افغانستان پرون او نن–ډاکټر فضل الرحيم مروت
د ټولو افغانانو پښتنو بدقسمتي له هغه ورځې شروع شوه چې کله انګرېز په هند کښې پښه مضبوطه کړه د روس او انګلس لويه لوبه (Great Game)او بيا سوړ جنګ (Cold War) زمونږ ټولې سيمې سياسي، اقتصادي او انتظامي سټرکچر په نوے بڼه باندې ساز کړو کوم کښې چې صرف فائده د حکمران انګرېز او د هغه تابعدارو ډلو […]
د پښتو ښونې سرکاري او اولسي هڅې نن او پرون–ډاکټر فضل الرحيم مروت
محترم مياصاحب، په سټېج ناستو مشرانو چې هغه کښې زمونږه د بره پښتونخوا يعني د افغانستان نه راغلي مېلمانۀ هم شامل دي او زما استادان هم دي ورکښې او مشران هم دي ۔ د کانفرنس جوړونکو، بهر نه راغلو۔ مېلمنو خوېندو او وروڼو! زۀ له ټولو نه اول هغه وروڼو ته سلام پېش کوم، چې […]
حسېن بخش کوثر غورياخېل(1922-1993)–ډاکټر فضل الرحيم مروت
حسېن بخش کوثر غورياخېل يو نوموړے پښتون سياسي کارکن، عالم او اوديب و چې د پيښور سره ئې تعلق درلود او پۀ 1922ء کښې د پېښور ملا فضل ګنج روډ محله کښې زېږېدلے( : پروفېسر شفع صابر، شخصيات سرحد، مخ 663) ۔د دوي پلار عبدالکريم بخش يو تاجر و چې د بحير کېپسين ضروري سامانونه ئې […]
انجمن اصلاح الافاغنه د جغرافيې او تاريخ پۀ تناظر کښې – ډاکټر فضل الرحيم مروت
مشهورانګرېز مؤرخ (Historian) ټائن بي ) [18891975] (Toynbee چې باچا خان 1988)9018) نه يو کال مشر ؤ، د خپل دولس جلده مشهور کتاب د ” تاريخ مطالعه” (A Study of History ) کښې دَ ټولې نړې نه د شپږ ويشتو 26)) تهذيبونو د عروج و زوال او د ترقۍ او پسما ندګۍ تاريخ بيان کړے دے۔ او […]
باچا خان او تاريخ – ډاکټر فضل الرحيم مروت
“وائي چې خلقو د تاريخ د سبقونو نه ډېر څۀ نۀ دي زده کړي او د ټولو نه ضروري سبقونه دي چې تاريخ ئې خلقو ته ښئي”. (اېلډس اېچ) تاريخ يا هسټري هغه زمانه کښې ليکلې شوې ده چې چا د خپل وخت د بادشاه يا د باشاهانو تاريخ ليکلے دے، چا د خپل قام […]
غني خان د زمان او مکان پۀ تله کښې – پروفېسر ډاکټر فضل الرحيم مروت
د هندوانو پۀ وېدونواو د کائنات پۀ علمونو کښې د زمان او مکان پۀ حقله څۀ دا شان بيان شوے دے چې کائنات پۀ يوې دائرې کښې ګردش کوي. دغې دائرې کښې د پېداوښت (Creation) عمل ترسره کوي، تر ختمېدو (Destruction) پورې رسي او بيا د پېدا کېدلو (Rebirth) عمل ته هم ځان رسوي. دا […]
حکومت موقطه هندکابل – د اسيا پۀ زړۀ کښې سياسي پاڅون – پروفېسر ډاکټر فضل الرحيم مروت
د هند د نيمې وچې مشهور فېلسوف ډاکټر محمد اقبال د افغانستان پۀ حقله وائي: اسيا يک پيکر اب و ګل است ملتِ افغان در آن پيکر دل است از فسادِ او فسادِ اسيا از کشادِ او کشادِ اسيا د شلمې پېړۍ افغانستان کښې بدلون، قانون اساسي او انقلاب د پاره چغې د ارګ (محل) […]
د پښتنو اصل نسل؛ يو نوے فکر او نظر – پروفېسر ډاکټر فضل الرحيم مروت
“With the patriarchal family we enter the field of written history” (Marx and Angels) ترجمه: “مونږ د پدرسري خاندان سره ليکلي تاريخي مېدان ته راننوځو” (مارکس او اېنګلز) د پښتنو د اصل نسل پۀ حقله پۀ پښتو ژبه کښې زمونږ ګران او مشر ليکوال، شاعر، اديب او نقاد سعدالله جان برق صاحب يو نوے کوشش […]
ولي خان او د افغانستان ثور انقلاب – ډاکټر فضل الرحيم مروت
امیر عبدالرحمان خان (1901-1880) د افغانستان زيرک او قوي باچا خپل راتلونکي نسل او اولاد ته څۀ دا شان نصيحت کړے دے، “…..دا ډېره ضروري ده چې هر يو حاکم )باچا( د بېلابېلو هېوادونو د طرز حکومت مطالعه وکړي او دا ټول پۀ نظر کښې وساتي…. خو پۀ نتيجه ګرۍ کښې به تادۍ کښې ټوپ […]
افغانستان کښې انقلابي شبکې اوغازي امان الله خان – ډاکټر فضل الرحیم مروت
د شلمې پېړۍ پۀ اولني لسو کلونو کښې افغانستان نۀ صرف سیاسي بېلتون (Isolation) نه راووت بلکې د هېواد دننه نوي سوچ فکر چې د خارجي سیاسي، دستوري او اقتصادي مفکورو او شبکو د اثر لاندې خپل انداز کښې زړه ‘سټېټس کو’ (Status-quo) ماته کړه – افغانستان نه ګېر چاپېره هېوادونو کښې […]