Tag: اېمل ولي خان

کۀ د انسان ژوند، کړاوونو، تکليفونو او مشقتونو ته وکتے شي نو ژوند ډېر ګران دے او بيا چې سړے د پښتنو ژوند ته وګوري نو بېخي زيات ګران او کله کله خو پۀ اوږو د اوړلو هم قابل نۀ وي. دا نۀ وايم چې ګنې د نړۍ پۀ نورو قامونو به ګران وخت، مشکلات او تکليفونه نۀ راځي خو چې پښتون ته ګورو نو ښکاري چې دې دنيا ته بس د تکليفونو او سختيو ګاللو لپارے راغلے دے. انسان صرف خوراک څکاک نۀ کوي او نۀ ورته ضرورتونه وېړيا ملاوېږي. د هر کار لپاره ضرور منډه وهي، ستړې کوي او زيار باسي. بيا زياتره خلک د بېلا بېلو کورنيو، کاروباري او نورو مسئلو او ستونزو ښکار وي ځکه نو انسان کله کله د ژوند څخه سټرے شي، دمه غواړي، تنګ شي، سکون او ارام غواړي، بې قراره شي، قرار غواړي. د خپلې ستړيا، ناامېدۍ لرې کولو لپاره انسانان د مختلفو کارونو پله مخه کوي. څوک سېلونه کوي او خشته ځايونو ته ځي، څوک بنډارونه جوړوي او څوک د موسيقۍ نه خوندونه اخلي او څوک د فنون لطيفه پۀ رنګونو کښې ځان ورکوي.

فنون لطيفه پۀ ژوند کښې د مهين احساس زېرے دے. کۀ انسان صرف کار، منډو ترړو ته پاتې شي نو ډېر زر د ژوند پېټے ورته دروند شي او د مخلتفو بيمارو او ناروغيو ښکار شي. بيا د انسان فطرت هم داسې دے چې ستړے شي نو ارام سره سره ځنې د داسې شيانو طلب محسوسوي چې بدني ارام سره سره ورته ارواحي او نفسياتي ارام ترلاسه شي. کومو ټولنو کښې چې فنون لطيفه شتون لري نو هغه خلک د ښۀ مزاج څښتنان وي، د مسکا او خندا علامتونه وي. زمونږ خاوره پۀ قدرتي توګه پۀ فطري ښائستونو سمبال ده او هم دا وجه ده چې دلته شاعري، موسيقي او فنون شتون لري. د ټپې پۀ شکل کښې خو مونږ دا دعوا هم کولے شو چې هر پښتون شاعر دے. بيا رباب دے او کۀ منګے، چابېته ده يا ټپه، پۀ هر صورت زمونږ د کلتور او ثقافت غمازي کوي. زمونږ پۀ ادب کښې د خداے پۀ فضل داسې داسې نامې شته چې د نړۍ د نورو ژبو پۀ ادب کښې ئې مثال مشکل دے. د خوشحال خټک، رحمان بابا، حمزه بابا، غني خان وغېره مثال څوک راوړے شي. بيا پۀ هنرمندانو کښې خيال محمد لالا، ناشناس او زرڅانګه ځانله ځانله د انسټيټيوټس درجې لري. پۀ ډرامه او فلم کښې هم دې خاورې د دغه مېدان اتلان زېږولي دي. دليپ کمار کښې د پېښور د خوږې خاورې خواږۀ کۀ نۀ وو نو بل څۀ وو؟ مطلب د خبرې دا دے چې کۀ زمونږ سيمه ښائسته ده نو خلک ئې هم پۀ څۀ هم لۀ چا هم کم نۀ دي.

لۀ بده مرغه د تېرو څۀ د پاسه څلور لسيزو راهسې زمونږ پۀ خاوره د ترهګرۍ جنګ د ژوند د نورو اړخونو پۀ شان د فنون لطيفه اړخ هم ډېر ځپلے، زورولے او چېړلے دے. کۀ شاعران مو متاثره شوي دي نو اداکاران خو مو لۀ برمه پرېوتې دي. کۀ د موسيقۍ هلې ځلې متاثره شوي دي نو سندرغاړي هم لولپه دي. کۀ فنکار سپک کړے شوے نو د هنرمند مو هم تپوس نۀ کوي. يو وخت ؤ چې پېښور کښې به روزانه سندرې رېکارډ کېدې، پروګرامونه به وو خو اوس خبره دې حال ته رارسېدلې ده چې ځنې هنرمندو يا خو خپل کارونه پرېښي دي او يا نورو ملکونو ته پۀ تګ مجبوره شوي دي. دې هر څۀ کۀ يو خوا هنر، فن او ادب وزپلو نو بلخوا د موسيقۍ معيار هم راپرېوتے دے. خو هغه وائي کنه چې کۀ د ظلم شپه څومره هم اوږده ولې نۀ وي خو د سحر رڼا پۀ بام څرک ضرور وهي.

د نن سل کاله پخوا پۀ دې خاوره د پېرنګي پنجې ښخې وې او د پښتنو د تپوس څوک نۀ وو. پښتانۀ پۀ خپله خاوره غلامان وو، پۀ خپلو وسيلو ئې اختيار نۀ ؤ؛ ځمکې د دوي وې خو مزې د پېرنګي وې، محنت د دوي ؤ او ثمر ئې پېرنګي خوړلو. د ظلم د پاسه ظلم دا ؤ چې چا د خپل حق تپوس هم نۀ شو کولے. خو بيا قدرت مهربانه شو او د اتمانزو د خاورې نه يو دنګ لوړ او خشته ځوان پاڅېدو، د خپل حق او قام نعره ئې اوچته کړه او پۀ لږه موده کښې د پښتون قام د سترګو تور شو. دغه دنګ لوړ ځوان فخر افغان باچاخان ؤ. پښتانۀ يا خو د خپلمېنځي نفاق لۀ وجې بې برکته او کمزوري وو او يا دومره زورور شو چې د پېرنګي پۀ شان خونخوار ظالم ته ئې سترګو کښې سترګې واچولې. دا بل څۀ نۀ وو بلکې د دې خاورې خپله وينه او جوش ؤ چې د باچاخان پۀ شکل کښې مخې ته راغله. باچاخان به خبره کوله، پۀ دليل به ئې کوله، پۀ استقامت به ئې کوله او د صبر پۀ هنر به ئې کوله. باچاخان پښتانۀ پوهه کړل چې دا خاوره د دوي ده، د پېرنګي نۀ ده، پښتانۀ ئې پوهه کړل چې تاسو غلامان نۀ يئ بلکې د دې خاورې مالکان يئ، پښتانۀ ئې پوهه کړل چې ستاسو حقونه څۀ دي، پوهه ئې کړل چي خپل حق به څنګه غواړئ، پښتانۀ ئې پوهه کړل چې دوي ته د څۀ ضرورت دے، پۀ سياست کولو ئې خبر کړل، د تعليم پۀ ارزښت ئې پوهه کړل، پوهه ئې کړل چې د خاورې سره مينه څۀ وي، پوهه ئې کړل چې د ژبې سره مينه څۀ وي، پوهه ئي کړل چې اتفاق ولې ضروري دے، پوهه ئې کړل چې جنګ ولې بدرنګ دے، پوهه ئې کړل چې عدم تشدد څۀ معني لري. پښتنو لۀ ئې د تلعيم ورکولو لپاره ازادې مدرسې، خپله ژبه کښې صحافت لپاره “پښتون” مجله، د جذباتو اظهار لپاره د ډرامې هنر ورکړو.

نن چې کوم حالات پۀ پښتنو او پښتنه سيمه راټيټ دي نو د دې لۀ وجې پۀ يو شمېر زيانونو کښې يو زيان فنون لطيفه ته رسېدلے چې لۀ وجې ئې هنرمندان د مختلفو کشالو، ستونزو او مصيبتونو ښکار دي. خو ښۀ دا ده چې پۀ دې کرکجن او کړکېچن چاپېريال کښې نن هم د باچاخان فکر ژوندے دے، نن هم دغه فکر د دې حالاتو مخې ته ولاړ دے او د خپل فنکار او هنرمند د ژغورلو هڅې کوي. نن د بابا کړوسے اېمل ولي خان رامخې ته شوے ترڅو د خپل هنرمند، فنکار، شاعر او سندرغاري د مسئلو څۀ نه څۀ مداوا او علاج وکړي. کۀ پۀ عامه سترګه ورته سړے ګوري نو دا يو عام ګام دے خو کۀ پۀ سنجيده نظر او د حالاتو پۀ تناظر کښې ورته وکتے شي نو دا يو تاريخي ګام دے بلکې يو تاريخ لګيا دے جوړېږي. زمونږ سترګور او ليکوال نظر لري چې يو شاعر اديب سړے غېر سياسي لۀ سره نۀ شي کېدے او بيا هم دا خلک وي چې د ټولنې د اصلاح درنه ذمه واري پۀ سر اوړي.

هم پۀ دې لړ کښې د اګست پۀ نهمه نېټه باچاخان مرکز کښې يو خوندور پروګرام وشو چې پکښې د پښتو موسيقۍ، فنون لطيفه او هنرمندانو او فنکارانو د خدمت لپاره د “انګازې” پۀ نامه د پروډکشن هاوس پرانسته وشوه.

انګازه يو خوږ ټکے دے او هغه اواز ته وائي کوم چې نۀ راتمبېږي. نورې معنې ئې د اثر او علامې پۀ مطلب هم شته. خو پۀ موجوده حالاتو کښې انګازې واقعي انګازه ده ځکه چې اواز ئې پۀ زړۀ کښې جذب کېږي او نۀ راتمبېږي.

د “انګازې” پرانسته شهنشاه غزل خيال محمد صېب او د باچاخان ټرسټ چيف ايګزېکټيو اېمل ولي خان پۀ شريکه وکړه او دې سره د انګازې د لوګو مخکتنه هم وشوه. انګازې به خپلې ټولې هلې ځلې د انقلابي سندرغاړي ښاغلي ګلزار عالم پۀ مشرۍ کښې ترسره کوي. دا يوه درنه دستوره وه چې پکښې ميا صېب، سردار حسېن بابک سره سره د پارټۍ نورو مشرانو، صحافيانو او کارکنانو هم ګډون کړے ؤ. پۀ دې خاص موقع د پي ټي اېم مشر منظور پشتين هم راغلے ؤ او پروګرام ته ئې درناوے بخښلے ؤ. پروګرام کښې احمد ګل استاد، ګلزار عالم، فياض خېشګي، انور خيال، فضل وهاب درد، اسفنديار مومند، وږمه بي بي، شاکر زېب او نورو يو شمېر سندرغاړو د خپل فن مظاهره کړې وه.

کۀ د عوامي نېشنل ګوند کوششونو ته وګورو نو صرف او صرف د خپلې خاورې خدمت کول دي هغۀ کۀ پۀ هر رنګ کښې وي. عوامي نېشنل ګوند يوازې يو سياسي جماعت نۀ دے بلکې د يو سوچ نوم، د يو لوے تحريک تسلسل او د يوې نظريې پېداوار دے. د دې جرړې دومره قوي او مضبوطې دي چې کۀ يو خوا د سياست پۀ ګر پوهه دے نو بلخوا د ژ‌بې، کلتور او تاريخ پۀ ارزښت هم پوهه دے. مونږ ګورو چې يو شمېر سياسي ګوندونه بلها خبرې، بلها دعوې کوي خو صرف د نعرو تر حده ولې عوامي نېشنل ګوند يو داسې جماعت دے چې څۀ وائي نو هغه کوي هم.

زمونږ پۀ خيال “انګازې” د دې خاورې د فن او فنکار لپاره د يو نوي ژوند زېرے دے. پۀ يو داسې وخت کښې چې زمونږ د خاورې هنرمند، فنکار، ارټسټ، سندرغاړے او شاعر پۀ سخته کښې او حکومت هم خپلې ذمه واريو پوره کولو څخه يا خو غافله دے او يا ئې دا ترجيح نۀ ده، نو عوامي نېشنل ګوند مخې ته راځي او عملي کار کوي. کۀ د تعصب، نفرت او سپک نظر چشمې څوک لرې کړي نو ليدلے شي چې کۀ نن څوک د پښتنو د حقونو خبره کوي نو هغه يوازې يو عوامي نېشنل ګوند دے. او دا هسې نۀ ده بلکې سل کاله مخکښې د دې لارې بنياد باچاخان بابا ايښے ؤ. دا سفر به لۀ خېره هم داسې پۀ موجونو وي او عوامي نېشنل ګوند به د خپل پښتون خدمت جاري ساتي. بس پښتنو له يو کار کول دي چې خپل پردے او دوست دښمن وپېژني، سوچ وکړي او د عقل څخه کار واخلي.

د قبائيلي ضلعو ټول اختيارات دې پۀ فوري توګه سول انتظاميې ته وسپارلے شي ۔۔۔۔۔۔ د پنځويشتم ائيني ترميم نه پس د اختياراتو کنټرول پۀ مخصوص لاسونو کښې پاتې کېدل نۀ منو ۔۔۔۔۔۔ خاصه دار فورس دې پۀ پوليس کښې ضم کړے شي ۔۔۔۔۔۔ خاصه دار فورس لپاره دې مراعات اعلان کړے شي ۔۔۔۔۔۔ ضم ضلعو ته دې د وعدې ترمخه د کال پۀ سر سل اربه روپۍ پۀ فوري توګه ورکړے شي ۔۔۔۔۔۔۔ د ضم ضلعو د وګړو سره اميتازي سلوک بېخي قابل قبول نۀ دے ۔۔۔۔۔۔۔ د پاکستان او افغانستان ترمنځه د تګ راتګ لارې دې زر تر زره پرانستې شي ۔۔۔۔۔۔۔ د چا د خوشالولو لپاره د خپل بنياد نه انکار نۀ شو کولے؛ افغان وم، افغان يم او افغان بۀ يم !!! دا د اېمل ولي خان هاغه سپينې، کره او پۀ تول پوره خبرې او غوښتنې دي چې اظهار ئې ځوان صوبائي صدر د لوئر کرم پۀ بګن سيمه کښې د قامي اسمبلۍ حلقه اېن اے 45 ضمني ټاکنو د انتخابي مهم پۀ لړ کښې کړے ؤ ۔ داسې سپينې سپينې او کوټلې خبرې صرف او صرف اېمل ولي خان کولے شي ځکه چې اېمل ولي خان د هاغه لوے بابا کړوسے دے چا چې جابر او استبداد خوښي پېرنګي ته پۀ سترګو کښې سترګې اچولې وې، اېمل خان د هاغه لوے سياستدان خان عبدالولي خان نمسے دے چا چې کۀ يو خوا انګرېز لاجواب کړے دے نو بلخوا ئې د ملک پۀ نظام کښې جمهوريت ته درناوے ګټلو سره سره د وخت لوے لوے امران هم پۀ لړزان کړي وو، اېمل ولي خان د هاغه اسفنديار ولي خان زوے دے څوک چې د جمهوريت، حق او د پښتنو د حقونو لپاره د غاصب لۀ خوا پۀ وروڼي کښې د ځانګو نه غورځولے شوے ؤ، چا چې پښتنو لۀ شناخت، نامه او حقونه پۀ يو ځل ګټلي دي؛ د اېمل ولي خان پۀ وينه کښې د فخر افغان، رهبر تحريک او ملي مشر غورځنګ دے ځکه نو چې کله هم خبره کوي نو ښۀ پۀ جار ئې کوي،پۀ ډاډ ئې کوي او پۀ دليل ئې کوي ۔ کۀ اېمل ولي خان د کرمې پۀ ځمکه کړي تقرير ته پۀ ځير پام شو نو ډېرې مهمې خبرې پکښې پټې دي چې تعلق ئې نېغ پۀ نېغه د دې صوبې د خوار غريب اولس د حقونو سره دے ۔ اېمل ولي خان د برصغير د يوې لوې سياسي کورنۍ وارث او د يو ذمه وار پالېماني، جمهوري او قامپرسته ګوند صوبائي صدر دے، چې کومه خبره کوي نو سياسي تجربه هم پکښې شامله وي، د حالاتو ادراک هم پکښې وي، د راتلونکي وخت انګازې هم پکښې وي او د سياست نقشه هم پکښې څرګنده وي ۔ چونکې عوامي نېشنل ګوند پۀ ټول ملک کښې د پارلېماني او جمهوري رواياتو د ټولو نه لوے غږ دے نو هم پۀ دې اساس اېمل ولي خان د ضم ضلعو د اولس لپاره د هغوي هاغه حقونه غواړي د کومو چې دوي سره وعده شوې ده ۔ هغه پوهېږي چې د تېر څلوېښت کالو راهسې پۀ خصوصي توګه او د تېر اويا کالو راهسې پۀ عمومي توګه قبائيلي عوام زورولے شوے دے، د دوي حقونه تروړلے شوي دي، د دوي ازادۍ سلب شوې دي، د دوي اواز بوغ کړے شوے دے، د دوي لارې نيولې شوې دي، دوي د تعليم، صحت او خپل حق غوښتلو نه محرومه ساتلے شوي دي؛ نو ځکه د کرم پۀ ځمکه د خپل قبائيلي اولس د حق غوښتنه هم کوي او تپوس ئې هم کوي ۔ بيا د پنځويشتم ائيني ترميم لاندې غواړي چې واک اختيار سول چارواکو ته منتقل شي. دا ولې، دا ځکه چې دا ملک يو جمهوري ملک دے، پارلېماني طرز حکومت دے او پۀ داسې نظام کښې واک او اختيار د عوام وي، د عوام د حکومت وي ۔ بيا د خاصه دار فورس د حق خبره کوي ځکه چې پۀ انتظامي توګه کۀ يو خوا د دوي اهميت دے نو بلخوا ورسره شوې وعدو نه اوس حکومت تېښته کوي. هم دغه شان اېمل ولي خان د ضم ضلعو د سل اربه روپو خبره هم کوي، د ضم ضلعو د اولس د يو شان حق، يو شان سلوک او يو شان رول خبره هم کوي ۔ اېمل ولي خان پوهه دے چې ائين دې خلکو لۀ يو شان حق ورکړے نو بيا ولې دې دوي سره امتيازي سلوک وشي؛ ولې دوي د دې ملک اوسېدونکي نۀ دي؟ دغه شان د دې خاورې او وطن د معاش ورسره هم فکر دے نو ځکه د افغانستان سره د تګ راتګ او تجارت لپاره د لارو پرانستلو غږ پورته کوي. مونږ ووئيل چې اېمل ولي خان د يو داسې سياسي ګوند او کورنۍ وارث دے چې سل کلونه وړاندې ئې کومه نظريه، کومه فلسفه، کومه لار او کوم اواز ؤ نو نن هم هاغه دے او هم دا وجه ده چې پۀ دغه جلسه کښې ئې ښۀ پۀ جار ووئيل چې هېڅ ضرورت نشته چې څوک خوشاله کړو او پۀ وچت غږ ئې ووئيل چې پرون هم افغان وم، نن هم يم او سبا بۀ هم يم.

انتخابي جلسې ته د وېنا پۀ مهال اېمل ولي خان ووئيل چې د دې ملک او عوام وسيلې لوټ کوونکي د دې ملک او عوام اصل دښمنان دي ۔ دا ئې هم زياته کړه چې هغه خلک د ملک وفادار نۀ دي څوک چې خوار اولس خپل غلام ګڼي ۔ صوبائي صدر ووئيل چې زمونږ ګوند د لوے بابا د نظريې اوفلسفې جريان دے او هم دا عوامي نېشنل ګوند د محکومه اولس د حق ضامن دے ۔ اېمل ولي خان پۀ دې هم د حېرانۍ څرګندونه وکړه چې نن ځينې خلک زمونږ د قوميت لۀ وجې مونږ ته د شک پۀ سترګه ګوري او د افسوس اظهار ئې وکړو چې دا خلک د سياست او تاريخ سره هېڅ بلدتيا نۀ لري ۔ زياته ئې کړه چې د تاريخ پۀ اوږدو کښې زمونږ د لارې نيولو، زمونږ د ختمولو او زمونږ د نظريې لۀ منځه د وړلو کوششونه شوي دي خو هڅې کوونکي هر ځل ناکامه شوي دي او د بابا مئينان، خدائي خدمتګاران او د ګوند کارکنان پۀ خپل ځاے لکه د غر ولاړ دي ۔ اېمل ولي خان جلسې ته ووئيل چې پۀ دې خاوره د تېرو څلور لسيزو راهسې د وينې تويولو يو لويه لوبه وشوه چې پکښې زمونږ ماشومان، زنانه او بې ګناه خلک شهيد کړے شول او دغې وينې توئيدو ته د جهاد نامه ورکړې شوه ۔ زمونږ مشرانو نعرې وهلې چې دا جهاد نا بلکې “فساد” دے خو پۀ هغوي د غدارۍ تورونه پورې کېدل ۔ خو نن ټوله نړۍ د باچاخان او ولي خان خبرې نۀ صرف مني بلکې دا هم مني چې کۀ د هغوي خبرې اورېدلې شوې وې نو دومره د بې ګناه خلکو وينه بۀ نۀ توئيدله.

صوبائي صدر اېمل ولي خان پۀ حکومت غږ وکړو چې کۀ د پاکستان او هندوستان ترمنځه د تجارت پۀ غرض د کرتارپور لار خلاصه ساتلې کېږي نو د افغانستان سره بيا ولې لارې بندې دي ۔ زياته ئې کړه چې لارې دې پرانستې شي تر څو د دواړه هېوادونو اولس يو بل سره پۀ ازاده توګه تجارت کوي ۔ د اېمل خان پۀ شان د يو ذمه وار سياسي مشر نه هم داسې طمع کېدې شي ځکه چې هم دا عوامي نېشنل ګوند دے چې تش پۀ نامه نا بلکې پۀ عملي توګه دا ثبوت ورکوي چې هم دا ګوند د دې خاورې اصلي او حقيقي وارث دے ۔ مونږ ګورو چې پۀ دې صوبه کښې ډېر حکومتونه راغلل خو يو هم د دې صوبې د اولس خبره نۀ کوي ۔ هم دغه شان پۀ جلسه کښې ئې ووئيل چې د سېنېټ الېکشن د تحريک انصاف د مخ نه پرده وچته کړې ده او خپل اېم پي اېز ئې پۀ پېسو اخستو کښې ښکېل دي ۔ وې وئيل چې د حکمران جماعت خلک پېسو اخستو ته د ټينګې نۀ دي او د اولس حق پۀ پېسو نيلام کوي ۔ د اوپن بېلټ پۀ اړه ئې ووئيل چې دا اقدام بېخي د منلو نۀ دے او زياته ئې کړه چې حکومت اوس د ارډيننس لۀ لارې خپله من ماني کوي ۔ اېمل ولي خان ووئيل چې پۀ قانون، جمهوري لار او پارلېماني رواياتو پوهېږو او پۀ دې لارو مزل هم کولے شو خو غېر ائيني او غېر قانوني کارونو ته بالکل تيار نۀ يو.

کۀ پۀ کرمه کښې د اېمل ولي خان وېنا ته ګورو نو سوالونه هم پکښې دي، وړاندېز هم پکښې دے او جرات اظهار هم ۔ سوال پورته کوي چې ولې زما اولس لۀ خپل حق څخه محروم دے؟، ولې مې د قوميت پۀ تله تلي؟، ولې مې د پښې وهلو کوشش کېږي؟، ولې مې د پرمختګ لارې نيولې شي؟ ولې مې وسائل لوټلے شي؟ دغه شان وړاندېز کوي چې څوک هم د جمهوريت، د ائين د سر لوړۍ او د بنيادي انساني حقونو خبره کوي نو عوامي نېشنل ګوند بۀ ئې ملګرتيا کوي. دغه شان پۀ جار ئې ووئيل چې نۀ خو پۀ ټاکنو کښې د سوټ طمع لرو او نۀ د بوټ؛ يعنې واضحه ئې کړه چې پۀ جمهوريت او پارلېماني لارو نۀ صرف يقين ساتو بلکې عمل پرې هم کوو ۔ او هم دغه شان پۀ اخر کښې ئې دا هم ووئيل چې کۀ چا مونږ لۀ خپل ائيني حق رانکړو نو بيا زمونږ لاسونه د مقتدر خلقو ګرېوانونو ته رسېدے شي. دلته دا خبره څرګنده ده چې داسې خبرې صرف هاغه يو سياسي مشر کولے شي څوک چې صفا وي، څوک چې بې داغه ماضي لري، څوک چې د اولس پۀ ووټ يقين سره سره د اولس ووټ ته درناوے هم ورکوي. بايد د اختيار خاوندان اوس غوږونه خلاص کړي، دا سپينې سپينې نۀ صرف واوري بلکې ځان پرې پوهه کړي او د اولس لۀ ګرېوانه لاس واخلي.