Category: مستقل ليکوالان

دا ليکوالان د پښتون مجلې مستقل ليکوالان دي

  • اداريه – نومبر 2017

    د NA-4 ضمني انتخابات

    د خېبر پښتونخوا د واکمن ګوند او د کالعدم جهادي تنظیمونو پۀ ملاتړ د ولاړو امیدوارانو نه بغېر نورو ټولو ګوندونو پۀ NA-4 کښې شوو انتخاباتو باندې نۀ صرف خپل تحفظات څرګند کړي بلکې د دې پۀ نتیجو ئې هم خپل اعتراضونه مخې ته راوړي دي. د عوامي نېشنل پارټۍ پارلېماني لیډر سردار حسېن بابک او د اېن اے څلورمې حلقې نه د عوامي نېشنل پارټۍ امیدوار خوشدل خان ایډوکېټ پۀ یو شریک پرېس کانفرنس کښې د الېکشن کمېشن نتیجې رد کړې دي او پۀ زغرده ئې پۀ الېکشن کمېشن د جانبدارۍ الزام لګولے دے.

    حقیقت دا دے چې د الېکشن کمېشن پۀ نتیجو باندې دا اعتراض څۀ وړومبے اعتراض نۀ دے. دا اوس یو منلے شوے حقیقت دے چې پۀ پاکستان کښې به انتخابات ازاد هم وي، شفاف هم وي خو غېر جانبدار به کله هم نۀ وي. کۀ الېکشن کمېشن د دې اعتراضونو تردید کوي نو د هغه حالاتو سره څۀ کولے شي چې د دې جانبدارانه انتخاباتو پۀ نتیجه کښې د پوځ او حکومت تر منځ د عدم اعتماد او بې باورۍ پۀ شکل کښې زمونږ مخې ته ولاړ دي. د حکومت او پارلېمان د هرې فېصلې پۀ شا اولسي ملاتړ هېڅ وجود نۀ لري او دا پۀ خپل ځاے د سیاست او پارلېمان نه د اولس بدخوا کولو یو منطقي سبب دے. اولس دا ګڼي چې د پارلېمان فېصلې زمونږ د غوښتنو ترجمانې نۀ وي، خو اولس باید دا ادراک ولري چې نا خوښې پارلېماني فېصلې د الېکشن کمېشن د جانبدارۍ ورکړه وي.

    د ملک د یو منتخب حکومت پۀ موجودګۍ کښې د داخلي عدم استحکام مسئله د الېکشن کمېشن پۀ جانبدارۍ او د انتخاباتو د نتائجو پۀ عدم شفافیت دلالت کوي. نتیجتاً منتخب حکومت کله هم سِول او ملټري بېوروکرېسي سره د یو متوازن او مستحکم تعلق قائمولو جوګه نۀ وي او خپلو فېصلو د پاره د هاغه اولسي ملاتړ نه بې برخې وي چې د سِول او ملټري بېوروکرېسي او منتخب حکومت تر منځه د تعاون او پرمختګ د پاره لازم و ملزوم وي. باید چې الېکشن کمېشن پۀ انتخاباتو کښې ځان بې پرې، بې طرفه او غېر جانبدار وساتي. کۀ داسې نۀ وي نو هغه ورځ لرې نۀ ده چې بیا به دلته هم د ملل متحد او یورپي یونین د ناظرانو او مبصرینو پۀ موجودګۍ کښې انتخابات منعقد کولے شي.

    د عوامي نېشنل پارټۍ پارلېماني لیډر سردار حسېن بابک او د یادې حلقې نه د ANP کاندید خوشدل خان ایډوکېټ خپل کانفرنس کښې د الېکشن کمېشن او امنیتي و انتظامي عملې پۀ جانبدارۍ ټکونه کړي دي. دې سره ئې د صوبائي حکومت نېغ پۀ نېغه پۀ مداخلت هم ګوته اوچته کړې ده. د صوبې د واکمن ګوند او کالعدم جهادي تنظیمونو پۀ ملاتړ د ولاړو امیدوارانو نه بغېر د نورو ټولو سیاسي ګوندونو لۀ خوا پۀ اېن اے څلورمه حلقه کښې شوو انتخاباتو باندې اعتراضونه تور او سپین ښکاره کوي.

    ملي مشر اسفندیار ولي خان یاده حلقه کښې د پارټۍ کاندید خوشدل خان ایډوکېټ ته د صوبائي او وفاقي حکومتونو پۀ مېړانه مقابله کولو باندې مبارکي ورکړې ده او د پېښور سره ئې د صوبائي کابینې غړو، د “پي اېس اېف” او “اېن وائي او” پېغلو او زلمو ته پۀ کامیاب انتخابي مهم چلولو ډاډ ورکړے دے. خوشدل خان ایډوکېټ د حلقې د اولس مننه کړې ده چې هغوي د عوامي نېشنل پارټۍ د ملاتړ خپل روایت پۀ ځاے ساتلے او د حکومت لۀ خوا د پېدا کړو حالاتو باوجود ئې هم د خپل وجود بهرپور احساس ورکړو.

    قائد اعظم پوهنتون: د هر سوال ځواب تشدد ولې؟

    قائداعظم پوهنتون اسلام اباد کښې زرکړیالو )طالبعلمانو( خپلې مختلفې غوښتنې د پوهنتون د انتظامیې وړاندې کېښودې او دغه غوښتنې د انتظامیې لۀ خوا د نۀ منلے کېدو نه پس زدکړیالو د پُرامنه احتجاج لاره خپله کړه. تر یوې مودې پوهنتون کښې د زدکړې عمل ځنډولے شوے ؤ او پۀ کومه ورځ چې پوهنتون کښې بیا د تدریس پېل کېدلو اوازه وشوه، د انتظامیې پۀ بلنه پولس پوهنتون ته راغلل او دغه د تعلیم او تدریس ځاے ئې د جنګ پۀ مېدان واړولو. پۀ زدکړیالو بې ترسه تشدد سره ئې یو اویا کسان ځان سره بندي هم کړل چې وروستو د سیاسي ګوندونو، سِول سوسائټۍ او پوهانو لۀ خوا د سختو ټکونو نه پس دې مسئلې ته تر یوۀ حده پاملرنه وکړې شوه او سحر بندي شوي زدکړیال هم خوشي کړے شول. د پوهنتون انتظامیې د زدکړیالو نورې غوښتنې ومنلې او د یوې غوښتنې منلو د پاره ئې وخت وغوښتلو. د دې اداریې تر لیکلو دغه لړ کښې څۀ خبر مخې ته نۀ دے راغلے.

    د قائد اعظم پوهنتون لۀ خوا دې مسئله کښې هم د پاکستان دننه د انتظامیې/ اتهارټیز لۀ خوا د غېر معقول او متشدد ځواب مظاهره وکړې شوه. یو خوا د طالبعلمانو پۀ تنظیمونو (Unions) بندېز دے، کۀ د یونیز دغه کمے پوره کولو د پاره طالبعلمان څۀ ټولنې رغې کړي نو د “علاقائي” او “لساني” بللو سره دغه ټولنې هم قابلِ نفرت ګرځولې کېږي. یو خوا زدکړیال د ملک اثاثې او د امید نخښې بللې کېږي او بل خوا ورسره داسې رویه خپلولې کېږي چې د دوي پۀ نفسیاتو مثبت اغېز کله هم نۀ شي پرېباسلے. د کوم زدکړیال ذهن چې تالي کښې ايښے، ورته د تعلیم، جمهوریت او سماجي بهبود پۀ اړه د باباے قوم اقوال لوګے کېږي، د هماغه زدکړیال د احتجاج ائیني او جمهوري حق نۀ زغملے کېږي، د هغۀ پۀ سر او مْلا د قانون نافذ کرنے والے ادارے ډانګي تمبېږي.

    پۀ شلمه جنورۍ دوه زره شپاړس پۀ باچاخان پوهنتون چارسده کښې د حالاتو تصویر د قائد اعظم پوهنتون د منظر نه ډېر مختلف نۀ ؤ، دواړه ځایه تشدد څرګند ښکارېدو. باید دا خبره پۀ سېنټ کښې پورته کړې شي، باید هر سوال پۀ تشدد د ځوابولو رویه باندې مکالمه وشي، باید د طالبعلمانو مستقبل سره لوبې ونۀ شي، هغوي د زورولو پۀ ځاے باید وروزلے شي.

    دا څوک دي چې پۀ جنوبي پښتونخوا کښې ملي مشر اسفندیار ولي خان نۀ زغمي؟

    جنوبي پښتونخوا کښې د امن خراب صورتحال د پاره شلګونو جوازونه وړاندې کېږي خو دا څوېم ځل دے چې کله هم ملي مشر خپلو خلقو له جنوبي پښتونخوا ته تګ وغواړي، څۀ نه څۀ پېښه خامخا مخې ته راوړې کېږي او نتیجه کښې ئې د ملي مشر جلسه وځنډولې شي. دا ځل د صوبائي کونسل جرګې او پښین کښې جلسې د پاره چې ملي مشر جنوبي پښتونخوا ته ورسېد، نو هم د هرنائي پۀ لویه لاره شارګې ته نزدې عبدالرزاق علیزے )نائب صدر اول، اے اېن پي هرنائي( د خپل ورور عبدالخالق علیزي سره پۀ رېموټ بم چاودنه کښې شهید کړے شو. اِنَّا لِلّٰهِ وَ اِنَّآ اِلَيْه رَاجِعُوْن.

    عوامي نېشنل پارټي د خدائي خدمتګار غورځنګ د سیاسي نظریې وارث ګوند دے او پۀ جمهوري پارلېماني رویو باندې باور لري. باید دې ملک کښې هر چا ته د سیاست کولو، سیاسي غونډو راغونډولو، سیاسي جلسو جلوسونو او دې لړ کښې هر ځاے ته د تګ راتګ ازادي وي. د سیاست د پاره حالات موزون کول او د بد امنۍ د مخنیوي ضمانت ورکول د امنیتي ادارو ذمه واري ده.

    عبدالرزاق علیزئ او عبدالخالق علیزئ د جمهوریت، سوکالۍ او قامي خپلواکۍ د پاره د عوامي نېشنل پارټۍ د شهیدانو قافله کښې دوه نور ستوري دي. د وینې رنګ، غرور او ارزښت کله هم بې ځایه نۀ وي.

    پاکستان کښې غېر محفوظ صحافت

    د دې میاشت وړومبي سر کښې د نامعلومه وسله والو لۀ خوا د صوابۍ د صحافي هارون خان د قتل خبر مخې ته راغلو او دې پسې د شبقدر نه د شاهنواز خان ترکزئ او اسلام ګل اپریدي د بې درکۍ غبرګ خبرونه هره خوا خپارۀ شول. اخري خبر پۀ اسلام باد کښې د زیرو پوائنټ سره پۀ احمد نوراني د تشدد خور شو. چې اسلام اباد کښې احمد نوراني محفوظ نۀ وي نو د هارون خان، شاهنواز ترکزئ او اسلام ګل اپریدي ژړا به نۀ ژاړو. د خداے شکر چې شاهنواز او اسلام ګل خپلو کورونو ته ستانۀ شوي دي او احمد نوراني هم د زورور کلي سړے دے، شکر ډز پرې نۀ دے شوے. پاکستان کښې صحافت باندې د داسې پېریانو سیورے دے چې ایجازه ئې چا سره هم لکه چې نۀ وي. کله چې صحافت د عدم تحفظ د احساس سره ژوند کوي نو هلته نۀ د سیاست او نۀ د ریاست د خولې خبره باندې باور ته زړۀ کېږي. پښتون د صحافیانو د قتل او پۀ هغوي د تشدد د پېښو غندنه کوي او حکومت نه غوښتنه کوي چې د داسې پېښو مخنیوے یقیني کړي.

  • اداريه – اکتوبر 2017

    د باچاخان او ولي خان وېنا د شهید ډاکټر نجیب د وینې نه واورئ!!!

    د ترهګرۍ پۀ ضد جنګ کښې د اولس )خصوصاً د قبائیلي سیمو او پښتونخوا خلقو( او د امنیتي ځواکونو د بې شمېره قربانیو باوجود د نړیوالې ورورولۍ لۀ خوا راتلونکو خبرونو، تبصرو او تجزیو د ریاست پۀ توګه پاکستان تشویش سره مخ کړے دے. د امریکائي صدر د افغانستان او پاکستان د پاره د پالیسۍ د لهجې نه واخله د چین پۀ شیامن ښار کښې د BRICS د مشرانو غونډې پورې لۀ هرې خوا یو غږ او یوه نعره ده. دا هر څۀ ناڅاپه مخې ته نۀ دي راغلي. پۀ اٰرمي پبلک سکول د برید نه پس چې کله د ملک ټولو سیاسي ګوندونو د نېشنل اېکشن پلان منظوري ورکړه نو باید دا عملي شوے ؤ. باید پېښور، کوئټې او مردان نه سربېره پۀ باچاخان پوهنتون هم حمله نۀ وه شوې، خو دغه هر څۀ وشو. د دغه هر څۀ کېدلو نه پس  د Do More اصطلاح یوه تېروتنه ځکه ښکاري چې کۀ نېشنل اېکشن پلان د پاره ریاست د طالبانو تر منځه راکښلې خودساخته د’ښۀ’ او ‘بد’ طالبانو کرښه عملاً د منځ نه وړې وه نو نۀ به اے پي اېس نه پس د ترهګرۍ دومره شدیدې پېښې کېدې او نۀ به نړۍ سره د دغه مطالبې کولو جواز ؤ. د جنرل باجوه د بیان چې جهاد ئې پکښې “د ریاست حق” یاد کړے، نه پس د خارجه چارو د وزیر خواجه اٰصف ملکي او بهرنیو رسنیو سره خبرې او خپلو دورو کښې د مختلفو مشرانو سره ملاقاتونو نه وروستو پرېس کنفرانسونو کښې وېنا او د “دفاعي اثاثو” پۀ حقله موقف کښې راغلے بدلون امن خوښو د پاره في الحال یو نېک فال ښکاري.

    تاریخ مونږ د باچاخان او ولي خان هغه سپينو او سپېځلو وېناو ته مخامخ ودرولو، کومې چې ریاست د کفر د فتوو او د غدارۍ د تورونو پۀ نامه مبهمې او متنفرې ګرځولې. نن څلوېښت کاله پس د ریاست د سیاسي ډلو او عسکري مشرتابې لۀ خوا د باچاخان او ولي خان خبرو ته رجوع د پښتون قامي سیاست پۀ دور اندیشۍ دلالت کوي.

    د شهید ډاکټر نجیب د تلین ورځ هم افغانستان او پاکستان کښې خاموشه تېره نۀ شوه. شهید ډاکټر نجیب چې د روغې، سولې او مفاهمت کومه خبره یویشت کاله وړاندې کوله، نن ګلبدین حکمت یار هغه صف کښې ولاړ دے. د ډاکټر نجیب وینه د ګلبدین حکمتیار سیاسي فېصله کښې ګویا ده. پۀ ګلبدین د پېزار د ګزار پېرزو هم ښائي چې جنګپاله سوچ لرونکو ته د خپل سوچ او وحشي جنګي عقیدې د ځنکدن باور شوے دے. نن څلوېښت کاله پس مونږ د باچاخان او ولي خان خبرې د ریاست پۀ ژبه هم اورو او د ګلبدین پۀ لاسو کښې د باچاخان تصویر هم وینو، خو د شهید ډاکټر نجیب او د دې وطن د شهیدانو د ګرېوانونو تارونه به د چا پۀ ږیرو کښې لټوو، د هغوي د وینو څاڅکي به د چا شېروانیانو، قباګانو او وردیانو باندې مومو؟

    مونږ باید ټول قام د سولې پۀ لور د اخستے شوو ګامونو سره پل واخلو او د روڼ او واضحه موقف سره د تشدد او انتهاپسندۍ مونډ ویستلو د پاره یو غږ شو ـــ تېرو څلوېښتو کلونو کښې توې شوې وینه خپل دیت کښې د سولې ضمانت غواړي.

    د فاټا پۀ حواله مرکزي حکومت ولې اندېښنې پېدا کوي؟

    د قبائیلي سیمو پۀ حواله د مرکزي حکومت لۀ خوا هره ورځ راتلونکي نوي اعلانونه او بیانونه د فاټا د اولس او د جمهوریت خوښو قوتونو د پاره د اندېښنې باعث دي. یوه ورځ اعلان وشي چې قبائیلي سیمې به د اسلام اباد هائي کورټ او پاکستان سپریم کورټ د اختیار لاندې راوستلې کېږي، بله ورځ د چیف اپرېټنګ افسر د تعیناتۍ شوشه پرېښودلې کېږي او پۀ بله ورځ سکوټ وئیل کېږي چې في الحال حکومت دا نۀ شي کولے چې فاټا انتظامي طور خېبر پښتونخوا کښې ضم کړي. دې لړ کښې د اصلاحاتو د عملي کولو د پاره ټائم فرېم ورکولو کښې هم د مرکزي حکومت لۀ خوا اوبۀ رڼې نۀ ساتلې کېږي. حقیقت خو دا دے چې قبائیلي سیمو کښې د اولس مالیتونه، ملکیتونه، روزګارونه او د هغوي مکمل اقتصادي لارې چارې لکه د دوي د انساني بنیادي حقونو غصب دي.

    پۀ څلورم ستمبر اسلام اباد کښې د عوامي نېشنل پارټۍ لۀ خوا د فاټا اصلاحاتو پۀ لړ کښې د شوي ټول ګوندیز کنفرانس اعلامیه د دې ملک د ټولو سیاسي ګوندونو او د قبائیلي سیمو د اولسونو د غوښتنې ترجماني کوي. د یادې شوې اعلامیې تر مخه:

    “د عوامي نېشنل پارټي رابللے شوي ټولګوندیز کنفرانس کښې ټول ګوندونه د فاټا اولس د پاره د ائیني او جمهوري حقونو حمایت کوي.

    دا ټولګوندیز کنفرانس فاټا پۀ خېبر پښتونخوا کښې ضم کولو د پاره د انتظامي، مالي او قانوني اقداماتو کولو پۀ کلکه غوښته کوي. دا ټولګوندیز کنفرانس حکومت نه غوښتنه کوي چې د دوه زره اتلسم د عامو انتخاباتو نه وړاندې صوبائي اسمبلۍ کښې د فاټا مکمل نمائندګۍ د پاره لاره هواره کړي او روانو ټولټاکنو کښې د قبائیلي سیمو دننه انتخاباتي ماحول جوړ کړي.

    د فاټا انضمام د پاره هم دا بر وقت، اسانه او مناسب لاره ده. دې لړ کښې نور د ځنډ نه دې ډډه وکړې شي. کۀ دې لړ کښې نور بهانو نه کار واخستے شو نو عوامي نېشنل پارټي به دې ټولګوندیز کنفرانس کښې د ګډون کوونکو ګوندونو نه هیله کوي چې راست اقدام اخستلو کښې به مونږ او د فاټا اولس سره اوږه پۀ اوږه ودرېږي. د وخت غوښتنه ده چې:

    1. فاټا دې پۀ ائیني توګه صوبه خېبر پښتونخوا کښې ضم کړې شي.
    2. فاټا کښې دې د اېف سي اٰر ختم کړے شي او دلته دې باضابطه عدالتي نظام قائم کړے شي چې د )اسلام باد پۀ ځاے د( پېښور هائيکورټ دائره کار کښې وي.
    3. د فاټا اولس ته دې ټول قانوني، ائیني او بنیادي انساني حقونه ورکړے شي.
    4. د فاټا پرمختګ د پاره دې لس کلنه ترقیاتي منصوبه جوړه کړې شي.
    5. فاټا ته دې صوبائي اسمبلۍ کښې باضابطه نمائندګي ورکړې شي.

    د مرکزي حکومت رویې نه څرګندېږي چې مقتدره حلقې فاټا د پاره د څۀ سنجیدګۍ مظاهره نۀ کوي او دا سیمې تل د یو تور او غېر انساني قانون ولقه کښې ساتل غواړي ـــ دغه رویې نه دا هم ثابتېږي چې مرکز د افغانستان پۀ حواله د فاټا د ستراتیژکي ژورتیا د پاره استعمال او جنګي اقتصاد پۀ ځاے ساتلو د پاره د لانچنګ پېډ پۀ توګه موجوده حالت کښې برقرار ساتل غواړي او پۀ دې ټول صورتحال کښې د امن د پاره د حکومت دعوې کله هم کامیابېدې نۀ شي.

    پورته نقل شوې اعلامیه ټولګوندیز کنفرانس کښې ګډون کوونکو ګوندونو لاسلیک کړې هم ده. اوس د دغسې قابلِ عمل او ائیني اعلامیې موجودګۍ کۀ مرکزي حکومت د فاټا اصلاحاتو پۀ حواله هره ورځ د نوې خبرې کولو سره اندېښنې زېږوي نو دا به د خپلې فېصلې پۀ ضد د مرکز د عمل عکاسي کوي او دې لړ کښې به سیاسي ګوندونو او د فاټا اولس ته دا حق حاصل وي چې د خپل ائیني، قانوني او انساني حقونو لاس ته راوړلو د پاره پۀ اولسي کچ د احتجاجونو اغاز وکړي.

    د مادام نېنسي ډوپري او استاد سعدالدين شپون غبرګ غمونه

    د ستمبر میاشت د مادام نېنسي ډوپري او استاد سعد الدین شپون غبرګ غمونه راکړل. کله چې د مذهب پۀ نامه د افغانستان د تاریخ نخښې نړولې کېدې او علمي او فرهنګي اثار ئې د اور لمبو ته سپارلے کېدل، مادام نېنسي د تاریخي اثارو تحفظ او د علمي او فرهنګي کتابونو خوندي کولو د پاره ودرېدله او داسې ویاړمن زیار ئې باسلو چې د تاریخ، علم او فرهنګ رویه او جذبه ئې جنګ او تشدد ځپلي افغان نوي کهول ته منتقل کړه.

    استاد سعد الدین شپون د دې خاورې نصیب خپلو قیصو کښې خوندي کړو. د هغۀ سترګې د افغان اولس پۀ لارو کوڅو کښې وګرځېدې، د هغوي پۀ برجونو او بورجلونو وځغلېدې او دې سره تړلو قیصو کښې ئې د افغان تاریخ یوه ژوندۍ برخه خپلو کتابونو کښې خوندي کړه.

    “پښتون” دا غبرګ غمونه د خپل انګڼ غمونه ګڼي. هیله چې نسلونه به د دغه سپېځلو ارواو د ژوند نه تاثر او رڼا اخلي.

    پۀ  NA-4 پېښور کښې د NA-120 لاهور ووټونه

    د NA-120 ضمني انتخاباتو کښې د پاکستان مسلم لیګ )ن( د کامیابېدو نوټیفیکېشن او بیا د الېکشن کمېشن لۀ خوا دې حلقه کښې د مختلفو امیدوارانو د اخستے شوو ووټونو فهرست کښې دوه خبرې د پام وړ دي. وړومبۍ خبره پۀ هر حال کښې د خپل شکست نۀ منلو ده چې د تحریک انصاف امیدوارې ئې د غېر سرکاري نتیجې اورېدو سره اعلان وکړو او دوېمه خبره د یو کالعدم تنظیم لۀ خوا اووۀ زره د پاسه ووټونه اخستل دي. دا یو نېک فال دے چې متشدد انتهاپسند قوتونه پۀ جمهوري عمل کښې برخه اخلي خو د دې خبرې ضمانت نشته چې متشدده انتهاپسندي به جمهوري عمل ته نۀ منتقل کېږي.

    خېبر پښتونخوا د متشدده انتهاپسندۍ او ترهګرۍ پۀ لړ کښې تر ټولو زیاته ځپلې شوې صوبه ده او پېښور ښار د تشدد پرهرونه پۀ خپله زړۀ او ذهن ګرځوي. پۀ NA-120 کښې د ملل متحد لۀ خوا د کالعدم تنظیمونو اخستے شوو ووټونو سترګې ځان ته راړولې دي. د پانامه ګېټ پۀ مقدمه کښې د پاکستان معزول شوے وزیر اعظم او د هغۀ د ملګرو لۀ خوا د یوې داسې بیانیې سره راوتل چې “د کور صفائي پکار ده” پۀ ملک دننه د عوامو او حکومتي او امنتي ادارو تر منځه اتحاد هم د شک او تردد سره مخ کړو. حقیقت دا دے چې ملکونه او قامونه همېشه د یوې بیانیې پۀ بنیاد متحد او مستحکم وي او هر کله چې د یو ملک بنیادي بیانیه د تقسیم او نفاق ښکار شي چې سول او اولسي حکومت یو څۀ وائي او پوځ او انتظامیه بل څۀ، نو دغه تضادات تاریخي المیې زېږوي.

    NA-4 پېښور کښې د سیاسي ګوندونو تر منځه د ضمني انتخاباتو د پاره رابطې او د اتحادونو سلسلې روانې دي. د پېښور پۀ معروضي حالاتو کښې دلته دوه قسمه قوتونه یو بل ته مخامخ ولاړ دي ـــ یو طرف ته عوامي نېشنل پارټي ولاړه ده چې د دې خاورې د خلقو پۀ ترهګرۍ کښې د قتل مخنیوي، د مرکز نه د دوي د مالیاتي حقونو او ترقیاتي فېصلو اختیار اخستلو او د دې خلقو د ژوند، مال او حال د امن ضمانت د پاره ودرېدو او د یو زر نه د زیاتو مشرانو، لارښودانو او کارکنانو قربانۍ ئې ورکړې. بل طرف ته هغه ټول ګوندونه دي چې یو خوا ئې دې جنګ ته د پردي وئیلو بیانیه خوروله او بل طرف ته ئې د نېشنل اېکشن پلان باوجود د ترهګرۍ خلاف د عملي کاروایۍ یقیني کولو مطالبې د پاره پۀ خپلو ژبو مېخونه وهلي وو. پۀ دې اساس د پېښور NA-4 دې ضمني انتخاباتو کښې چې کوم ووټ هم د عوامي نېشنل پارټۍ پۀ ضد پرېوځي، دا ووټونه به د لاهور NA-120 د اووۀ زره ووټونو سره شمېرلے شي.

    “د کور صفائي پکار ده” یوه ښه بیانیه ده خو د لاهور NA-120 پسې د پېښور NA-4 کښې د کالعدم تنظیمونو د حمایت یافته امیدوارانو موجودګي دا هم ښائي چې د ملک مقتدره حلقې راتلونکو ټولټاکنو د پاره د کوم ذهنيت رېهرسل کوي.

    ډینګي يوې سیاسي مسئلې نه هم لویه المیه ده!!!

    د تېرې میاشتې د اخري اخبار پورې ډینګي د څلوېښت (40) قیمتي ژوندونه وژلي دي. پۀ وړومبي ځل د ډینګي شور سوات کښې واورېدے شو او بیا دا ماشي لاهور ته ورسېدل. پنجاب حکومت باندې هغه وخت د ډینګي مخنیوي کښې د کوتاهي الزامونه تسلسل سره ولګولے شول. پېښور کښې د ډینګي ښکاره کېدلو سره د سوات او لاهور تجربو نه استفاده ونۀ کړې شوه. ډېر لږ وخت پۀ میډیا د سنسنۍ ضرورت پوره کولو د پاره دا مسئله وشورولې شوه او بیا د عمران خان پۀ حقله د مبینه بلېک بېري د شور نه پس چې هغه بله ورځ د پي ټي اٰئي لۀ خوا د دغه بلېک بېري د ورکېدلو بیان اخبارونو کښې خور کړے شو، پۀ ډینګي خاموشي اختیار کړې شوه. تبدیلي سرکار د هر مړي اوچتېدو سره دا خبره کوي چې پۀ ډینګي مسئله دې څوک سیاست نۀ کوي ـــ  د “صحت کا انصاف” ټولې لاپې د ډینګي ماشي وزر نه هم سپکې ثابتې شوې. د څوارلسم اګست 2014ز نه شپاړسم دسمبر 2014ز پورې چې کله اسلام اباد کښې “دهرنا” کېدله او ټولې کېمرې ډي چوک نه تاوېدلې نو دغه موده کښې پۀ پښتونخوا کښې اووۀ اویا د امن جرګې غړي او قام دوسته خلق پۀ ټارګټ کلنګ کښې وژلے شوي وو. اوس کېمرې احتساب کېس او  بلېک بېري پسې ګرځي او دلته ډینګي څلوېښت قیمتي ساه ګانې ووژلې. سوېمنګ پولونه جوړېږي او د مري، کاغان او سوات سېلونه کېږي خو د ډینګي تپوس نۀ کېږي. دا وخت هم پۀ سلګونه متاثره خلق هسپتالونو کښې پراتۀ دي. خېبر پښتونخوا کښې واکمن ګوند او د هغۀ اتحادي ګوندونه باید څۀ خو د سنجیدګۍ مظاهره وکړي.

    2 اکتوبر: هم د امن پۀ دې ورځ نن نه اتۀ کاله وړاندې 2008ز کښې پۀ ملي مشر اسفندیار ولي خان ځانمرګے برید شوے ؤ چې یار زمین خان، فضل غني غني، شمس الزمان خان او شبیر خان پکښې شهیدان شوي وو. مونږ د فخرِ افغان باچاخان او خدائي خدمتګار غورځنګ د سیاسي عقیدې خلق نن هم د عدم تشدد پۀ لاره روان یو. د عدم تشدد نریواله ورحٔ ه  راحٔیٔ حی خیلو خبرو، عملونو، قلمونو او علمونو سره د عدم تشدد يهٔ عقیده د امن صف کسی ودریرو.

  • اداريه- ستمبر 2017

    د ډونلډ ټرمپ د افغان پاليسۍ ممکنه اثرات

    د افغان پالیسۍ پۀ تناظر کښې د جمي کارټر نه ډونلډ ټرمپ پورې پاکستان همېشه د امریکې نزدې همکار پاتې شوے دے. د پاکستان پۀ خارجه پالیسۍ کښې هم امریکائي فېکټر باندې همېشه تنقیدونه شوي دي او کله هم د پاکستان خارجه پالیسۍ ته معتدله یا ازاده خارجه پالیسۍ وئیلې شوې نۀ ده. د هم دې پالیسۍ پۀ وجه پاکستان خپل ګاونډ کښې د هندوستان، ایران او افغانستان سره د تعلقاتو سمون کښې څۀ ډول پېش قدمي نۀ ده کړې چې د پاکستان پۀ مجموعي سیاسي، امنیتي او اقتصادي صورتحال ئې بد اثرات لرلي دي.

    د امریکائي صدر لۀ خوا د افغانستان او جنوبي اېشیاء متعلق پالیسیو کښې د پاکستان پۀ حواله د سنګین نوعیت الزامونه لګېدلي دي. پۀ دې الزامونو کښې دا تور هم لګولے شوے دے چې د ترهګرۍ پۀ ضدروان جنګ کښې د پاکستان کردار واضح نۀ دے. پاکستان کښې د داسې ترهګرو ډلو روزنه کېږي او هغوي ته ځاے ورکولے کېږي چې پۀ افغانستان کښې د امریکائي مفاداتو خلاف کاروایانو کښې ککړ دي. داسې الزامونه وخت پۀ وخت د امریکې د مختلفو سنېټرانو، حکومتي او ادارتي چارواکو لۀ خوا مخې ته راغلي دي، خو د نوې انتظامیې د یو باقاعده پالیسي بیان پۀ طور راتلو ئې سیمه کښې تشویش او ناقلاري پېدا کړې ده.

    د ترهګرۍ پۀ ضد روان جنګ کښې قبائیلي سیمې نېغ پۀ نېغه د پوځي اپرېشنونو او ډرون حملو نخښه شوې دي. د فاټا پۀ لکهونو خلق د خپلو کورونو نه هم د ترهګرۍ پۀ ضد د روان دې جنګ پۀ وجه بې کوره شوي دي او نن هم د ژوند د بې شمېره کړاوونو سره مخ دي. د کډوالۍ پۀ مهال ئې د پنجاب او سندهـ د حکومتونو لۀ خوا دغه صوبو ته نۀ پرېښودلوو باندې ازمېښتونه او کړاوونه نور هم زیات شوي وو، ځکه چې د لکهونو خلقو پۀ یوه محدوده سیمه کښې ځایول او هغوي د پاره د ژوند اسباب پېدا کول ډېر ګران وو. د امریکې او ناټو سره د ترهګرۍ پۀ ضد جنګ کښې د پاکستان د همکارۍ پۀ وجه انتقاماً خېبر پښتونخوا ترهګرو پۀ نخښه کړې وه. د طالبانو پۀ نامه ترهګر عملیات کوونکو ډلو همېشه د خپلو کاروایو د پاره دا جواز وړاندې کړے دے چې پاکستان د یو غېر مسلم حمله اٰور قوت تر څنګ ولاړ دے او ځکه دا حملې کول روا دي. د فاټا او خېبر پښتونخوا نه پس د پاکستان نورې سیمې هم وخت پۀ وخت د ترهګرۍ پۀ ضد جنګ کښې انتقاماً ترهګرو پۀ نخښه کړې دي.

    د ترهګرۍ پۀ ضد جنګ کښې د پاکستان د اولس او خصوصاً د فاټا او خېبر پښتونخوا د خلقو قربانیو باندې کله هم څوک سترګې پټولې نۀ شي. هم دغسې د پاکستان د امنیتي ادارو لۀ خوا کېدونکي عملیات او پۀ دې عملیاتو کښې امنیتي ادارو ته پېښ شوي مرګونه او ژوبلې هم د ترهګرۍ پۀ ضد د پاکستان د سنجیده کاروایۍ ثبوتونه دي.

    بیا هم، دا چې د ترهګرۍ پۀ ضد دا جنګ د دوېم نړیوال جنګ نه هم اوږدې مودې پورې وغزېدو، دې سره د نړیوالې ورورولۍ تشویش او تحفظات مخې ته راتلل یوه فطري خبره ده. کۀ مونږ وګورو نو پۀ اٰرمي پبلک سکول د شوې وحشیانه حملې نه پس چې کله ټولو سیاسي ګوندونو او د امنیتي ادارو چارواکو د ترهګرۍ پۀ ضد یوه متفقه لائحه د ‘نېشنل اېکشن پلان’ پۀ صورت منظوره کړه، نو دا یوه ډېره ښه موقع وه چې د ترهګرۍ مونډ ویستے شوے ؤ. د بدقسمتۍ نه پۀ نېشنل اېکشن پلان من و عن عمل ونۀ کړے شو او د طالبانو پهــ منځ کښې د good او bad بیانیه پهــ ځاے وساتلې شوه. حال دا دے چې پهــ مختلفو سیمو کښې وخت پۀ وخت پۀ مختلفو نومونو اپرېشنونه کېږي خو د ترهګرۍ نوغے نۀ ختمېږي. د امنیتي ځواکونو د عملیاتو سره سره پۀ ټولنه کښې د ترهګرۍ پۀ ضد مستقل موبلائزېشن او نصاب کښې د موادو شاملولو فریضه هم ترسره نۀ کړې شوه. پۀ کومو تنظیمونو چې د نړیوالې ورورولۍ تحفظات دي، هغوي ته د جلسو جلوسونو ورکولو اجازت هم د دغه تحفظاتو پېدا کېدلو سبب دے.

    اوس هم وخت دے چې پۀ خارجه پالیسۍ غور وکړے شي، ګاونډو هېوادونو سره تعلقات معمول ته راوستلو د پاره خصوصي ګامونه پورته کړے شي او پۀ نېشنل اېکشن پلان بې د څۀ تفریق عمل درامد وکړے شي.

    د افغانستان او جنوبي اېشياء د پاره د امریکې د صدر حالیه پالیسي بیان د سیمې پۀ کچ د نوو صف بندیانو او دلته د روان جنګ د صورتحال پۀ حقله هم د نوو حالاتو پېدا کولو باعث ګرځېدے شي. د دې سیمې پۀ ملکونو او خصوصاً د افغان پالیسۍ پۀ حواله پۀ پاکستان ډېرې ذمه وارۍ راځي او حالات د دانشمندانه او غېر معمولي اقداماتو او فېصلو متقاضي دي. د داعش لهــ خوا د ترهګرۍ د پېښو ذمه واري اخستلو کښې راغلے تسلسل ښائي چې د دې سیمې ټول ملکونه د یو نوي جنګ سره مخ کېدونکي دي او کهــ پهــ وخت د دې تدارک او بېخ کني ونهــ شي نو دا سلسله به د سیمې نورو ملکونو ته خورېدلو نه څوک هم منع نهــ کړې شي. د ډونلډ ټرمپ د بیان شوې پالیسۍ نه قطع نظر، افغانستان او پاکستان باید دې جنګ ختمولو د پاره خپلو کښې سره د اعتماد د بحالۍ او د یوې مشترکې او مربوطې ستراتیژۍ وضع کولو د پاره همکاري وکړي.

    د ANP ټول ګونديز کانفرانس: فاټا اصلاحات

    د پښتنو جغرافیائي وحدت د عوامي نېشنل پارټۍ د سیاسي عقیدې یوه ډېره مهمه برخه ده. قامي حکومت خپل پینځۀ کلن دور کښې د ترهګرۍ او د ترهګرۍ پۀ شا د ولاړو قوتونو هغه ټګیژن مخونه قام ته ښکاره کړل چې د مذهب پۀ نوم به ئې د اولس همدردۍ، چندې او د قربانۍ څرمنې راټولولې. دغه رنګ د اتلسم ائیني ترمیم لاس ته راوړل هم د تېر قامي حکومت لوے بریالیتوب دے ـــــ د فاټا پۀ حواله د عوامي نېشنل پارټۍ اصولي موقف دا دے چې بې د څۀ ځنډ او خنډه دې فاټا خېبر پښتونخوا سره شامله کړې شي. د فاټا اولس هم د انګرېز د تور قانون FCR لاندې ژوند کوي او هغوي د خپلو بنیادي انساني حقونو نه هم محرومه دي.

    پۀ دې لړ کښې ANP د هر سیاسي ګوند درشل له تلے دے او د قبائیلي سیمې د خلقو سره ئې هم خپلې اړیکې پراخه کړې او ټینګې کړې دي. د ستمبر د میاشتې پۀ څوارلسمه نېټه هم دې لړ کښې پۀ اسلام اباد کښې د ملي مشر اسفندیار ولي خان پۀ وېنا یو ټول ګوندیز کانفرنس رابللے شوے دے چې د فاټا د اصلاحاتو پۀ حواله به د نورو ګوندونو سره د صورتحال جائزه اخلي او د مرجر عمل یقیني کولو او تېزولو باندې به خبرې اترې کېږي. د فاټا جرګې مشران به هم دې کانفرنس کښې ګډون کوي.

    دا د وخت غوښتنه ده چې د فاټا اولس دا هدف لاس ته راوړلو د پاره د سیاسي عمل برخه شي.

    د وګړشمېرنې (Census 2017) نتيجې

    د پاکستان د شماریاتو د دولتي ادارې لۀ خوا د وګړشمېرنې کال دوه زره اوولس عبوري نتیجې اعلان کړې شوې. د دې تر مخه د پاکستان ټوله ابادي شل کروړه او اووۀ اویا لکهه ښودلې شوې ده. د وګړشمېرنې د دغه رپورټ تر مخه د پنجاب ابادي یوولس کروړه، د سندهـ څلور کروړه اتۀ اویا لکهه، د خېبر پښتونخوا درې کروړه پینځۀ لکهه، د بلوچستان یو کروړ دیریشت لکهه، د اسلام اباد د ښار شل لکهه او د فاټا د ټولو اووۀ ایجنسیو باجوړ، مومندو، خېبر، اورکزئ، کُرمې، شمالي وزیرستان او جنوبي وزیرستان پۀ شریکه ابادي صرف پنځوس لکهه وګړي ښودلې شوې ده. د وګړ شمېرنې دې اعداد و شمار نه څرګندېږي چې د مختلفو علاقو او خصوصاً د خېبر پښتونخوا، بلوچستان او فاټا پۀ لړ کښې دننه د وګړشمېرنې عمل کښې غفلت نه کار اخستے شوے دے. دا وګړشمېرنه صرف د اعداد و شمار یو کاغذ نۀ وي، د دې پۀ بنیاد د وسائلو د تقسیم عمل ترسره کېږي. سیاسي ګوندونه باید د شماریاتي ادارې لۀ خوا پۀ دې رپورټ خپل تحفظات پۀ جار څرګند کړي.

  • اداريه – اګست 2017

    پهٔ نامه د خداے چې رحمان او رحیم دے

    د ترهګرۍ په ضد نوي عملیات

    د تېرې روژې میاشت کښې د ډېورنډ کرښې دواړه اړخونو ته وینه تم نۀ شوه. تر دې چې د واړۀ اختر نه دوه ورځې وړاندې پۀ پاړا چنار کښې شوي خونړي برید اختر هم عاشوره کړو. د دې نه وړاندې د پاکستان پۀ مختلفو ځایونو کښې د بمي چاودنو یوه سلسله شروع شوې وه چې پۀ ملک کښې د امن خوښو او امن د پاره د قربانیو کوونکو د پاره به یقیناً چې دغه چاودنې د تشویش باعث وې. اوس چې د خېبر فور پۀ نوم د امنیتي ځواکونو لۀ خوا د عملیاتو یوه نوې لړۍ پېل شوې ده، اٰیا دا عملیات به پۀ متعلقه سیمه کښې د ترهګرۍ مونډ وباسي؟

    د پاکستان ځواکونه د یو مسلسل جنګ پۀ حالت کښې دي او د دې جنګ احساس اولس ته اوس ځکه نۀ کېږي چې کوم تسلسل سره دا عملیات پۀ مختلفو نومونو کېږي، دغه تسلسل پۀ عام اولس کښې د جنګ او د امن تر منځه پۀ حالاتو کښې د فرق کولو ذهني صلاحیت ختم کړے دے. کوم خلق چې پۀ دې فرق پوهېږي، هغوي هم د تذبذت او فکري انتشار سره مخ دي. د ترهګرۍ پۀ ضد د عملیاتو کولو د پاره پۀ دواړه متاثره ګاونډو ملکونو افغانستان او پاکستان کښې د اشتراکِ عمل فقدان او یو بل سره د معلوماتو د تبادلې او پۀ عملیاتو کښې د یو بل سره د مطلوبه مرستې نۀ کېدل د کرښې دواړو اړخونو ته اولسونو د پاره د څۀ عذاب نه کم نۀ دي. پۀ یو بل د بې باورۍ پۀ دې فضا کښې ګټه د شرخوښو او ترهګرو پۀ برخه کېږي. هم دغه قوتونه زیات مؤثر کېږي او زیات مهلک صورت اختیاروي.

    تر څو چې دواړو ګاونډو هېوادونو خپل منځ کښې بې باوري لۀ منځه وړې نۀ وي، تر څو چې د دواړو هېوادونو تر منځه د اشتراکِ عمل فقدان وي، تر څو چې یو بل سره د معلوماتو تبادله نۀ کېږي او تر څو چې د مطلوبه مرستې د پاره یو بل ته رسماً کېدونکي وړاندیزونه رسمي او عملي شوي نۀ وي، نۀ به د دې سیمې پۀ وجود غرغنډه شوې لمبې کښېني او نۀ به د کرښې دواړه اړخونو ته د امن او سولې عمل مخ پۀ وړاندې لاړ شي. دا احساس چې د کرښې دواړو اړخونو ته مقتدره ریاستي او دولتي قوتونو څومره زر وشي، دومره به ګټور وي.

    پانامه ڪېس او سیاسي اخلاقیات

    د یوې ډېرې کارګرې پروسې تر لاندې پاکستان کښې د سیاست نه د اولس اعتماد پورته کولو د پاره مختلفې واقعې او مختلف کردارونه متعارف کړے شوي دي. دا لنډه خبره دومره غزولې شوې ده چې خلقو ته د هرې مسئلې ځېلې سیاست کښې ښکارېدل شروع شوي او سیاست ته د یو ناسور او د ملک پۀ مرۍ د ناستې خپسې نظر کېږي. یو خوا کۀ جمهوري عمل هر وخت د نېزو پۀ ژبه خبرو سره مخ کړے شوے نو بل خوا د جمهوریت د ښکلا پۀ نوم یادېدونکي پارلېمان او اسمبلیو کښې اختلافي ډلې هم عملاً بې لشې کړے شوي دي. اوس خو بیخي اولس ته دا باور ورکړے کېږي چې د حکومت خلاف، د کرپش خلاف، د بدعنوانۍ خلاف بس صرف یو سیاسي ګوند ولاړ دے.

    پاکستان کښې جمهوریت پۀ ډېره شنه شونډه د داسې رویو سره بلد شوے. دې ملک کښې د پارلېماني تاریخ پاڼې د هغه سیاستونو د بې څوکه مړو د ذکر نه ډکې پرتې دي چې د وخت د زورورو سره ئې خپله مرۍ پۀ لبّېْک کښېنولې ده.

    پۀ کوم سیاسي الزام چې پۀ دې ملک کښې د ټولو نه وړومبے یو منتخب حکومت د پاکستان د جوړېدو د اعلان نه اتۀ ورځې پس پۀ غېر جمهوري طریقه مات کړے شوے ؤ، د هغه روایت تسلسل کښې پاکستان د جمهوریتي حکومتونو د ړنګېدلو تاریخ لیکي. پانامه لیکس د پاکستان پۀ سیاست کښې څۀ وړومبۍ اوازه نۀ ده ـــ پۀ قلات نېشنل ګوند او پیپلز ګوند بندېزونو د پاره د الزاماتو تسلسل مونږ د پنډۍ سازش کېس نه د اټک او حېدر اباد سازش کېسونو پورې وینو. مېمو ګېټ سکېنډل او ډان لیکس خو بیخي پرونۍ خبرې دي چې د پارلېمان او اصولي طور د پارلېمان د ماتحت ادارو د مشرانو تر منځه پۀ افهام و تفهیم سره هم هغه رفتار سره لۀ منځه تلې دي، کوم رفتار سره چې راغلې وې.

    پۀ اویایمه لسیزه کښې د پېدا شوې کومې سیاسي رویې د تلافۍ کوشش چې سیاسي قوتونو کولو، هغه رویه د پانامه لیکس سره پۀ زیات شدت کښې مخې ته راغله او د ملک ټول سیاسي اخلاقیات ئې متاثر کړل.

    د ملک پۀ درېم ځل د ټاکلے شوي وزیر اعظم میا نواز شریف د حکومت د غورځولو د پاره د څلورو میاشتو د اوږدې دهرنې نه پس اسلام اباد ته د تالې وهلو سلسله سپریم کورټ ته د پانامه لیکس پۀ زنځیرونو کښې رسېدلې ده. زمونږ هم دا دریځ دے چې د سپریم کورټ فېصلې ته دې انتظار وکړے شي او سپریم کورټ چې څۀ فېصله هم وکړي، هغه دې ومنلې شي. پۀ دې منځ کښې د سیاسي بیاناتو پۀ حواله دې فریقېن د محتاطې لهجې نه کار واخلي. دا وخت چې پۀ مختلفو مظاهرو او رسنیو سره خبرو کښې سیاسي قیادتونه څۀ لهجه پکاروي،د دغه لهجې تراخۀ د سیاسي کارکنانو او د دغه سیاسي ګوندونو سره د تړون لرونکو خلقو د خبرو نه هم څاڅي چې مجموعي توګه باندې د ملک د سیاسي اخلاقیاتو د زوال ښکاره نخښې دي.

    دلته یو سوال دا هم پېدا کېږي چې کۀ د سپریم کورټ فېصله د وزیر اعظم خلاف راشي نو پۀ پانامه لیکس کښې د راغلو نورو درې نیم سوه نومونو انجام به هم دغه وي او کۀ پانامه لیکس به دې فېصلې سره خپل منطقي انجام ته ورسي؟ اٰیا پانامه لیکس کښې راغلو نومونو نه به د اولس مبینه پېسې هم واپس راوړلې کېږي او کۀ د پانامه نتیجه به هم هغه وي، کومه چې پۀ دې ملک کښې د هغه ډېرو بندېزونو، سازش کېسونو، د غدارۍ د الزامونو او نورو لیکونو (Leaks) ؤ چې وخت پۀ وخت د عدم شواهد پۀ بنیاد راتلونکې کومې سِول مارشل لاء یا مارشل لاء ختم کړي دي؟ تر څو چې سیاسي قیادتونو د حکمت مظاهره نۀ وي کړې، د خپلو کارکنانو سیاسي تربیت ئې نۀ وي کړے، د جمهوريت د اصلي روح متعارف کولو د پاره ئې د یو بل د اختلافِ رایه د احترام رویه نۀ وي خپله کړې، د جمهوریت پۀ سر به هم د خپل جوړ کړے شوي ائین مختلف شقونه لکه د تُورې ځوړند وي او د داسې صورتحال پېدا کولو د پاره به هر وخت امکانات موجود وي.

    اعلان

    عوامي نېشنل پارټۍ د راروان الېکشن (2018) د پاره د صوبائي او قومي اسمبلیو د امیدوارانو نه درخواستونه غوښتلي دي. دا درخواستونه به د وړومبي اګست نه دېرشم اګست پورې جمع کولے شي. د نامزدګۍ فارم تر لاسه کولو او مزید تفصیلاتو د پاره دې مرکز کښې د ګوند متعلقه کمېټۍ سره تماس ونیولے شي.

    سردار حسين بابك

    د عوامي نېنشنل ګوند بورډ سېکرټري