Tag: د پاکستان معيشت

  • اداريه – اپرېل 2021ز

    اداريه – اپرېل 2021ز

    د ويرژنې قيصه خوانۍ نه د جاني خېل غميزي پورې

    هېڅ يو د احساس خاوند د جاني خېل د هغه مور سلګۍ او فرياد نۀ شي زغملے چې د خپل ماشوم شهيد زوي پۀ اړه ئې وئيل چې ظالمانو مړ کولو نو مړ کړے به ئې ؤ خو تيږې ئې پرې ولې غورځولې؛کمر ئې پرې ولې نړولو؛ ولې ئې داسې وژلو چې د ليدلو قابل هم نۀ ؤ . دغې مور دا هم وئيل چې خپل ماشوم بچے ئې پۀ خوارو او مزدورو لوے کړے ؤ، سختې ئې ګاللې، پردي کارونه ئې کول، لوونه او د خلکو لوښي ئې وينځل خو خپل بچي ئې لويول ځکه چې خاوند ئې معذوره دے . دا صرف يوه مور نۀ ده بلکې څلور داسې نورې هم دي چې د جاني خېل پۀ دړدېدلې او بدرنګه پېښه کښې د خپلو ګلالو بچو خاموش قبرونو ته وازې سترګې او بندې خولې ناستې دي . دوي تپوس کوي چې دا چا، ولې او پۀ کومه ګناه؟؟؟ د پېښې نه زياتره ټول خلک خبر دي ځکه چې دا پېښه وړه نۀ وه، ډېره لويه وه، ډېر لوے ظلم ؤ ځکه نو د جانې خېل او بنو خلک پۀ خصوصي توګه او ورسره پښتون قام پۀ عمومي توګه ودرېدو. دوي خپل د ګلالو ماشومانو مړي پۀ مېدان کېښودل او و ئې غوښتل چې ترڅو ذمه وار پۀ ګوته شوي نۀ وي نو دوي خپل مړي نۀ ښخوي. هفته تېره شوه خو نۀ خو حکومت او نۀ عدالت دوي ته پام وګرځولو. دا خو ښۀ ده چې پۀ دې خاوره د عوامي نېشنل ګوند پۀ شان يو د خپل قام غمخوار ګوند شته چې پۀ داسې حالاتو کښې نۀ صرف د خپل قام سره ودرېږي بلکې مشري ئې کوي. ځکه نو اېمل ولي خان جانې خېل ته ورسېدو او غږ ئې وکړو چې د غمزپلې کورنيو سره دې پوره پوره انصاف وکړے شي. صوبائي صدر دا هم ووئيل چې کۀ انصاف و نۀ کړے شو نو بيا به ګوند د دې غمزپلي خاندانونو سره ولاړ وي او چې دوي د انصاف لپاره چرته هم ځي نو اے اېن پي به ورسره وي . دا هم د يادونې وړ ده چې هسې خو پۀ دې ملک کښې ډېر داسې ګوندونه شته چې ځان د اولس او بيا پۀ تېره تېره د پښتون قام نمائنده بولي خو بيا پۀ داسې وخت کښې ئې شتون پۀ دوربين هم پۀ نظر نۀ راځي . ځکه نو ټولې نړۍ وليدل چې صرف عوامي نېشنل ګوند ؤ چې د شهيدانو سره نۀ صرف ولاړ ؤ بلکې د انصاف د ترلاسه کولو لپاره ئې ورسره هرڅۀ ته غاړه هم ايښې وه . صرف دا ګوند ؤ چې پۀ سېنېټ کښې ئې دې پېښې ته پام ګرځولو لپاره تحريک التواء هم راوړو . هم دا ګوند ؤ چې کله د جاني خېل نه مظاهرچيان د اسلام اباد پۀ لور روانېدل نو د دې ګوند مشران او کارکنان ترې مخکښې وو او هم پۀ دوي د بې حسه او د کرايې د حکومت لۀ خوا شېلنګ وشو او لارې ورته وتړلې شوې . عوامي نېشنل ګوند خپل يو تاريخ لري چې چرته هم داسې څۀ ظلم کېږي نو هلته خپل اواز وچتوي خو چې خبره د خپل قام شي نو بيا هر څۀ د سياست نه بالا وي ځکه نو اے اېن پي دا پېښه نۀ صرف پۀ سختو ټکو کښې غندلې بلکې د پلټنو ئې هم کلکه غوښتنه کړې ده . لۀ بده مرغه د پښتنو سره داسې قسمه ظلمونه نوي نۀ دي . نن نه يو نوي کلونه وړاندې د پېښور پۀ قيصه خوانۍ کښې هم پۀ پښتنو يو قيامت جوړ کړے شوے ؤ چې پکښې د جمهوري حقونو پۀ غوښتونکيو ناتاره ګولۍ ورولې شوې وې، مشران، ځوانان او ماشومان پکښې شهيدان کړے شوي وو. د دغه ظلم نۀ خو کوم حکومت پوښتنه وکړه، نۀ چا بخښنه وغوښته او نۀ چا د شهيدانو د کورنيو حال معلوم کړو . صرف عوامي نېشنل ګوند دے چې هر کال دغه خپل شهيدان نمانځي او پښتون قام د خپل تاريخ نه خبر ساتي. هم دغه شان کۀ وګورو نو نن سبا ټوله نړۍ د تجارت پۀ اهميت نۀ صرف خبر ده بلکې پۀ دې مېدان کښې د مخکښې تګ لپاره خپل هر ممکن کوشش هم کوي . او بيا هوښيار ملکونه د خپل ګاونډي هېوادونو سره تجارتي اړيکې بېخي کلکې ساتي . خو لۀ بده مرغه پۀ پښتنو دا دروازې هم بندې کړې شوې دي . د افغانستان سره اوږده پوله ده چې پۀ يو شمېر ځايونو به پرې تجارت کېدلو چې ګټه به ئې د پولې دواړه غاړو پښتنو ته رسېده خو د څۀ مودې راهسې دغه لارې تړلې شوې دي . د تجارت کۀ يو خوا د معيشت سره تعلق دے نو بلخوا د امنيت سره ئې هم ورورولي ده . ځکه نو اے اېن پي د مارچ پۀ لسمه نېټه د تجارتي لارو پرانستلو لپاره تورخم ته يو لوے او تاريخي احتجاج وکړو . کۀ وګورو نو صرف عوامي نېشنل ګوند دے چې کۀ د قام سياست دے، معيشت دے، امنيت دے او کۀ پرمختګ، پۀ هر څۀ ئې نۀ صرف نظر دے بلکې د مشرۍ حق ئې هم ادا کوي.

    د معيشت سمولو سامراجي ډرامې

    خلک چې خپل يو وران کار سموي نو خپل کسان پکښې ولګوي او بيا ترې وخت پۀ وخت تپوس کوي چې کار څنګه روان دے . خو پۀ پاکستان کښې د يوې ادارې سره داسې عجيبه لوبه وشوه چې د حکومت پلويان هم ورته حېران دي . دا اداره کۀ مهمه نۀ وه نو بيا هم څۀ خبره وه خو دا يوه داسې اداره ده چې کار ئې پۀ ملک کښې قيمتونه کنټرول او معيشت مستحکم ساتل دي . دا اداره سټېټ بېنک اف پاکستان دے چې حکومت ئې د يو بل پۀ شکل کښې واګې د ائي اېم اېف پۀ لاس کښې ورکړې . معاشي پوهان وائي چې اوس به دا بېنک نۀ صرف دا چې ټولې فېصلې د ائي اېم اېف، ورلډ بېنک او اے ډي بي پۀ خوښه کوي بلکې حکومت له به قرضه هم نۀ ورکوي . بلکې اوس به حکومت د قرضې لپاره دغه نړيوالو مالي ادارو ته محتاجه وي او بيا د هغوي خوښه ده چې پۀ کومه شرح او پۀ کومو شرطونو قرضې ورکوي . د قانون د کومې مسودې لاندې چې دا کار شوے نو دغه بل کۀ څۀ هم کابينې ته وړاندې کړے شوے خو عجيبه دا ده چې دغه لويه مسوده صرف پۀ پنځلس منټه کښې منظور کړې شوې ده. دې سره سره دا هم وئيلے شي چې اوس به د دې بېنک د چارواکو نه څوک هم تپوس نۀ شي کولے يعنې بېخي خودمختاره به وي او د نېب، اېف ائي اے او اېف بي ار د لاسونو نه به هم ازاد وي يعنې د چارواکو نه به ئې د چا پلار هم تپوس نۀ شي کولے . اوس سوال دا پېدا کېږي چې اخر کومه داسې مجبوري ده چې دا بېنک يعنې د رياست بېنک دومره خودمختاره شو؟ ايا دا پۀ رياست کښې دننه يو رياست نۀ دے؟ ايا دې سره به معيشت د ملک لۀ لاسه و نۀ وځي ؟ بيا ځينې د حکومت تالي څټ وائي چې دې سره به دا بېنک خودمختاره شي ؛ نو سوال دا دے چې ايا ائي اېم اېف ته خپله يوه اداره ټول پۀ ټوله سپارل خودمختاري ده؟؟؟ بل هم داسې يو بل يو کال مخکښې هم مخې ته راغلے ؤ او حکومت ئې خپله مخالفت کړے ؤ نو بيا اوس ولې دا بل محترم شو؟ بله مهمه خبره دا ده چې اوس به دا رياستي بېنک د حکومت لاندې کار نۀ کوي بلکې د ائي اېم اېف پۀ هداياتو به کار کوي نو پۀ داسې کښې ايا مونږ دا طمع لرلې شو چې دا ګام به ملک لۀ څۀ ګټه ورکړي ځکه چې د ائي اېم اېف د کارنامو نه خو ټوله نړۍ خبر ده . دا هم څرګنده شوې ده چې اوس به دا بېنک د ورلډ بېنک پۀ خوښه کار کوي يعنې مطلب دا چې زمونږ مالياتي امور زمونږ لۀ لاسه ووتل . او چې داسې وشوه نو مطلب دا چې د ضروري څيزونو يعنې بجلۍ، تېل او ګېس قيمتونه به هم زمونږ پۀ لاس کښې نۀ وي او بيا به هر څۀ داسې ګران وي چې خلک به غوږونو لۀ ګوتې يوسي . لۀ بده مرغه صرف دا نه بلکې د سي پېک لوبه هم د حکومت نه ورانه ده او د ايران او چين نوې نوې اړيکې پۀ دې لړ کښې ډېرې مهمې بلکې د نورو نورو قيصو اشارې ورکوي . هم دغه شان پۀ يوه هفته کښې ئې پرله پسې د پټروليم خصوصي مرستيال نديم بابر او د خزانې وزير حفېظ شېخ پۀ دې لۀ خپلو څوکيو ګوښه کړل چې نۀ خو ئې کارونه سم کړل او نۀ ئې ګراني قابو کړه . ايا دا د عقل کار دے؛ چې يو سړي ته د ملک اهمه څوکۍ ورکړه او بيا ئې پۀ دې لرې کړه چې بس ناکامه شو . ايا دا ضروري نۀ ده چې د دغه خلکو احتساب وشي چې ولې مو د قام ورځ بده کړې ده، ولې مو قرضې زياتې کړې، ولې مو نرخونه وخېژول او ولې مو د غريب سړي خوبونه حرام کړل؟؟؟ خو دا تپوس څوک نۀ کوي ځکه چې نيازبين خان پۀ دې ډرامو خپل حکومت چلول غواړي. خو يوه خبره بېخي واضحه، څرګنده، سپينه صفا او ثابته ده چې کۀ عمران خان او حکومت ئې پۀ سر هم ودرېږي نو نۀ خو معيشت سمولے شي او نۀ ګراني قابو کولے شي ځکه چې اوس د دوي پۀ لاس کښې د هېڅ واک نشته او دا ټولې سامراجي ډرامې دي.

  • د شوکې او تروړنې دوه نيم کاله – ساجد ټکر

    د شوکې او تروړنې دوه نيم کاله – ساجد ټکر

    د برطانيې مشهور فلسفي او سياسي پوهان برټرېنډ رسل يو مشهور قول دے چې،” ما ته چې کله هم يو مضبوط دليل مخې ته راغلے نو ما پۀ خپل سوچ بدلولو کښې هډو شرم نۀ دے محسوس کړے”. برټرېنډ رسل د خپل سوچ، فکر او انداز لۀ وجې پۀ ټوله نړۍ کښې يوه ځانګړې نامه ده. د موصوف د دې خبرې څخه جوتېږي چې پوهه او لوے خلک کله هم خپله ذاتي انا، عناد او خپله خوښه ناخوښه پۀ سياست، نظريه، فلسفه او خپل مقصد باندې وچته نۀ ګڼي. اوس کۀ يو کس داسې وي چې پۀ زړۀ سپين وي، خبره ئې يوه وي، قول او فعل کښې ئې تضاد نۀ وي نو هغه بۀ خپله کمزوري منلو کښې کله هم د ليت و لعل نه کار وا نخلي . خو کۀ يو کس پۀ ځان مئين وي، قول او فعل کښې ئې تضاد وي، صرف د خبرو شېر وي او “مستند هے ميرا فرمايا هوا” باندې ټينګار کوي نو هغه بۀ بيا کۀ هر څۀ وي، هاغه څۀ کوي چې پۀ څۀ کښې ئې انا ته تسکين رسي. کۀ ملک ورانېږي، خلک ورتېږي، اولس لوغړن وي او غريب بربنډ وي خو دغه سړے بۀ وائي چې هر څۀ ټيک دي. داسې کۀ يو عام تن وي نو څۀ باک نشته خو کۀ داسې سوچ د يو ملک حکمران ولري نو دا ډېر خطرناک کار دے. کۀ وګورو نو پۀ ملک کښې د دوه نيم کالو راهسې د ګرانۍ يو طوفان روان دے. نومې شے مخ پۀ بره روان دے خو د ملک وزيراعظم وائي بلکې دعوي کوي چې ملک کښې ګراني کمه شوې ده. اوس دلته د دنيا ټولې فلسفې ګونګۍ دي. يو خوا خوار غريب اولس دے چې چېغې ئې ووځي او بلخوا د بدلون پۀ نامه راغلے کپتان دے چې پۀ لغړ اولس باونسرې وروي. هر چا ته پته ده چې کپتان پۀ کومو دعوو او نعرو راغلے ؤ . کومې کومې دعوې وې چې دۀ کړې نۀ وې، کوم کوم اسمان ؤ چې دۀ پۀ ډانګونو نۀ ؤ وهلے، کوم کوم خوب ؤ چې دۀ اولس ته نۀ ؤ ښودلے، کوم کوم الزام ؤ چې دۀ پۀ تېرو حکمرانانو نۀ ؤ لګولے، کوم کوم سقم ؤ چې دۀ پۀ ګوته کړے نۀ ؤ، کومه کومه بيماري وه چې دۀ سره ئې علاج نۀ ؤ، کوم کوم امکان ؤ چې دۀ څرګند کړے نۀ ؤ، کوم کوم ماهر او “افلاطون” ؤ چې دۀ سره مل نۀ ؤ، کوم کوم لوبغاړے ؤ چې دۀ سره نۀ ؤ بلکې پوره ټيم ورسره ؤ (د معاشي ماهرينو د دوه سوه کسانو ټيم)، کومه کومه سزا وه چې دۀ د لوټمارانو لپاره نۀ وه وئيلې، د صداقت او امانت کومه کومه تمغه وه چې دۀ خپل ځان او خپل ټيم لۀ نۀ وه ورکړې او کومه کومه لاپه وه چې دۀ نۀ وه وهلې !!! هر څۀ لکه د نمر ښکاره دي . بچے بچے پوهه دے او هر چا ته د کپتان حقيقت ښکاره شوے دے. کۀ اوس هم څوک د تردد ښکار وي يا ئې زړۀ کښې اوس هم د څۀ طمع وي نو راځئ چې دقياس پۀ ځاے د کپتان پۀ دوه نيم کاله حکمرانۍ کښې د ملک پۀ حالاتو، پۀ راغلي “بدلون”، پۀ رامنځ ته شوې ګرانۍ، سياسي اړي ګړي او انتظامي بحران نظر وزغلوو.

    دعوي ئې کوله چې ورسره د معاشي ماهرينو پوره ټيم دے او د ملک معيشت بۀ د سترګو پۀ رپ کښې ټيک کړي . خو مونږ وليدل چې معيشت ټيک کول خو لرې خبره ده چې هغه ټيم ئې هم پۀ ځاے و نۀ ساتلے شو او خپل “افلاطون” وزير يعنې اسد عمر ئې د کال نۀ هم مخکښې مخکښې د سترګو چپ راغے او ډډې ته ئې کړو او د معيشت سمولو لپاره ئې حفيظ شېخ پۀ چترۍ راکوز کړو .دعوې ئې کړې وې نو ائي اېم اېف سره ئې پنګه واخسته او ځان ئې نېغ نېغ کړو خو پۀ اخر د ائي اېم اېف پښو لۀ داسې پۀ نخرو لاړو چې پخوانيو قرضو او د ائي اېم اېف “انټي” ته هم شرم ورغلو او د خپلو شرطونو سره ئې ورله قرض ورکړو . اوس مو دا هم اورېدلي بلکې کپتان پۀ ډېر ناز او غرور وئيلي چې تر اوسه ئې شپږ زره اربه روپۍ قرضه واپس کړې دہ؛ دا پۀ خپل ځاے خو اهم سوال دا دے چې تراوسه ئې قرضه اخستې څومره ده؟ دغه شان وئيل به ئې چې پوليس او انتظامي عهدې بۀ غېر سياسي وي خو پۀ پنجاب کښې ئې پۀ پوليس ائي جي او چيف سېکرټري سمې لوبې وکړې او هډو دمق ته ئې نۀ پرېږدي . دغه شان د احتساب ماستۀ ئې دومره وشاربل چې د شوملو پۀ ځاے ترې خرړينګ جوړ شو چې نۀ د دين شو او نۀ د سادين شو . دغه شان خبره بۀ ئې کوله چې کۀ چا پۀ دۀ يا د دۀ پۀ ملګرو د کرپشن تور قدرې هم ولګولو نو يا خو بۀ ګوښه شوے وي او يا بۀ ئې د مخې سره “انصاف” کړے وي . خو د چينو او اوړو پۀ اربونو روپۍ سکېنډل ئې ځان داسې داسې غلې کړے دے چې توبې وباسه . دغه شان پۀ فارن فنډنګ کېس کښې د ايماندارۍ پۀ ځاے اکبر اېس بابر ته پۀ پښو پرېوتے او د موخرالذکر د دعوي ترمخه د کېس نه د وروستو کېدو پۀ بدل کښې ئې ورته د لوې عهدې وړاندېز کړے دے ؛ راشه کۀ تاودېږې، وئيل به ئې څۀ او اوس کوي څۀ!!! دغه شان ملک بۀ ئې پۀ سر راخستے ؤ چې پۀ حکومت کښې د راتلو نه پس بۀ د ملک ” لوټلې” شوې دوه سوه اربه روپۍ ملک ته بېرته راوړي چې لا تر اوسه ئې ساده عوام پۀ طمع دے خو سدهوم ته شين دے . پۀ ځان ئې باور ډېر ؤ، پۀ ځان برخود غلط ؤ او يا چا تېروستے ؤ نو پۀ ځان پوهه نۀ شو او دعوي ئې وکړه چې پۀ کال کښې بۀ اتۀ سوه اربه روپۍ ټېکس راټولوي ؛ اوس قضاوت پۀ تاسو! ايا د يو پوهه سړي سره داسې خبره ښائي؟ هم دغه وجه ده چې ټېکس زيات خو نۀ شو البته کم شو او دا پرې د عوام د باور غمازي هم کوي. هم دغه تېروتنې وې چې نوکريانې زياتې خو نۀ شوې البته پۀ لکهونو خلک بېروزګاره شول . رښتيا دا پکښې ډېره عجيبه وشوه چې کوم سړے او کوم حکومت د کرپشن د مونډ ويستلو پۀ نامه او دعوي راغلے ؤ نو هم د هغۀ پۀ حکومت کښې د ټرانسپرنسي انټرنېشنل ترمخه پۀ ملک کښې کرپشن د تېر وخت پۀ مقابله کښې زيات شوے دے . اوس کۀ د کپتان پۀ حکومت کښې د خارجه پاليسۍ خبره کوو نو هم تصوير ډېر بدرنګ دے . د کپتان نه مخکښې د سعودي عرب سره زمونږ اړيکې څنګه وې او اوس څنګه دي؟ چين سره اول تعلق څنګه ؤ او اوس څۀ حالات دي . د سي پېک پوزيشن مخکښې څنګه ؤ او اوس څنګه دے . ايا ملائشيا او ترکي اوس هم زمونږ سره پۀ يو پېج دي؟ او بيا د ټولو نۀ غټ سوال د کشمير دے؛ د کشمير پوزيشن د کپتان د حکومت نه مخکښې څنګه ؤ او اوس ئې څۀ حال دے؟ تصوير بېخي څرګنده او لکه د ائينې بې رويه بې ريا دے خو د زړۀ خوراک خبره دا ده چې نۀ خو ئې څوک تپوس کوي او نۀ پۀ “چا” د کپتان دا ناکړدې بدي لګي . ګنې تاريخ ګواه دے چې پۀ دې ملک کښې د حکومتونو پۀ لږه ډېره غلطۍ حکومتونه تخته کړے شوي دي. نۀ پوهېږو چې کپتان نيازبين ډېر دے، زورور زيات دے او کۀ څۀ دم مم او د پيرانو د دعا اثر دے ګنې د يو ناکام حکومت ټولې نخښې نخښانې پکښې لکه د چڼو د وظيفې د ډوډۍ ټولې راجمع دي. د نا اهلۍ ئې د دې نه بل کوم لوے ثبوت کېدے شي چې کوم نواز شريف پۀ خپل حکومت کښې پۀ جېل کښې ؤ نو هم هغه نواز شريف د دۀ پۀ حکومت کښې لندن ته ورسېدو. خلکو ته به ئې د غبرګ شهريت پېغور ورکولو، خلکو ته بۀ ئې مالشيان، پالشيان او سفارشيان وئيل خو نن ترې د مشيرانو او وزيرانو پۀ نامه د ملک لوے لوے پالشيان، مالشيان او سفارشيان راتاو دي . ملک لوټ کړے شو، نوکريانې پۀ پېسو خرڅېږي، پۀ چينو او اوړو کښې خلکو اربونه ووهل خو کپتان د ورلډ کپ پۀ خمار کښې خوبولے دے. ډالر د “کرپټ” پۀ حکومت کښې پۀ 120 ؤ او د “ايماندار” پۀ حکومت کښې 160 ته ورسېدو . سرۀ زر د 58 زره نه يو لکهـ لس زره ته ورسېدل، تېل پۀ څۀ کم سل وو او اوس ئې خوښه خپله ده ځکه چې پۀ مياشت کښې درې درې ځله ګرانېږي . چينې هم پۀ درې پنځوس روپۍ کلو کښې نۀ وو خوشاله او ځان ورته غريب جنس معلومېدو نو ځان ئې د اشرافيه اجناس پۀ لړ ۍ کښې شمېرلو لپاره سل روپۍ کلو ته وخېژولو . اوړو هم دوړه وکړه او د اووۀ نيم سوه نه ديارلس سوه روپۍ ته وختل . دغه شان پۍ، اګۍ، بجلي، غوړي، ښختې، سريا او د استعمال هر شے پۀ دوه نيم کاله کښې مخ پۀ بره تلے دے . صرف يو شے لاندې راغلے او هغه جي ډي پي دے چې د نمو شرح ئې د ملک پۀ تاريخ کښې پۀ اول ځل صفر نه هم لاندې تلې ده. دغه د مهان کپتان د حکومت د دوه نيم کالو لاس ته راوړنې دي، دغه ئې کانامې دي، دغه ئې غريب اولس ته د هغه خوب تعبير دے چې دۀ ورته پۀ رڼا ورځ ښودلے ؤ. دغه ئې قيصه ده چې پۀ اورېدو ئې د چا يقين نۀ راځي. دغه ئې هغه داستان دے چې پۀ هر باب کښې د نالائقۍ، ناايلۍ، بدنظمۍ، بربادۍ، بې عقلۍ، سرزورۍ، بدکلامۍ او پۀ خلکو د الزام تراشۍ کردارونه پۀ چغو دي۔ دغه ئې د هغه بدلون قيصه ده چې د وړمبنۍ ورځې نه پۀ الټه طرف روان دے.