاغ وي چې ماشوم ته علم منتقل کړے شي او دا خبره جوَته ده چې ماشوم ته بنیادي مورنۍ ژبې نه علاوه پۀ بله ژبه کښې د علم ترسیل پۀ ښۀ توګه نۀ شي کېدے. ځینې پکښې وائي چې پښتو ژبه د جدید علم‌، سائینس، فلسفې ژبه نۀ ده نو پښتو ژبه د نصاب برخه کول نۀ دي پکار خو حقیقت دا دے چې پوهه، علم چرته یوې ژبې پورې تړلې نۀ ده، زمونږ مخې ته د جدید سائنسي علومو، فلسفې او د ادب پرمختګ تاریخ پروت دے، پۀ دې کښې زیاتره برخه د غېرانګرېزي ژبو ده خو انګرېزي ژبې ته پۀ نړیواله توګه چې کوم مقام حاصل دے نو د هغې بنیادي لامل نوابادیاتي جبر او د اروپایانو پۀ امریکه کښې پۀ ځائي خلکو جبر دے.

    پۀ بنیادي توګه د ژبې مسئله د خاورې د اختیار مسئله ده، د ژبې مسئله د یو قام د شناخت تسلیم کولو مسئله ده ، کۀ د تاریخي قامونو شناخت او ‘پۀ خپله خاوره خپل اختیار’ تسلیم کول وو نو بیا خو د پاکستان جوړېدوڅۀ جواز نۀ پاتې کېږي. د ژبې مسئله يوازې پۀ دې نۀ خلاصېږي چې پښتو ژبه دې د نصاب برخه کړې شي ،بلکې نصاب دې قامي هم کړے شي، نصاب دې د خپلې خاورې د اختیار نمائنده وګرځي. دلته کۀ مونږ پښتو نصاب ته وګورو نو پښتو نصاب بېخي یو (Counter-productive) نصاب دے چې یوازې د ماشومانو ذهنونه ګنګس کولو د پاره جوړ شوے دے، پۀ دې نصاب کښې کۀ د عوامي نېشنل ګوند لۀ برکته یو اړخ ته باچا خان بابا شامل شوے دے نو هغه هم پۀ داسې مهارت برخه شوې چې د باچا خان بابا کردار د ‘فخرِافغان’ نه زیات د ‘فرنټیئرګاندي’ پۀ توګه وړاندې شوے دے نو بل اړخ ته ماشوم ته جمال الدین افغاني پېن اسلامزم هم ښودلے شوے دے، پۀ دې نصاب کښې ‘حب الوطنۍ’ نه زیات ‘حب الریاستۍ’ باندې زور اچول کېږي او داسې د پښتو پښتنو ته هېڅ ګټه نشته چې ژبه خو دې زما وي خو زما پۀ ژبه دې خبره د غلیم کېږي. اجمل بابا وائي :

    مات شه د باګرام د بهر امانو اورنګي قلم

    کوم چې پۀ پښتو ژبه خبرې د پردو ليکي